Смартшоптар – психоактивті заттар, әсіресе психоделиктер сататын дүкендер. Когнитивті жақсартуға арналған препараттар, құралдар сатылады. Заңсыз саудаға қатысты мәселелер бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психоактивті заттарды сатуға маманданған сауда орын.
Retail establishment that specializes in the sales of psychoactive substances
"Ақылды дүкен" (немесе смартшоп) – психоактивті заттарды, әдетте психоделиктерді, сондай-ақ осы тақырыптағы әдебиеттер мен керек-жарақтарды сатуға маманданған сауда орын. Атауы "ақылды препараттар" деген сөзден шыққан, бұл препараттар мен тағамдық қоспалар тобы танымдық қабілеттерді жақсартуға арналған және көбінесе ақылды дүкендерде сатылады.
A smart shop (or smartshop) is a retail establishment that specializes in the sale of psychoactive substances, usually including psychedelics, as well as related literature and paraphernalia. The name derives from the name "smart drugs", a class of drugs and food supplements intended to affect cognitive enhancements which are often sold in smart shops.
Анонимді ақылды дүкендердің пайда болуы
Кейбір үкіметтер қылмыстың алдын алу мақсатында ақылды дүкендерді ешқандай түрінде қабылдамайды. Мысалы, Швеция Корольдігінің үкіметі, нөлдік толеранттылық саясатын ұстана отырып, физикалық ақылды дүкендерді мойындамайды және ашық интернетте таза зерттеу химиялық заттарын сатқан барлық белгілі шведтік онлайн ақылды дүкендерді жапты. Бұдан қашу үшін, "Жібек жолы" құрылғаннан бері "Тор" желісі арқылы анонимді сауда алаңдарын пайдалану кеңінен тарады, ал ФБР-ға оны бір ай ішінде жабуға екі жарым жыл уақыт кетті.
Some governments do not tolerate smart shops in any form as a part of their crime prevention. For example, the Government of the Kingdom of Sweden with its zero tolerance drug policy, does not accept physical smart shops and has shut down every known Swedish online smart shop that have been selling pure research chemicals on the visible Web. To circumvent this the usage of anonymous marketplaces through the Tor network has taken over since the establishment of Silk Road, which in contrast took the FBI two and a half years to take down for one month.
Ақылды дәрілер
Ақылды дүкендер (көбінесе интернет-дүкендер) рецепт қажет емес дәріхана тауарларын, мысалы, Риталин, Аддеролл және модафинил сияқтыларын ұсынады.
Smart shops (often webshops) offer prescription free pharmacy products such as Ritalin, Adderall, and modafinil, for example.
Дәстүрлі энтеогендер
Ақылды дүкендер практикада жергілікті заң рұқсат ететін психоделиктер, диссоциативтер, эмпатогендер және делиранттарды сатумен ең көп танылады. Еуропадағы ақылды дүкендердің көп бөлігі орналасқан Нидерландыда бұл Salvia divinorum, Amanita muscaria, Peyote, San Pedro кактусы, Tabernanthe iboga және Ayahuasca дайындамаларының әртүрлі құрамдас бөліктерін қамтиды. 2008 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Нидерландыда сиқырлы саңырауқұлақтарға қатаң бақылау қойылды. Бұл жаңа бақылаулар өте даулы, өйткені тыйым салынған саңырауқұлақтар тізіміне психоактивті заттары жоқ түрлер де кіреді. Сиқырлы саңырауқұлақтардың споралық басылымдары мен өсіру жинақтары Нидерландыда әлі де бос сатылымда бар. Псилоцибин тыйымға алынбаған және елдегі ақылды дүкендерде трюфель түрінде сатылуда.
Smart shops are best known in practice for selling whatever psychedelics, dissociatives, entactogens and deliriants local law permits. In the Netherlands, which is home to most of the smart shops in Europe, this includes Salvia divinorum, Amanita muscaria, Peyote, San Pedro cactus, Tabernanthe iboga, and various ingredients for Ayahuasca preparations. As of 1 December 2008, magic mushrooms are under stricter control in the Netherlands. Those new controls are quite controversial, because the list of banned mushrooms also contains species that have no psychoactive substances. Magic Mushroom spore prints and grow boxes are still available over the counter in the Netherlands. Psilocybin is not included in the ban and continues to be sold in smart shops nationwide in truffle form.
Дизайнерлік дәрілердің құлдырауы
Бұрын түрлі елдердегі "ақылды дүкендер" дизайнерлік есірткілерді, яғни әлі заңсыз деп танылмаған синтетикалық заттарды сатқаны белгілі болған. Кейбір елдерде тағамдық өнімдер, қосымшалар немесе дәрілер ретінде мақұлданбаған синтетикалық есірткілерді сату заңсыз. Мысалы, Нидерландыда бұл мәселе қылмыстық заңмен емес, Warenautoriteit (Тауарлар жөніндегі органы) арқылы, салыстырмалы түрде жеңілдетілген тәртіппен қарастырылады, ал бақыланатын заттарға қатысты қылмыстық жаза қолданылады. Дегенмен, бұл оларды ресми сауда орындарында сатуды тиімсіз етеді, тіпті олардың өндірілуі мен иеленуі толыққанды заңды болса да. "Ақылды дүкендер" 2004 жылы метилонды "бөлмеге жағылатын хош иіс" ретінде сатуға тырысқаннан кейін синтетикалық өнімдерді тағы да сатуға тырыспады, бірақ оны дүкендерден алып тастауға мәжбүр болды, десе де кейбір дүкендерде оны жасырын түрде табуға болады.
Smart shops in various countries have been known in the past to sell designer drugs: that is, synthetic substances that were not (yet) illegal. The sale of synthetic drugs not explicitly approved as food, supplements or medicines is illegal in some of them. For example, in the Netherlands it is dealt with by the relatively benign machinery of the Warenautoriteit (Commodities Authority) rather than in criminal law, as would be the case with controlled substances. Yet, this has made it effectively impossible to sell them in a formal retail setting, even if their production and possession is entirely legitimate. Smart shops have attempted no further marketing of synthetics since they tried to sell methylone as a "room odorizer" but were ultimately forced to pull it from their shelves in 2004, though it can still be obtained under the counter in some shops.
Есірткіге арналған керек-жарақтар
Ақылды дүкендер психоактивті дәрі-дәрмектерге, соның ішінде заңсыз препараттарға қосымша тауарлар ретінде қарастырылатын көптеген өнімдерді сатады. Нидерландыда, есірткі құралдарына қатысты заңдар болмағандықтан, мұндай сату толыққандай заңды. Әсіресе, заңсыз есірткілер туралы әдебиетті сату немесе оларды жасау сирек сыналып, жергілікті заң мен дәстүрдегі сөз бостандығына деген қамқорлықпен қорғалады, бұл басқа Еуропа елдеріне қарағанда күштірек. Ақылды дүкендерде сатылатын көптеген құралдар мен қосымшалар заңсыз есірткілермен байланысты зиянды азайтуға көмектеседі. Мысалы, экстазидің тазалығын тексеруге арналған реагенттер жиынтығы қазіргі кезде өте қажет, себебі экстази деп сатылатын таблеткалардың құрамында әртүрлі заттар болуы мүмкін, және көбінесе оларда МДМА мүлдем болмайды. Витаминдер мен аминқышқылдарының қосымшалары белгілі бір заңсыз есірткілердің зиянын азайту үшін жасалған. Мысалы, триптофан мен 5-гидрокситриптофан организмге МДМА қолданғаннан кейін серотонин деңгейін қалпына келтіруге көмектеседі, ал стимуляторлар, мысалы амфетамин қолданушыларға витаминді қосымшалар тиімді. Азот оксидін рекреациялық қолдану кезінде В12 витамині деңгейі төмендейді, сондықтан оны пайдалану пайдалы. Ақылды дүкен көптеген елдердегі «бас дүкендерден» ерекшеленеді. Бас дүкендер тек құрал-жабдықтарды ұсынады, ал ақылды дүкендер әдетте кем дегенде бірнеше нақты препараттарды сатады. «Бас дүкен» термині Ұлыбританияда кең таралған, бірақ 2005 жылдың шілдесіне дейін көптеген британдық бас дүкендер «сиқырлы саңырауқұлақтарды» сатқан, содан кейін үкімет оларды толығымен тыйым салған, осылайша оларды героин мен креккокаинмен бір санатқа қойған. Британдық дүкендердің көпшілігі әлі де басқа да заңды препараттарды сатады.
Smart shops sell many products that can be seen as complement goods to psychoactive drugs, including illegal ones. In the Netherlands, which has no drug paraphernalia laws, this is entirely legal. In particular, the sales of literature about illegal drugs or their manufacture is rarely criticized and protected by a traditional concern for free speech in local law and custom that is more pronounced than in other European nations. Many of the paraphernalia and complements sold in smart shops reduce, in one way or another, the harm associated with illegal drugs. For instance, reagent kits for testing the purity of ecstasy can be essential now that tablets named ecstasy can in practice contain just about anything, and often do not, in fact, contain MDMA at all. Supplements of vitamins and amino acids have been developed to mitigate specifically the damage of certain illegal drugs. Tryptophan and 5 hydroxy tryptophan, for instance, can be used to help the body replenish serotonin levels in the brain after the use of MDMA, and vitamin supplements are appropriate for users of stimulants such as amphetamine. Vitamin B12 is depleted by recreational use of nitrous oxide, and is thereby useful. Smart shop is distinguished from head shops found in many countries. Head shops provide only paraphernalia, whereas smart shops usually sell at least some actual drugs. The term head shop is more common in the UK, though many British head shops sold magic mushrooms until July 2005 when the Government introduced a complete ban on magic mushrooms, putting them in the same category as heroin and crack cocaine. Many of the British head shops still sell a range of other legal highs.
Білім беру және ақпараттандыру
Ақылды дүкендер сататын препараттар туралы ақпараттың табиғи көзіне айналды. Олар көбінесе рецепт бойынша берілетін дәрілермен бірге таратылатын нұсқаулықтарға ұқсас нұсқау парақшаларын ұсынады, онда қарсы көрсетімдер, жанама әсерлер және жағдай мен ортаның маңыздылығы туралы ақпарат қамтылған. Нидерландыда ақылды дүкендер индустриясының ресми реттелуі салыстырмалы түрде аз, бірақ өнімдердің ерекше диапазоны туралы білімнің табиғи шоғырлануы және қоғамдық бақылау мен реттеудің әрқашан қауіп төндіретінін түсіну ақылды дүкендерді индустриялық қауымдастыққа біріктірді, ол өз өнімдері туралы ақпарат таратуды ілгерілетеді және басқа да шаралар қолданады.
Smart shops have become a natural source of information about the drugs they sell. They commonly provide instruction leaflets similar to the package inserts distributed with prescription drugs, which contain information on contra indications, side effects, and the importance of set and setting. In the Netherlands, there is relatively little formal regulation of the smart shop industry, but the natural concentration of expertise about a relatively exotic range of products in combination with the realization that closer public scrutiny and regulation are always lurking in the background have caused the smart shops to organize into an industry association that, among other things, promotes the spread of information about its wares.
Нидерланды
Заң бойынша, ақылды дүкендер Хоге Раадтың (Жоғарғы Сот) шешімі негізінде жұмыс істейді, ол дайындалмаған саңырауқұлақтар мен кактустар олардың құрамындағы заттардың "дайындамасы" деп есептелмейді, демек, олардың белсенді құрамына қарамастан, опиум туралы заң немесе халықаралық құқық бойынша тыйым салынбайды. Нидерландыдағы кейбір дүкендер халықаралық деңгейде ақылды дүкен және бас дүкен ретінде жұмыс істейді. Тұтынушылар тапсырыс беру алдында жергілікті заңдар, импорт және кедендік ережелер туралы ақпарат алуға, сондай-ақ тапсырыс берген тауарларды өз еліне заңды түрде әкелуге жауапкершілікті өз мойнына алуға міндетті. 2008 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Нидерландыда сиқырлы саңырауқұлақтар сату қатаң бақылауға алынды. Бұл құқықтық режим канабис өнімдеріне қатыстыдан едәуір өзгеше. Олар опиум туралы заң мен халықаралық құқық бойынша ресми түрде заңсыз, онда каннабиноидтар емес, өсімдіктің өзіне тыйым салынған. Марихуана және гашиш сияқты канабис өнімдерін сату және иелену парламенттің көбінесе үнсіз келісімімен қабылданған атқарушы бұйрықтарға сәйкес ғана жүзеге асырылады. Ал сиқырлы саңырауқұлақтарды сату толығымен заңды болып келді және тек азық-түлік тауарларын реттеумен айналысатын Warenautoriteit (Тауарлар жөніндегі орган) тарапынан ғана реттелді.
Legally, smart shops operate under a decision of the Hoge Raad (Supreme Court) that has declared that unprepared mushrooms and cacti are not considered "preparations" of the substances they contain, and are therefore not banned under the Opium Act or international law even if their active ingredients are. There are some shops from the Netherlands that operate as both a smart shop and a head shop on an international level. Customers are expected to accept the responsibility to inform themselves about the local laws, import and custom regulations before ordering and to certify that the import to their country of the products ordered is legal. As of December 1, 2008, the sale of magic mushrooms was subject to tighter control in the Netherlands. This legal regime is markedly different from the one that applies to cannabis products. Those are formally illegal under the Opium Act and international law, which explicitly bans the plant rather than the cannabinoids in it. Cannabis products such as marijuana and hashish can be sold and possessed only pursuant to a web of executive orders more or less silently assented to by parliament. The sale of magic mushrooms, on the other hand, was entirely legal and subject only to the common regulation of foodstuffs by the Warenautoriteit (Commodities Authority).
Ирландия Республикасы
Ирландия Республикасында «Кельт жоланы» дәуірінде Смарт-дүкендердің саны күрт өсті. Алайда, психоактивті заттарға қатысты жаңа үкімет заңнамасы қабылданғаннан кейін, Ирландия Республикасында әлі де жұмыс істейтін Смарт-дүкендер, Head Shop-тарға ұқсас, керек-жарақтар мен өсіруге арналған жабдықтар сататын дүкендерге айналды.
In the Republic of Ireland, there was a sharp rise in Smart shops around the Celtic Tiger era, however, given new government legislations against psychoactive substances, Smart shops that do still operate in the Republic Of Ireland have become shops for paraphernalia and growing equipment, more comparable to a Head Shop.
Ұлыбритания
Ұлыбританиядағы head shop дүкендері сияқты, бұл дүкендерде де әртүрлі құрал-жабдықтар мен "заңды эйфория" тудыратын өнімдер сатылады. Мысалы, Salvia Divinorum негізіндегі өнімдер амфетамин [сурьт], метамфетамин және психоделиктер [псилоцибин] қолдану арқылы сезілетін есірткілік әсерді имитациялау мақсатында жасалған. 2006 жылдың қаңтарында үкімет заңдағы кемшілікті жойып, шикі немесе дайындалған "сиқырлы саңырауқұлақтарды" сатуға тыйым салғанша олар қолжетімді болды. 2016 жылғы Психоактивті заттар заңы қабылданғаннан бері, психикалық қызметке кез келген түрде өзгеріс немесе әсер ететін кез келген химиялық затты сату заңсыз. Бұл факті Ұлыбританияда "smartshop" терминін қолданусыз қалдырды.
As with UK based head shops, both paraphernalia and "legal highs" are available from these stores, such as Salvia Divinorum based products designed to simulate illegal drug highs such as those experienced through the use of amphetamine [speed], methamphetamine, and psychedelics [psilocybin]. Magic mushrooms were available until the government closed a loophole, effectively banning the sale of raw or prepared magic mushrooms in January 2006. Since the passing of the Psychoactive Substances Act 2016, the sale of any chemical substance which alters or affects mental functioning in any way is illegal. This has effectively rendered the term "smartshop" obsolete in the UK.
Португалия
Португалияда 2013 жылдың наурызына дейін есірткі заңдары өте либералды болды және бірнеше смартшоп ашылды. Magic Mushroom деп аталатын дүкендер желісі нарықтың көшбасшысы болды. Португалиядағы дүкендерде қазірге дейін түрлі өсімдіктерден жасалған хош иісті заттар мен өсімдіктерге арналған тыңайтқыштар сатылады. 2013 жылдың наурыз айында Португалия үкіметі психоактивті заттарды сатуды қылмыс деп жариялаған заң қабылдады, осылайша елдегі смартшоп бизнесі тоқтатылды.
In Portugal, prior to March 2013, the drug laws were very liberal, and several smartshops were opened. A chain store, called Magic Mushroom, emerged as the market leader. Shops in Portugal still sell all type of herbal incense and plant feeders. In March 2013, the Portuguese Government enacted a law making it illegal to sell psychoactive drugs, thus ending the smartshop business in the country.