Кіріспе

Діни лауазымы жоқ адамға аббатхана кірісі берілді.

Аббат (abbatocomes, abbas laicus, abbas miles) – патша немесе билігі бар тұлға көрсеткен қызметтері үшін сый ретінде аббатхананы берген, діни лауазымы жоқ адам; ол оған тиесілі жерді басқарды және кірістің бір бөлігіне құқылы болды. Бұл әдет негізінен VIII ғасырдан XI ғасырдың шіркеу реформаларына дейін Франк империясында кең таралған.

Өмірбаян

VI-VII ғасырларда Францияда өткен көптеген синодтар шіркеу мүлігін теріс пайдалануға қарсы қаулылар қабылдады. Меровингтер шіркеу жерлерін дінсіздерге сыйлаған немесе олардың иеленуіне және пайдалануына рұқсат берген, бірақ толық иелігіне жол бермеген. Меровинг патшалары өздері құрған монастырларға абаттарды тағайындауды қалыптастырған; сондай-ақ, көптеген монастырлар, патшаның құрғандығына қарамастан, оның қорғауында болу үшін патшалық қолдауына ілесіп, осылайша Корольдік мүліктеріне айналды.

Тарих

Меровингтердің бұл әдетін француз патшалары миряндарды аббаттықтармен сыйлау немесе оларды епископтарға беру үшін үлгі ретінде қабылдады. Шарль Мартель алғаш рет кең аумақты шіркеу мүліктерін миряндарға, саяси достарына және әскерлеріне берді. Тоғызыншы ғасырдың әртүрлі синодтары осы әдетке қарсы қаулылар қабылдады; Диденхофен синоды (844 жылғы қазан) үшінші канонында аббаттықтар енді миряндардың билігінде болмауы керек, ал монахтар олардың аббаттары болуы тиіс деп шешім қабылдады. Сол сияқты, Мо және Париж синодтары (845-846 жылдар) миряндардың қолындағы монастырлар құлдырап кеткеніне шағымданып, осы мәселеде патшаның міндетін атап өтті. Бірақ аббаттықтар әлемге, әсіресе Франция мен Лотарингияға, мысалы, Лотар I билік құрған кезде Туль қаласының жанындағы Сент-Эврге берілді. Лотар II, 858 жылы оны шіркеу басқаруына қайтарды, бірақ сол патша Бонмутьеді миряндарға берді; және Туль епархиясындағы Сент-Жермен және Сент-Мартин аббаттықтары да миряндар аббаттарына берілді. Мец епархиясында Горзе аббаттығы ұзақ уақыт бойы миряндардың қолында болды және олардың басқаруымен құлдырап кетті. Лиеж епархиясындағы Ставелот және Малмеди XI ғасырда граф Рагинариусқа, сондай-ақ Трир қаласының жанындағы Санкт-Максимин граф Адалхардқа және тағы басқаларға берілді. 888 жылы Майнц синоды (XXV канон) миряндар аббаттары өздерінің монастырларына қабілетті провизорлар мен басшыларды тағайындауы керек деп шешім қабылдады. 909 жылы Сойссон епархиясының Тросли қаласында өткен синодта монахтардың өміріне қатысты өткір шағымдар айтылды (III тарау); көптеген монастырлар, олардың әйелдері мен балалары, сарбаздары мен иштері діни ортада орналасқан миряндармен басқарылатын еді. Бұл жағдайды жақсарту үшін синод тұрақты аббаттар мен аббатшаларды қалпына келтіру қажет деп мәлімдеді; сонымен қатар шіркеу канондары мен патшалық жарлықтары шіркеу істерінде миряндардың билігі жоқ деп жариялады. 10-шы және 11-шы ғасырларда да миряндар аббаттары болды. Дункельдтік Кринан (1045 жылы қайтыс болған) Дункельд монастырының миряндар аббаты болды. Мұрагерлік миряндар аббаттығы көбінесе тек атау ғана болған феодалдық лауазым болса, Кринан өз заманында монастырды басқаратын аббат ретінде әрекет еткен сияқты. Осылайша ол діни және әлемдік қоғамда жоғары мәртебелі адам болды. Аквитания герцогы Госфред Пуатьедегі Святой Иларион монастырының аббаты болды және осылайша Пуатье синодында (1078 жыл) қабылданған қаулыларды жариялады. Шіркеу миряндар билігінен тек инвеституралар қақтығысы арқылы ғана азат болды; папалық реформалары аббаттықтарды миряндарға беруді тоқтатты.