Кіріспе

Прецептор (лат. praecepto) – белгілі бір заң немесе дәстүрді сақтауға жауапты мұғалім.

Буддистік монастырлық ордендер

Бұдданың аға монахтары жаңа қабылданған монахтарға тәлімгер бола алады. Будданың монахтар тәртіп кодексінде Будда "Жоғары ординация" рәсімін (Упасампада) өткізу шарттарының бірі – 227 ережеден тұратын монахтар тәртібі бойынша басшылық беру үшін үміткердің тәлімгері болуы қажеттігі айтылған. Ординация кезінде үміткер аға монахтардың бірінен өзіне тәлімгер болуын сұрайды. Аға монах келіскен жағдайда, ол кандидаттың тәлімгері болып, Будданың Насихатында (Будда Сасанасында) монах болып қалатын уақытына дейін оған басшылық етеді.

Христиандық әскери ордендер

Прецептор тарихи тұрғыдан алғанда, белгілі бір географиялық аймақтағы Knights Hospitaller немесе Knights Templar сияқты монах-рыцарлар орденінің бас штабы – прецепторияға жауапты болды. Прецептор өз бауырларына толық билік жүргізді және тек орденінің Ұлы Мастеріне ғана есеп берді. Прецепторияның негізгі қызметі – шіркеу және бауырластарға жатақ ұйымдастыру болды. Ұлыбританиядағы мысалдар: Батыс Лотиандағы Госпиталдық Торфихен прецепториясы; Батыс Пекхэм прецепториясы; Линкольнширдегі Темплерлердің Аслакби прецепториясы; Стаффордширдегі Кил прецепториясы; және Мидлотиандағы Темпл.

Фримасондық

Қазіргі заманғы масондық ішінде прецептор – оқу ложасының басшысы. Оқу ложалары белгілі бір географиялық аумақта жұмыс істейді және орденнің рәсімдерін орындау бойынша оқытуды жүзеге асырады. Прецептордың лауазымы сайлау арқылы іске асырылады, ол әдетте жергілікті ложасында бірнеше жыл рәсімдер директоры қызметін атқарған және рәсімдерде сарапшы саналатын масон болады. Ағылшын масондығында ложаның прецепторын әдетте шебер тағайындайды. Оның негізгі міндеті – сөздерін ұмытып қалған масондарға көмектесу. Кейбір ложалар мен прецепторлар мұғалімдік қызметке басқаларына қарағанда көбірек мән береді.

Музыка

Музыка әлемінде "прецептор" аталымы көбінесе монастырда музыка жасауға жауапты монахты білдіреді. Ол монахтарды күнделікті қызметтер мен дұғалар үшін грегориан әндерінің дәстүрін үйретеді.

Білім

Солтүстік Американың кейбір университеттерінде прецепторлар – үлкен лекциялық сабақтың профессоры мен оқытушыларына сабақтарды жобалауға, кеңсе сағаттарын және қайта қарау сессияларын өткізуге көмектесетін студент-еріктілер. Кейбір жағдайларда еріктілер "көшбасшылықты дамытуға" бағытталған қосымша сабақтарды алуға міндетті, онда соңғы бағаны профессор мен көшбасшылықты дамыту оқытушысы бірлесіп анықтайды. "Прецептор" термині ақы төленетін студенттік бағалаушыға да қатысты болуы мүмкін. Кейбір университеттерде, соның ішінде Гарвард, Кембридж және Оксфордта, "прецепторлар" студенттер емес, жазу, музыка, математика, тілдер немесе табиғат ғылымдары бойынша курстарды оқытатын оқытушылар. Кейбір факультеттерде олар тұрақты емес, керісінше, академиялық емес штаттық қызметкерлер, әдетте PhD иегерлері, курстарды басқаруға көмектеседі. Гарвардтың кіріспе жазу курстарын оқытқан прецепторлардың арасында "The New Yorker" журналының авторы Джордж Паккер, романист Том Перротта, бұрынғы "Boston Globe" музыка сыншысы Ричард Дайер және ақын Дэн Чиассон болды. Ал Колумбия университетінде "прецепторлар" – жоғары сынып студенттері, олар аға оқытушылармен бірге "Әдебиет және гуманитарлық ғылымдар" және "Қазіргі өркениет" курстарын оқытады. Бұл атау Принстон университетіндегі оқытушыларға да қолданылады, олар көбінесе аспиранттар болып табылады. Илон университетінің құқық мектебінде прецептор – заңгер, ол бірінші курс студенттеріне жетекшілік етеді.

Денсаулық

Медицинада, одақтас денсаулық сақтау саласында, акушерлікте, жедел жәрдемде, фармацияда және медбикелік білім беруде, тәлімгер – емханалық жағдайда студенттерге пациенттермен тәжірибе алуға мүмкіндік беру үшін оларды бақылайтын білікті маман немесе оқытушы.