Кіріспе

Постмодерн теологиясы – бұл христиан теологиясын пост-Хайдеггерлік континенттік философия, оның ішінде феноменология, постструктурализм және деконструкция тұрғысынан түсіндіретін философиялық және теологиялық бағыт. Ол діннің континенттік философиясы деп те аталады.

Тарих

Постмодерн теологиясы 1980 және 1990 жылдары философ Мартин Хайдеггерді ортақ бастапқы нүкте ретінде алған бірнеше философтардың христиан теологиясын талқылайтын ықпалды кітаптар жариялай бастауымен пайда болды. Осы кезеңнің маңызды еңбектеріне Жан Люк Марионның 1982 жылғы «Құдайсыз Құдай» кітабы, Марк К. Тейлордың 1984 жылғы «Қателік» кітабы, Чарльз Винквисттің 1994 жылғы «Құштарлық теологиясы» кітабы, Джон Д. Капутоның 1997 жылғы «Жак Дерриданың дұғалары мен жасы» кітабы және Карл Рашкенің 2000 жылғы «Теологияның соңы» кітабы жатады. Постмодерн теологиясының кем дегенде екі бағыты бар, олардың әрқайсысы нақты пост-хайдеггерлік континенттік философтардың идеялары айналасында қалыптасты. Бұл бағыттар – радикалды ортодоксия және әлсіз теология.

Радикалды православие

Радикалды ортодоксия – постмодерндік теологияның бір саласы, оған Жан-Люк Марион, Пол Рикоэр және Мишель Генри сияқты философтардың феноменологиясы әсер еткен. Радикалды ортодоксия ресми түрде ұйымдастырылмағанмен, оның жақтастары бірнеше қағида бойынша келіседі. Біріншіден, ақыл мен сенім немесе уахи арасында қатаң шекара жоқ. Екіншіден, әлемді Құдаймен өзара әрекеттесу арқылы жақсы түсінуге болады, бірақ Құдайды толыққанды түсіну мүмкін емес. Осы өзара әрекеттесуге мәдениет, тіл, тарих, технология және дінтану кіреді. Әрі, Құдай адамдарды шындыққа бағыттайды, бірақ олар оны толығымен бойына сіңіре алмайды. Шындығында, физикалық әлемді толыққанды бағалау тек трансценденттікке сену арқылы ғана мүмкін. Соңғысы, құтқарылу Құдаймен және басқа адамдармен өзара әрекеттесу арқылы табылады. Радикалды ортодоксияның белгілі жақтастары – Джон Милбанк, Кэтрин Пиксток және Грэм Уорд.

Әлсіз теология

Әлсіз теология – постмодерн теологиясының Жак Дерриданың деконструктивті ой-пікірінен, соның ішінде Дерриданың "әлсіз күш" деп атаған моральдық тәжірибе сипаттамасынан әсерленген саласы. Әлсіз теология Құдайды күшті физикалық немесе метафизикалық күш деп санауды жоққа шығарады. Оның орнына, Құдай – ешқандай күші жоқ, шартсыз талап. Күші жоқ талап ретінде, әлсіз теологияның Құдайы табиғатқа араласпайды. Осының салдарынан, әлсіз теология адамдардың осы әлемде, қазіргі уақытта әрекет ету жауапкершілігін баса көрсетеді. Джон Д. Капуто осы қозғалыстың белгілі жақтаушысы.