Кіріспе
Үндістандағы лагуна. Анықтама = Бұл ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Оның тұздылығы аймаққа қарай өзгереді: өзендер құятын жерлерде тұщы су болса, толқындардың әсерінен мұхиттың тұздылығына жетеді.
| reference = It has been listed as a tentative UNESCO World Heritage site. Its salinity varies by region, from freshwater where rivers flow in, to oceanic salinity levels due to tidal influx.
Геология
Көл уақытша су толу ортасында, толаған жер сипатына ие. Геологиялық зерттеулер Плейстоцен дәуірінде жағалау сызығының көлдің батыс жағалауы бойымен созылғанын және солтүстік-шығыс аймағының теңіз астында болғанын көрсетеді. Жағалаудың ғасырлар бойы шығысқа қарай жылғанын, бірнеше жүз жыл бұрын теңіз жағасында салынған Конарк Күн ғибадатханасының қазір жағалаудан шамамен 300 шақырым қашықтықта орналасқандығы дәлелдейді. Чилика көлінің су жиналатын алабы тау жыныстары, құм және лайдан тұрады. Онда саз, балшық, құм, қиыршық тас және ұлулардың кең ауқымы бар, бірақ алаптың басым бөлігі лайдан тұрады. Дая өзені және көптеген арналар арқылы Чилика көліне жыл сайын шамамен 1,6 миллион метрикалық тонна шөгінді жиналады.
География және топография
Чилика көлі – кең сазды жазықтары бар, терең емес, бар-жолы бар құрман. Көлдің батыс және оңтүстік жағалаулары Шығыс Гаттар тау тізбегімен шектеледі. Бенгал шығанағындағы солтүстік ағындар осы терең емес көлдің қалыптасуына себеп болды және оның шығыс жағын құрайды. Уақытша көл болғандықтан, оның су бетінің ауданы жазғы муссон маусымында белгілі бір шамаға, ал қысқы құрғақ маусымда басқа шамаға дейін өзгереді. Лагунаның су таралу аймағы муссон және жаз маусымдарында аралықта өзгереді. Ұзын, тар сыртқы арна лагунаны Бенгал шығанағымен, Motto ауылының жанында байланыстырады. Жақында Чилика даму басқармасы (CDA) лагунаға жаңа арна ашып, оған жаңа өмір сыйлады. Көлде көптеген аралдар бар. Үлкен аралдар, терең емес арналармен бөлініп, бөгет пен көлдің негізгі бөлігі арасында орналасқан. Барлығы арналар көлді Бенгал шығанағымен байланыстырады. Көлдің солтүстік жағалауы Қорда ауданының, ал батыс жағалауы Ганджам ауданының құрамына кіреді. Саздану салдарынан бөгеттің ені өзгеріп, теңізге апаратын ауыз кезең-кезеңмен жабылып тұрады. Ауыздың орналасуы да жиі өзгеріп, көбінесе солтүстік-шығысқа қарай жылжып отырады. 1780 жылы кең болған ауыз, қырық жылдан кейін тарылған. Жергілікті балықшылар өмірлену үшін теңізге балық аулауға қол жеткізу үшін ауызды кесіп ашуға мәжбүр болды. Чилика – егер ұзындығы ескерілсе, Үндістандағы ең ұзын көл (Чилика көлінің ұзындығы ).
Гидрология
Көлдің гидрологиясын үш гидрологиялық жүйе басқарады. Құрлықтағы жүйе солтүстік жағында Маханади өзенінің салаларын, батыс жағында 52 өзен арнасын және шығысында Бенгал шығанағын қамтиды. Коттак қаласында үш тармаққа бөлінетін Маханади өзенінің екі оңтүстік тармағы көлді сумен қоректендіреді. Көлге түсетін тұщы судың 61% осы екі тармақ арқылы келеді. Екінші су ағызу жүйесі, үздіріліссіз емес, жалпы көлемнің 39% құрайды. Бұл жүйедегі маңызды өзендер – Кансари, Кусуми, Джанджира және Тарими өзендері. Көлге жылдық тұщы су мөлшері, көл үстіне түсетін тікелей жауын-шашынды ескере алғанда, шамамен құрайды. Барлық ішкі өзен жүйелері жыл сайын шамамен тұщы су ағынын шығарып, оның ішінде 13 миллион тонна шөкей көлге әкеледі. Солтүстік-шығысында көлді Бенгал шығанағымен байланыстыратын арна бар. Көлдің су жинау алабында тропикалық муссондық климат басым. Көл маусымнан қыркүйекке дейін оңтүстік-батыс, ал қарашадан желтоқсанға дейін солтүстік-шығыс муссондарына ұшырайды, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері, 72 жаңбырлы күнмен бірге. Көлдегі ең жоғары температура 39,9 °C (104 °F), ал ең төменгі температура 14 °C (57 °F) тіркелді.
All the inland river systems disgorge an annual flow of about of freshwater which is estimated to carry 13 million metric tons of silt into the lake. On the northeast, a channel connects the lake to the Bay of Bengal. A tropical monsoon climate prevails over the drainage basin area of the lake. The lake experiences South–west and North east monsoons during June to September and November to December respectively with an average annual rainfall of , with 72 rainy days. The maximum temperature of 39.9 °C (104 °F) and minimum temperature of 14 °C (57 °F) have been recorded
Тұнбаның сапасы
Чилика даму басқармасы (CDA) су сапасын өлшеудің ұйымдастырылған жүйесін және көл суларының келесі физикалық-химиялық қасиеттерін көрсететін лимнологиялық зерттеулер жүргізді. Көлдің әртүрлі жерлерінен шөгінділердің түйіршік тәрізді үлгілері алынды. Нәтижелер көлдің үш аймағында шөгінділену жылдамдығының кеңістіктік айырмашылығын көрсетті: /жыл (Солтүстік сектор), /жыл (Орталық сектор) және /жыл (Оңтүстік сектор). Шөгінділердің біркелкі емес жылдамдығымен қатар, олардың кеуектілігі мен сулылығы да талданды, бұл көлде әртүрлі шөгінді жиналатын аймақтар бар екенін көрсетті, Солтүстік және Орталық секторларда салыстырмалы түрде жоғары жылдамдықпен, ал Оңтүстік секторда баяу жылдамдықпен.
Флора мен фауна
Көлдің экологиялық байлығы географиялық түрлердің сақталуына өте құнды, себебі оның көптеген мекендеме орталары, флорасы және фаунасы бар (суреттер галереясын қараңыз).
Негізгі жерлер
15 км² Налабан аралы лагунаның ішінде орналасқан және Рамсар мәртебелі су-батпақты жерлердің негізгі аймағы болып табылады. 1973 жылы ол «Жабайы табиғатты қорғау туралы» заңға сәйкес құстар қанағаттандырылатын жер деп жарияланды. Бұл парктің ортасы, көшпенді маусымда мыңдаған құстардың қонғанын көруге болады. Жаңбыр маусымында су тасып, арал жасырын болады, ал жаңбырдан кейін ол қайтадан пайда болады. Көлде 225 түрлі балық, фитопланктон, түрлі балдырлар мен су өсімдіктері, сондай-ақ 350-ден астам құрлықта өсетін өсімдіктер мекендейді. Құстардың көп шоғырланған басқа да аймақтары – Герасара, Парикуд аралы және солтүстік сектордың батыс жағалаулары.
Туристік тұзақтар мен алаяқтық туралы хабарламалар
Жақында Чилика көлі туристерді алдау орталығы ретінде танымал болды, онда бірнеше адам жемчуг және асыл тастар арқылы алаяқтықтар жасауда. Үндістандағы Чилика көліндегі асыл тастар алаяқтығы.
Қол жеткізу
Көл 16-шы ұлттық тас жол арқылы Ченнаи және Калькутта қалаларымен байланысты. Көлдің шығыс жағалауында орналасқан Сатпада қаласы Пури қаласының оңтүстік-батысында орналасқан, ал Одишаның астанасы Бхубанешвардан белгілі бір қашықтықта және ең жақын әуежай да сонда. Калькуттадан басталатын Оңтүстік-Шығыс темір жолының кең жолақты темір жолы Балугаон, Чилика және Рамба станциялары арқылы көлдің батыс жағалауымен өтеді. Баркүл, Рамба, Сатападада OTDC қонақ үйлері және Балугауда бірнеше қонақүйлер бар. Нальбана құс қорығына кіру алдында кіру рұқсатын алу қажет. Кіру рұқсатын кіру/шығу нүктелерінде, бақылау қақпаларында, лауазымды тұлғалар сұраған кезде көрсету керек.
Фильм
Аканша Дамини Джошидің «Чилика Банк$» (2008) фильмі Чилика көлінің жағасындағы банян ағашы арқылы оқиғаны айтады, көлдегі экологиялық өзгерістерді соңғы төрт онжылдық бойына көрсетеді. 1970-ші жылдары көл сырттан келген браконьерлердің қысымына ұшырады, 1980-ші жылдары балық аулау артық шегіне жетті, 1990-шы жылдары аквамәдениет тоғандары кеңінен таралды, ал 21-ші ғасырдың басында көлді қорғау мақсатымен жасалған экологиялық араласулар оның ең үлкен қатеріне айналды. Джошидің фильмі соңғы 40 жылда көлдің қырылуын және оның пайдаланылуын көрсетеді. Жергілікті тұрғындар өмір сүруге қажетті құралдарынан айырылып, енді көшіп кетуге мәжбүр болды. Фильм адамның бақылаусыз әрекеттерінің көлді, бұрынғыда тұрақты өмір көзі болған жерді, енді тек туристер аяқтарын суға малып жүретін қарапайым су нысанына айналдырғанын көрсетеді. Public Service Broadcasting Trust ұйымы түсірген бұл фильм 2009 жылы Нью-Делиде өткен CMS Vatavaran Environment and Wildlife Film Festival фестивалінде «Тұрмыс» сыйлығымен марапатталды. Сонымен қатар, Оңтүстік Азияның деректі фильмдер фестивалінде «Jeevika» байқауында бірінші орынды жеңіп алды. «Чилика Банк$» фильмі 2009 жылы Гоада өткен 40-шы Халықаралық кинофестивальдің «Үнді панорамасы» бөлімінде, көркем емес фильмдер санатында көрсетілді. Фильм Үндістанның мемлекеттік телеарнасы Doordarshan-ның әртүрлі арналарында көп рет көрсетілді. Бұл фильм 2009 жылы Катмандудағы Film South Asia, 2010 жылы Грекиядағы Rodos EcoFilms International Festival және 2011 жылы Ченнаидегі 4-ші Samsung Women's International Film Festival фестивальдерінде ресми түрде іріктелді. «Чилика Банк$» Гарвард университеті, Вашингтон университеті, Дьюк университеті, Эмори университеті және Сиракуза университеті сияқты танымал университеттердің кітапханаларында, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарының Ұлттық кітапханасы болып табылатын Конгресс кітапханасында көрсетілуде.