Кіріспе

1968 жылы Джон Уэйн мен Рей Келлогтың түсірген фильмі «Жасыл береттер» – Джон Уэйн мен Рей Келлогтың режиссерлік еткен, Уэйн, Дэвид Янсен және Джим Хаттонның қатысуымен түсірілген, Робин Мурдың 1965 жылғы романы негізінде жасалған американдық соғыс фильмі. Фильмнің көп бөлігі 1967 жылдың жазында түсірілді. Сценарийдің бір бөлігі романмен көп байланысы жоқ, алайда, әйел адамның Солтүстік Вьетнамның коммунистік генералын азғырып, оны американдықтардың қолына жеткізуіне көмектесетін эпизод кітаптан алынған. «Жасыл береттер» фильмі коммунизмге қарсы және Оңтүстік Вьетнамды қолдайды. Фильм Американың Вьетнам соғысына ең белсенді қатысқан кезеңде, сол жылы Оңтүстік Вьетнамның ірі қалаларына қарсы Тет шабуылы жүргенде шықты. Джон Уэйн АҚШ-тағы соғысқа қарсы көңіл-күйге қатты алаңдағандықтан, әскери позицияны көрсету үшін осы фильмді түсіргісі келді. Ол 36-шы президент Линдон Б. Джонсонтан және АҚШ Қорғаныс министрлігінен толық әскери ынтымақтастық пен материалдық көмек сұрап, алды. Джон Уэйн Робин Мурдың кітабына фильмді түсіру құқығын 35 000 доллар мен фильмнің табысының 5% үлесіне сатып алды. Фильм прокатта табысты болды, бірақ сыншылардың басым көпшілігінен жағымсыз пікірлер алды. Фильмде Джордж Такейдің де түскені ерекше, ол сол кезде «Жұлдыз жолы» сериалының тұрақты актерлерінің бірі болған. Такей фильмге қатысқандықтан, ол «Жұлдыз жолының» 2-ші маусымының үштен бірін түсіруге қатыса алмады. Оның репликалары кейіннен актер Уолтер Кениг ойнаған Павел Чехов кейіпкері үшін қайта жазылды. Бастапқыда тек фондық рөлде ойнаған Кёниг, Такейдің болмауынан кейін «Жұлдыз жолының» маңызды актерлерінің біріне айналды, нәтижесінде Чехов кейіпкері түпнұсқа серияда да, соңғы фильмдерде де тұрақты рөлге ие болды.

Алдын ала өндіріс

Колумбия Пикчерс кітаптың фильмге түсіру құқығын сатып алғаннан кейін, Армия бекітетін сценарийді жасай алмады, ал продюсер Дэвид Л. Вольпер да сол құқықтарды алуға тырысып, фильмді түсіруге қажетті қаржыны таба алмады. Сценарийді 1950-ші жылдары әскери барлау офицері ретінде Арнайы күштерде қызмет еткен және 1961 жылы "Эсквайр" журналында Арнайы күштер туралы "Санды емес жауынгерлер" деген мақала жазған Джордж Гудман жазды. Колумбия Гудманды зерттеу үшін Оңтүстік Вьетнамға жіберді. Робин Мур Пентагонның Вулперге онымен жасасқан келісімді бұзуға қысым көрсеткенін сезінді. Уэйн Вьетнам соғысына Американың қатысуын ынталы түрде қолдады. Ол фильмді бірге режиссерлік етті және осы рөлге "Қылай ондық" фильміндегі "Майор Рейсман" рөлінен бас тартты.

Сценарий

"Жасыл берет" фильмі Вьетконг пен Солтүстік Вьетнам армиясын садистік тирандар ретінде көрсетсе де, оларды қабілетті және жоғары мотивті жау ретінде бейнелейді. Фильм соғысты майдансыз соғыс ретінде көрсетеді, яғни жау кез келген жерде, кез келген позицияда шабуылдауы мүмкін. Фильмде ВК және НВА тыңшыларының қарсыластары туралы ақпарат бергені көрсетілген. "Вьетнамдағы янки" сияқты, ол Оңтүстік Вьетнам мен олардың коммунизмге қарсы одақтастарына жағымды көзқарас ұсынды. АҚШ армиясы Джеймс Ли Барреттің бастапқы сценарийіне наразылық білдірді. Біріншісі – армия Оңтүстік Вьетнам сарбаздарының базалық лагерьді қорғауға қатысқанын көрсетуді талап етті. Бұл түзетілді. Армия сонымен қатар рейдтің суреттелуіне қарсы болды, себебі ол NVA генералын ұстауды көрсеткен, ал бастапқы сценарийде бұл Солтүстік Вьетнам шекарасын кесіп өтуді білдірген. Робин Мур өзінің кітабындағы басқа оқиғалардың барлығы арнайы күштердің нақты миссиялары мен оқиғаларының "роман-а-клеф" екенін, бірақ генерал Тиді ұстау миссиясы толығымен ойдан шығарылған екенін мәлімдеді. Уэйн сценарийде кейіпкерлерді толықтыруды қалаған, бірақ Warner Bros. оларға көбірек әрекет, аз сөз қалағанын нақтылады, себебі "The Alamo" фильміндегі көп диалог үшін қатты сынға ұшыраған. Вера Майлздың Уэйн кейіпкерінің әйелі рөлінде түсірілген кадрлары қиылып тасталды. (Дегенмен, Майлз Уэйннің келесі фильмі "Ад аңшыларында" герцогтің әйелі рөлін тағы да ойнады).

Түсірілім

Фильмнің көп бөлігі 1967 жылдың жазында (Тет шабуылынан бұрын) Джорджия штатының Беннинг фортында түсірілді. Қорғаныс министрлігінің фильммен ынтымақтастығы кең болды, АҚШ Армиясы бірнеше UH-1 Huey шабуылдық тікұшақтары мен C-7 Caribou жеңіл көлігімен қамтамасыз етті. АҚШ Әскери-әуе күштері екі C-130 Hercules көліктік және екі A-1 Skyraider шабуыл ұшағын, сондай-ақ AC-47 Puff the Magic Dragon қарулы кемесі мен HC-130 Hercules Skyhook Fulton жүйесін фильмде пайдалану үшін ұсынды. Армия актерлер үшін шынайы киім-кешектерді, соның ішінде OG-107 жасыл және "Жолбарыс жолақты" тропикалық жауынгерлік киім-кешектерді (ормандық киімдер) ұсынды, сондай-ақ Вьетнам соғысына сай, көзге түспейтін белгілер мен есімдері жазылған таспаларды да берді. Джон Ф. Шульц АҚШ солдаты және Солтүстік Вьетнамның қатардағы әскери қызметшісі ретінде маңызды рөлдер атқарды. Ол Джон Уэйн туралы былай деді: "Түскі аспаз кезінде продюсерлер бізге, қара жұмысшыларға, гамбургер мен хот-догтарды беруді жоспарлаған, ал басты кейіпкерлер стейк жеді. Джон Уэйн: "Барлығымыз стейк жейміз, немесе ешкім жемейді!" деді." 1967 жылы Форт-Беннингтегі АҚШ Армиясының Әуе десанттық мектебінің нақты командирі полковник Ламар Асбери "Билл" Уэлч Джон Уэйнмен бірге қысқаша камео түсірді. Уэлч сахнада 1960-жылдардағы АҚШ Армиясының шаршаған бейсбол шапқасын киеді (Вьетнам соғысы кезінде көп қолданылатын), ал актерлер жасыл берет киеді. Жаттығу алаңында жаттығу жасап жатқан сарбаздар – Уэйн оларға бұйрық берген әскери-әуе десанттарының жаттығудағы жаңа келгендері еді. Фильмнің атау әні ретінде продюсерлер Кен Дарбидің Барри Сэдлердің 1966 жылғы "Жасыл берет" хит-әнінің хорлық аранжировкасын пайдаланды, оны "Жасыл берет" романының авторы Робин Мур бірлесіп жазған. Роза күшті және алуан түрлі музыкалық қосымша ұсынды, соның ішінде вьетнамдық әнші Бạch Yến-нің түнгі клубта орындаған әні де бар; алайда, "Onward, Christian Soldiers" әні финалдық фильмнен алынып тасталды.