Кіріспе

Австралиялық саясаткер

Харольд Блэр (13 қыркүйек 1924 – 21 мамыр 1976) – австралиялық тенор әнші және аборигендердің құқықтары үшін күрескен белсенді. Ол "концерт залы дәуірінің соңғы ұлы австралиялық теноры" деп еске алынады.

Ерте өмір

Блэр 1924 жылғы 13 қыркүйекте Квинсленд штатының Мургон қаласынан, Шербургтегі Барманба аборигендердің қорығында дүниеге келді. Оның анасы – Эстер Куинн, жасөспірім абориген әйелі. Оның тегі, Блэр, анасын «асырап алған» отбасынан шыққан. Ол анасымен бірге Ипсвичке жақын жердегі «Құтқару армиясының» тазалау миссиясына барды. Анасы үй шаруашылығына орналасып, екі жасар Харольдты миссияда қалдырды, онда ол бастауыш білім алды. Блэр 16 жасында мектепті бітіріп, шаруашалық жұмысына орналасты. 17 жасында «Фейримед» қант зауытында тракторшы болып жұмыс істеді. Ипсвичтен коммунистік кәсіподақ ұйымдастырушысы Гарри Грин оның ән айтқанын естіп, оны осыны кәсіп еткені жөн деп кеңес берді. 1944 жылы ол қайырымдылық және патриоттық мақсаттар үшін ақша жинаушы кәсіби артистерге қосылды. 1945 жылғы наурыз айында Брисбендегі радиодағы дарын іздеу байқауына қатысып, рекордтық мөлшерде тыңдаушылардың дауысын жинады. Квинсленд штатының үкіметі оның музыкалық білімін одан әрі дамыту үшін демеушілік ұсынды, бірақ ол қабылданбады. Кәсіподақ өкілдері, ғалымдар мен музыканттар тобы оның мансабын демеу үшін траст құрды. Басқалары Марджори Лоуренсті оны қолдағандығы үшін, ал аты-жөні белгісіз дәрігерді – маңызды демеуші ретінде еске алады. Қорды Брисбен комитеті басқарды, хатшысы Гарри Грин, президенті профессор Дж. В. Дюхиг, ал мүшелерінің арасында Мартин Хили (Квинсленд Т. және Л. Кеңесінің хатшысы) және доктор Далли Скарлетт болды. Ол Мельба консерваториясында оқығанда Мельбурнда Джон және Гвен Ллойдтың (Гвенолдин Кент Хьюз) үйінде тұрды.

Әнші мансабы

1945 жылы Мельбурндағы Мелба консерваториясына түсіп, 1949 жылы музыка бойынша дипломды үздік нәтижемен аяқтады. 1950 жылы Блэрді танымал афроамерикалық әнші Тодд Дункан Америка Құрама Штаттарында оқуға шақырды. Блэр Нью-Йорктегі Джульярд мектебінде білім алды. Нью-Йоркте жүргенде ол Гарлемдегі шіркеуде ән айтты және олардың қоғамдық өміріне белсенді қатысты. 1951 жылы Австралия радио хабарларын тарату комиссиясы (ABC) Блэрге үш жылдық ән келісімшартын ұсынды, ол Федерацияның 50 жылдығын тойлауға арналған кең ауқымды гастрольмен басталды. Кем дегенде бір сыншы ABC-нің дәлелденбеген орындаушыны мақтауына қарсы болды, бірақ гастрольдегі аккомпаниаторы Анри Пенн жақсы бағаланды. Оның репертуары негізінен еуропалық классикалық шығармалардан тұрды – неміс лирикалық әндері, итальян опералары, француз өнер әндері, сондай-ақ Гендельдің ағылшын тіліндегі шығармалары мен оңтүстік спиричуэлдері. Ол аборигендердің дәстүрлі әндерін де таныстырды – «Nananala Kututja» («О, Құдай, бізбен әрқашан бірге бол»), «Maranoa Lullaby» (Наррандералық доктор Х.О. Летбридж және Ваггалық Артур С. Лиамның қойылымында), «Jabin Jabin» және басқа да дәстүрлі әндер. Бірақ ол әйелі Доротимен «Aba Daba Honeymoon» әнін орындағанда ең көп қуанғанын мойындады. Брисбендегі Сити-холлдағы 41-ші концертін қатты суық тигендіктен тоқтатты, бірақ ларингиттен зардап шеккенімен, үш аптадан кейін Мэриборо қаласында сәтті концерт берді. Содан кейін ол Брисбенге оралды, бірақ дауысы жақсы болмады және оқумен айналысу үшін, кем дегенде уақытша, қоғамдық өнерден бас тартты. Келісімшартты бұзғандықтан, үш жыл бойы кәсіби ән айтуға тыйым салынды. Көңілі тоңған Блэр басқа жұмыс іздеді, тіпті аппараттық дүкенде де жұмыс істеді. Ол білім беруге қызығушылық танытты және Рингвуд техникалық мектебінде мұғалім болып жұмысқа қабылданды. Кейіннен ол Мельбурн консерваториясында мұғалім болды және аборигендік өнер кеңесінде қызмет етті. 1951 жылы ABC гастролімен бірге Викторияның 100 жылдық мерейтойын тойлаған «Қараңғыдан шығу» – аборигендік Мумба атты әртүрлі бағдарламалар көрсетілді, оған Блэр, сондай-ақ Дуг Николс, Билл Онус және Джорджия Ли қатысты. Айрин Митчеллдің режиссерлігімен қойылған бұл шоу Викторияның көптеген аудандарына гастрольдік сапар жасап, жақсы пікірлер алды.

Аборигендер белсенділігі

Блэр өмір бойы аборигендердің құқықтары үшін күресін жалғастырды. Ол аборигендерді қолдау лигасының алғашқы күндерінде оған қосылып, кейіннен Аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының мәселелері жөніндегі Федералдық кеңеске мүше болды. 1962 жылы Мумба фестивалінде абориген қыздарының шеруін көрген Блэр «Абориген балаларының демалыс жобасын» құрды және Виктория штатындағы Аборигендерді әл-ауқатпен қамтамасыз ету кеңесінің алғашқы мүшесі болды. 1963 жылы ол Виктория парламентіндегі Ментон округіне Австралия Еңбек партиясынан кандидат ретінде, сол кездегі көлік министрі және Аборигендерді әл-ауқатпен қамтамасыз ету кеңесінің төрағасы Эдвард Мейгерге қарсы сайланды.

Жеке өмір

Блэр 1949 жылғы 30 шілдеде консерваторияда ән оқитын Дороти Иденге үйленді және Нерида мен Уоррен есімді екі баласы болды. Сол кезде бұл некеге қарсылық білдірілді, себебі абориген ер адамның еуропалық әйелге үйленуіне қатысты мәселе болды. Блэрдің сүйікті спорты – австралиялық футбол.

Құрметтер мен марапаттар

Блэр 1976 жылы Австралия күні құрметіне Австралия орденінің мүшесі болып тағайындалды. 1998 жылы құрылған Квинсленд штатындағы Блэр сайлау округі оның есімімен аталды. 2012 жылы Melba Opera Trust жас абориген әншілеріне өнерлік даму, жетекшілік және өнер көрсету мүмкіндіктерін ұсыну үшін Гарольд Блэр атындағы опера стипендиясын құрды. 2012 және 2013 жылдары Тирики Онус бұл стипендияны жеңіп алды. 2013 жылы Блэр Виктория штатының аборигендердің құрметті тізіміне енгізілді. Ол 1976 жылғы 21 мамырда Мельбурн қаласындағы Mercy ауруханасында 51 жасында қайтыс болды. Бір некрологта оның ең маңызды мұрасы – Мельбурн мен Сиднейдегі жеке үйлерде мектептен демалыс кезінде мыңдаған баланың тұрған абориген балаларының демалыс жобасы болатыны айтылды.