Кіріспе

Сингапурдың ресми талисманы

Мерлион (/m//ɜːr/,/l//aɪ//ə//n/) – Сингапурдың ресми талисманы. Ол арыстан басы және балық денесінен тұратын мифтік жаратылыс ретінде бейнеленеді. Сингапур мен сингапурлықтар үшін маңызды символикалық мәні бар болғандықтан, ол қала-мемлекетті және оның халқын спорт командаларында, жарнамада, брендтеуде, туризмде және ұлттық бейне ретінде кеңінен қолданылады. Мерлион алғаш рет Сингапурда туризм басқармасының логотипі ретінде пайда болды. Оның аты "mer" – теңіз және "lion" – арыстан деген сөздерінен құралған. Балық денесі Сингапурдың Темасек деп аталған балықшылар ауылы ретіндегі бастауын көрсетеді, "Темасек" яван тілінде "теңіз қаласы" дегенді білдіреді. Арыстан басы Сингапурдың бастапқы атын – "Сингапураны" ("арыстан қаласы" немесе "kota singa") көрсетеді. Бұл символ Сувенирлер комитетінің мүшесі және Ван Клеф аквариумының кураторы Алек Фрейзер Брюннердің 1964 жылғы 26 наурыздан 1997 жылға дейін қолданылған Сингапур туризм басқармасының (STB) логотипі үшін жасаған туындысы. 20 шілдеде 1966 жылдан бастап бұл символ STB-ның тіркелген тауарлық белгісі болып табылады. STB 1997 жылы логотипін өзгерткенімен, STB заңы Мерлион символын қорғауды жалғастырады. Оны қолдану үшін STB-дан рұқсат алу қажет. Мерлион STB бекіткен сувенирлерде жиі кездеседі.

Бастапқы орналасқан жері

1972 жылдың 15 қыркүйегінде премьер-министр Ли Куан Ю Мерлион мүсінінің орнату рәсімін өткізді. Алғашқы мүсін Мерлион паркінде, Сингапур өзенінің сағасында орналасты. Мүсін идеясын Сингапур университетінің вице-канцлері Кван Сай Кхён ұсынды, ал оны 1971 жылдың қарашасынан 1972 жылдың тамызына дейін Сингапур мүсіншісі Лим Нанг Сенг жасады. Оның биіктігі 8,6 метр, салмағы 70 тонна. Жобаға жұмсалынған қаражат шамамен 165 000 долларды құрады. Сол кезде келушілерді қауіпсіздік желілерін және мұражайларды жауып тұрған иллюстрациялық плакаттар мен кенептер қарсы алды. Иллюстрациялардың авторы – The Straits Times газетінің марапатталған аға суретшісі Миел. Кенептердегі суреттер оларды душ перделеріне ұқсатып, Мерлион басын перденің артынан шығарып, құйрығының көлеңкесін көрсетті. Плакаттардағы суретте Мерлиондың щеткамен денесін сүртіп, Мерлион душ басынан су шашып тұрғаны бейнеленген. Мерлион сөз бабында: «Мен суға түсіп кетейін, кешіріңіздер» деді. Сентосадағы Мерлионды австралиялық суретші Джеймс Мартин жобалап, мүсіндеп жасаған. Ол орталыққа бекітілген болат арматураның үстіне шынымен күшейтілген цементтен (GRC) құйылған. 2011 жылғы Сингапур биенналесі кезінде Мерлион паркі Татцу Нишидің өнер туындысының бөлігі ретінде уақытша бір бөлмелі қонақ үйге айналдырылды.

Найзағайдан зақым келген

2009 жылғы 28 ақпанда сағат 16:26 шамасында Мерлион паркіндегі Мерлионға найзағай шақты. 938NOW жергілікті радиосының жедел хабарында Мерлионның басынан түскен сынықтардың суреті көрсетілді. Зақымды тексеру жұмысы дереу жүргізілді, 2009 жылғы 1 наурыз күні жұмысшылар тесікті жақыннан қарау үшін ағаштан жасалған мұрапат орнатылды. Оқиғаның себебі – Мерлионның найзағайдан қорғау құрылғысының болмауы.

Музыка саласында

Символ енгізілгеннен кейін көп ұзамай, голланд суретшісі Джонни Лайон Сингапурдың шетелдегі беделін және ерекшеліктерін жақсарту мақсатында "Мерлион Сити Сингапур" атты ән жазды.

Фильмде

Мерлион Кевин Кванның сол аттас романы негізінде түсірілген 2018 жылғы «Crazy Rich Asians» фильмінде пайда болады. Мерлион 2019 жылғы анимациялық «Детектив Конан: Көк сапфирдің жұдырығы» фильмінде бірнеше рет көрінеді. 2021 жылғы «My Hero Academia: World Heroes' Mission» анимациялық фильмінде дизайны Мерлионға негізделген Сингапур батыры көрсетіледі. Оның қабілеті (супер күші) оған аузынан жоғары қысыммен су шашуға мүмкіндік береді, дәл Мерлион мүсіні сияқты. Оның аты – «Үлкен қызыл нүкте», бұл Сингапурдың «Кішкентай қызыл нүкте» деген лақап атына сілтеме. Мерлион мүсіні 2006 жылғы «Криш» романтикалық әрекет фильмінде де қысқаша пайда болды.

Ойын түрінде

Мерлионды GameCube үшін Animal Crossing бейне ойынында және оның жалғауларында әшекей ретінде көруге болады. Мерлионды Nintendo DS ойынында, Scribblenauts және Super Scribblenauts-та шақыруға болады. Мерлионды қолма-қол ақшаға сатып алып, "Рагнарк 2: Валькирияның келуі" ойынында атқа мінуге болады. Мерлион Animal Kaiser ойынының ағылшын нұсқасындағы Alien Egg керемет карталарының бірінде де кездеседі. Сингапурде тікелей кеңсесі бар Merlion Virtual Airlines, FlightGear тегін ұшу симуляторына бағытталған виртуалды авиакомпания, және оның логотипі ретінде Мерлион пайдаланылады. Мерлионға негізделген карт, Roaring Racer деп аталады, 2022 жылдың қаңтарында Mario Kart Tour ойынының Сингапур туры кезінде қосылды. Алғашқы Мерлион мүсіні де сол оқиға кезінде пайда болған Singapore Speedway трассасында көрінді, кейіннен Mario Kart 8 Deluxe ойынына ақылы жүктеуге арналған контент ретінде қосылды. Сонымен қатар, 2023 жылдың қаңтарында Mario Kart Tour ойынының қысқы туры аясында Мерлионға негізделген Roaring Racer Mii Racing Suit ұсынылды.

Әдебиетте

Эдвин Тумбо 1979 жылы "Мерлионның Улисс" поэмасы арқылы Мерлионның Сингапурдың бейнесі ретіндегі мәртебесін нығайтты. Тумбоның Сингапурдың ресми емес ақыны мәртебесі және оның поэзиясының ұлтшылдық аңыздар құру қабілетіне байланысты, Сингапур ақындарының келешек буындары Мерлион символымен күресіп, көбінесе ирониялық, сыншыл немесе тіпті қарсы тұратын позицияны қабылдады – оның жасалма екенін және қарапайым сингапурлықтардың туристік орынды ұлттық белгі ретінде қабылдаудан бас тартуын көрсетті. Бұл өлең кейінгі ақындардың арасында қызығушылық тудырды, олардың барлығы өздерінің Мерлион (немесе анти-Мерлион) өлеңдерін жазуға міндетті болды, бұл олардың ықпал етуден алаңдауын, сондай-ақ ақындардың қоғамдық және жеке рөлі арасындағы диалектикаға деген жалғасқан жергілікті қызығушылықты көрсетті, Тумбо (Ирландия контекстіндегі Йейтс сияқты) жеке және қоғамдық арасындағы шиеленіс емес, жемісті қарым-қатынасты сақтауды қалады. Осы сипаттағы өлеңдердің арасында Альвин Пэнгтің "Мерлинг" және Вернон Чанның "Мерлионға арналған махаббат әні" бар. Жақындағы өлеңдерге 2009 жылғы "Мерлион туралы ойлар" антологиясындағы Ко Бак Сонгтың "Мерлион: Strike One" өлеңі кіреді. Merlions түрі Гви Ли Суидің "Тас туралы аңыз" (1993) романында, Сингапурда жарық көрген алғашқы толыққанды графикалық романның ойдан шығарылған кейіпкерлері болды. Олар тыныш, дана жаратылыстар ретінде бейнеленді, жақсылық үшін күресіп, ақырында қорқынышты Кракенді жеңді. Гви 1990-шы жылдардың басында Мерлионның түкіретін бейнесін танымал етті. Кейіннен ол өзінің "Кім өлеңдер кітабын сатып алады?" кітабындағы "Жақсылыққа шақырулар" өлеңімен қайта пайда болды (1998).

Маскоттар мен кейіпкерлер ретінде

Сингапурдағы 2010 жылғы Жастар жазғы Олимпиадасының ашылу салтанатында Лио және Мерли есімді екі талисман ұсынылды. Мерли – Мерлионның әйел баласы. Оның шашы арыстанның жоғарғы жартысын еске түсіреді, ал балық бөлігі денесіндегі ашық көк түсті қабықшалармен бейнеленген. Нағыз Мерлионнан айырмасы, оның құйрық қанатының орнына қол-аяқтары бар. 37 метрлік Sentosa Merlion «Жаңалықты Sentosa» шоуының соңғы көрінісінде оянып, көрермендерге екі лазер сәулесін бағыттады (теңіз әндері шоуының сюжетіне ұқсас). Танымал Instagram жұмсақ ойыншығы MerRyan – мерлион.

Жергілікті тілмен

Сингапурлықтар құсудың орнына көбінесе "Мерлион" деген сөзді қолданады, бұл Мерлионның аузынан үнемі су шағылысымен байланысты.

Мүсіндік өнерде

Бастапқы мүсіндер туралы ақпарат беретін тақташасы бар кішкентай Мерлион британдық ойын-сауық паркі Чессингтон Әдемиеттер әлемінің "Мистикалық Шығыс" аймағының әшекейінің бір бөлігін құрайды. Мерлион 2005 жылғы Венеция биенналесінде суретші Лим Цай Чуеннің "Майк" деген даулы туындысында көрсетілді немесе көрсетілмеді – бұл көзқарасқа байланысты. Ол көрмеде Мерлион паркіндегі мүсінді Сингапур павильонына алып өтуді ұсынған, бірақ STB рұқсат бермеді. STB Венеция биенналесінде Сингапур павильонында Мерлионның нақты көлеміндегі көшірмесін орнатуды ұсынды, бірақ Лим одан бас тартты.