Кіріспе

Lítla Dímun – Фарер аралдарындағы Судурой және Стора Димун аралдарының арасындағы кішкентай, адам тұрмайтын арал. Бұл 18 негізгі аралдың ең кішісі, ауданы бір шаршы километрден кем (247 акр), және жалғыз қоныстанбаған арал. Аралды Хвалба және Сандвик ауылдарынан көруге болады.

Этимология

Бұл атау "Кіші Димун" дегенді білдіреді, ал "Үлкен Димун" деген мағынаны білдіретін "Стора Димун" одан өзгеше. Фридтжоф Нансеннің айтуынша, Димун скандинавтарға дейінгі келт топонимикалық элементі болуы мүмкін, яғни "қос мойын" дегенді білдіреді. Стора және Литла Димун бір атаумен ерекшеленетін, бірақ бөлек орналасқан екі жердің жұптасуын көрсетеді. Гаммелтофт Димунды скандинавиялық жер атауы деп санайды, ол скандинавиялықтар мен гаэлдер арасындағы тілдік байланысты көрсетеді, және оның ерекше пішіні бар екі шыңы бар екенін көрсетеді.

Сипаттама

Аралдың үштен бірі тік жартас, ал қалған бөлігі Слеттирлер тауына дейін көтеріледі. Аралда тек Фарер қойлары мен теңіз құстары мекендейді. Жағаға түсу қиын, және мұны тек қана өте қолайлы ауа райында ғана істеуге болады. Жартастарға арқан көмегімен, қой иелері орнатқан арқандарды пайдаланып көтерілуге болады.

Құстардың маңызды аймағы

Арал BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы деп танылды, себебі ол теңіз құстарының, әсіресе еуропалық дауыл құсы (5000 жұп) және Атлантикалық тупик (10 000 жұп) үшін көбею орны ретінде маңызды. Қойлардан басқа құрлықта жануарлар жоқ.

Тарих

Бұл аралда ешқашан адам тұрмаған, бірақ ежелгі заманнан бері қойлар бағылған, олар 13 ғасырдағы «Фарейинга сагасында» (Фарерлер сағасы) еске алынған. Сагада арал Зигмундрдың әкесі Брестур мен Гётускэггьяр арасындағы шайқас орны ретінде де суреттелген. Шайқас Зигмундрдың әкесі мен оның серіктерінің қазасына және Зигмундрдың Норвегияға жер аударылуына әкелді. Ол 995 жылдан 1000 жылға дейін Норвегия королі Олаф Триггвассонмен дос болды. Арал бұрын Дания короліне тиесілі болған, бірақ оны қоныстандыру қиын болды, себебі ол өте тік және жағаға түсу қиын болғандықтан, оны сату туралы шешім қабылданды; оған дейін аралды көбінесе Хвалбадан келген ер адамдар пайдаланған және жалға алған. Аукцион 1852 жылғы 24 шілдеде Хвалбада өтті, соңғы ұсыныс 4820 ригсдалер немесе 9640 Dkk құрады, бұл сол кезде үлкен сома еді. Хвалба мен Сандвик азаматтары Твёрёйридегі патшалық сату станциясының факторынан бағаны көтеріп, көп төледі. Содан кейін арал Хвалба мен Сандвик азаматтарына 40 Dkk көлемдегі жер пайдалану төлемі және жаңа иесі болған сайын 10 Dkk төлеу шартымен Copyhold мұрасы ретінде берілді. Бұл ақша 1911 жылы 1000 Dkk көлемінде босатылды, осылайша Lítla Dímun Фарер аралдарындағы жалғыз жеке меншік аралға айналды.

Кеме апаты

1918 жылы тұз жүктелген даниялық "Каспе" шхунасы дауылдың салдарынан Литла-Димунға тірелді. Алты адамнан тұратын экипаж толқын соққысынан жоғарыдағы тар тіреуге шыға алды, бірақ олардың қоры жоқ еді, ал капитан ауыр жарақат алды. Соңында олар тіреуден жылжып, аралдың ортасында оттықтар, отын және шам бар кабинаны тапты. Олар екі қой мен бір ауру құсты ұстап, балықшы қайығымен құтқарылғанға дейін он жеті күн бойы аман қалды. Ұсынылған теңізшілердің бірі Фарер аралдарында қоныстанды.

Қойлар

Қазір аралда тұратын қойлар Фарер қойлары, бірақ он тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін ол жабайы қойлармен мекенделген, бәлкім, неолит дәуірінде Солтүстік Еуропаға әкелінген ең алғашқы қойлардың ұрпақтары болған. Осы өте кішкентай, қара, қысқа жүнді қойлардың соңғысы 1860 жылдары атылды. Олар Шотландияның батыс жағалауындағы Сент-Килда архипелагындағы Соай аралынан шыққан, сақталған Соай қойларымен сыртқы түрі мен тегі жағынан ұқсас болды. Соай – Литла Димунға ұқсас мөлшердегі және жер бедері бар арал, сондай-ақ оған да қол жеткізу қиын. Қазіргі Фарер қойлары әр жылдың күзінде жиналады. Адамдар балық аулау қайығымен аралға келіп, бірнеше қайықтарды сүйреп әкеледі. Содан кейін шамамен 40 адам арал бойында тізбек құрып, 200-ге жуық қойды аралдың солтүстік жағындағы қораға жидайды. Сосын қойларды ұстап, аяқтарын байлап, бірден бес-бестен торларға салып, арқанмен қайықтарға түсіреді. Әр қайық 15 қойдан жүк көтереді. Қойлар Хвалба ауылының кемежайына түсіріліп, қатарға тізіліп, иелеріне бөлістіріледі. Кейбір қойлар жиналғанда қашып кетеді, оларды кейде атып өлтіреді.

Танымал мәдениетте

Пьердоменико Баккаларионың «Кибория» кітап трилогиясында, «Жаңа қала» аталатын футуристикалық утопиялық қала осы аралда орналасқан және оны әуеден көрінбеу үшін бұлттармен жабылыпты.