Кіріспе
Грекия мифологиясында Кеней (Καινεύς) – Тесалияның лапиттер батыры.
In Greek mythology, Caeneus ('/s//ɛ//n//j//uː//s/ SENyooss; Καινεύς) was a Lapith hero of Thessaly.
Аңыз
Кейней бастапқыда Кенис есімді әйел болған, оны теңіз құдайы Посейдон еркекке айналдырған. Грек мифографы Аполлодордың және "Илиада" романының зерттеушісінің айтуынша, Посейдон онымен жыныстық қатынасқа түседі, содан кейін ол одан өзін жеңілмес адамға айналдыруын сұрайды; Посейдон оның тілегін орындайды. Акусиланың айтуынша, оның нұсқасы ең ерте сақталған, Каенис (осы жерде Καινή, Caene деп жазылады), онымен жыныстық қатынасқа түскеннен кейін, Посейдоннан оны еркекке айналдыруын сұрады, сондықтан ол өзінің немесе басқа біреудің баласын тудырмайды. Басқа нұсқада Посейдон онымен бірге ұйықтағысы келді, бірақ Каенис оны өзіне бір жақсылық жасауға уәде берді; ол солай жасады, ал ол еркекке айналуды сұрады, содан кейін ол оның тілегін орындады, бірақ оның өзгеруіне байланысты ол өз уәдесін орындай алмады. Алайда, Овидийдің айтуынша, Каенис Посейдонның қолынан қашып, зорлап алынған. Посейдон оны зорлап, бір тілегін орындауға уәде береді. Кейнис қатты күйзеліп, енді әйел болмауды талап етті, себебі оған ешқашан зұлымдық жасалмауы керек еді. Посейдон бұл тілегін орындап, оны еркекке айналдырды, сондай-ақ Канеуске тесілмейтін тері берді. Кейіннен Каенис деген есімнің жазылуы Канеус деп өзгертілді, оның түрленуін белгілеу үшін. Канеус лапиттер мен кентаврлар арасындағы шайқаста қаза тапты (Пиритоусқа қараңыз). Сол сияқты, "Илиада" да (осы түрленулерге сілтеме жасамай) Нестор Канеусті өзінің жастық шағындағы ертедегі батырлардың бірі ретінде санайды: «Жер бетінде өсірілген ең мықты адамдар, ең мықты жауларға қарсы ең мықты адамдар, олар толығымен жойған жабайы таулы тайпа». Овидийдің әңгімеге берген сипаттамасында белгілі бір кентавр Латрей Канеусті мазақтап, оның бұрынғы әйел екенін түсінгенде, оның жекпе-жекші ретіндегі қабілетін жоққа шығарады. Канеус Латрейдің бүйірінен соққы береді, ал кентаврдың оны жарақаттауға жасаған соңғы әрекеті оған зиян келтірмейді. Одан әділеттік іздеді, бірақ ол қару-жараққа қарсы тұра алды. Канеустің ағаштармен тапталғаннан кейінгі тағдырына қатысты бірнеше сипаттама бар. Мысалы, бір вазада ол тік тұрып, белінен көмілген күйінде жерге құлап түскенін көрсетеді; бұл аңыз Овидийдің "Метаморфозаларында" да сипатталған, және Канеус тікелей Тартарға түсіп жатқанын білдіреді. Овидий Канеус ағаштардың сабақтарынан алтын қанатты құс ретінде ұшып кетті дейді. Осы аяқталу нұсқасына Мопсус пен оқиғаны айтып беруші Нестор куәгер. Канеус туралы аңыз "Метаморфозаларда" кездеседі, онда ол қысқаша айтылып, Калидон шошқасын аулауға қатысқандығы көрсетіледі. Осыдан кейін біршама уақыт өткен соң Нестор Ахиллға Канеус туралы оқиғаны толыққанды айтып береді, оның әйелден еркекке айналуын сипаттайды. Овидийдің қайта баяндауында, қарт Гомердің батыры Нестордың аузынан, Елаттың (лапиттік басшы) және Гиппеяның қызы Каенис Посейдонмен зорланды, содан кейін оның еркекке айналу тілегі орындалды, осылайша оны ешқашан зорламауға болады; ол сондай-ақ Канеусті қару-жараққа зақымсыз етті. Кейін Каенис есімін Канеус деп өзгертіп, бүкіл Фессалияны аралап, кейінірек Калидон шошқасын аулауға қатысқан жауынгерге айналды. Аполлоний Родийдің "Аргонавтика" кітабында Канеус аргонавттардың бірі Коронның әкесі деп айтылады. Вергилий сондай-ақ Энеяның оны көргенін айтады, ол Енеиданың алтыншы кітабында жер асты әлемін аралағанда, қайғылы далада тағдырдың өзінің бастапқы әйел түріне қайта оралғандығын көреді. Ол сондай-ақ Гесиодтың әйелдер каталогында да аталып кеткен. Кейбір деректерде Канеус өзін-өзі өлтірген.