Кіріспе
О-Бан автобустық жолы – Оңтүстік Австралиядағы Аделаиданың солтүстік-шығыс аймағын қамтитын жолдарда жылдам автобус тасымалы жүйесінің бір бөлігі. O Bahn жүйесі Daimler Benz компаниясымен Германияның Эссен қаласындағы трамвай туннельдерін пайдаланып, автобустардың жол ағлағынан құтылуы үшін жобаланған. О-Бан автобустық жолының құрылысы Торренс сызықтық саябағының бұрынғы құрдым-құрсақтан әдемі ашық кеңістікке айналуына ықпал етті. Бұдан бөлек, Modbury қаласындағы солтүстік-шығыс терминалы маңында қала құрылысы дами бастады.
The O Bahn Busway is a guided busway that is part of the bus rapid transit system servicing the northeastern suburbs of Adelaide, South Australia. The O Bahn system was conceived by Daimler Benz to enable buses to avoid traffic congestion by sharing tram tunnels in the German city of Essen. The development of the O Bahn busway led to the development of the Torrens Linear Park from a run down urban drain into an attractive public open space. It has also triggered urban development around the north eastern terminus at Modbury.
Жолдар
О-Бань жолы бетоннан жасалған; ол Торенс өзені бойындағы аллювиалды топырақтың нашар сапасы және олардың жоғары пластикалық деңгейіне байланысты жиі қозғалуы себепті жерден көтерілген. Палуандардың үстінде рельстерді ұстап тұратын бетонды ұйымдықтар орналасқан. 5600 ұйымдықты және 4200 L пішіндес, алдын ала дайындалған жол бөліктерін орнату үшін 5600 пилон қазылды. О-Баньдің бетонды рельстері бастапқыда жоспарланған жеңіл рельстік көліктің рельстерінен тар және жеңіл болды, соның салдарынан жерге аз қысым түсірді. Бетон бөлшектері алдын ала құйылып, содан кейін тіреулерге орнатылды. Кейбір бөліктерде сынақтар сәтті аяқталды. Орташа жылдамдық, аяқталған станцияларды қоса алғанда, шамамен ... құрайды. О-Бань айырықтарына кіргенде жылдамдық шегі ...-қа төмендейді. Айырық аймағындағы жылдамдық шегі ...-қа дейін төмендейді. Бұл автобустар Mitsubishi Motors компаниясының Clovelly Park зауытында О-Бань үшін модификацияланды, содан кейін Pressed Metal Corporation South Australia компаниясымен жабдықталды. Бұл шығындар бастапқы 98 миллион долларлық бюджетке енгізілді. Кейіннен модификацияланған MAN SG280 және SL202 автобустары сатып алынды. Mercedes Benz O305 автобустары 25 жылдық мерзіміне жақындағанда, 2007 жылы жаңа автобустарға тендер жарияланды. Жаңа автобустар – Custom Coaches компаниясымен жабдықталған Scania K230UB жүксіз және Scania K320UA буынды автобустар болды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, автопаркке осы автобустармен қатар жүксіз Scania K280UB/K320UB, буынды Scania K360UA автобустары, бір дизельдік/электрлік гибрид Scania K320UB және бір Mercedes Benz O405NH автобусы кіреді. Бұзылған жағдайда, автобустарды О-Баньдан сүйреп әкелу үшін «Думбо» деп аталған арнайы көлік пайдаланылады. Жобалаудың бастапқы кезеңдерінде барлық автобустар сүйреуге қабілетті болуы жоспарланған, бірақ жүргізушілер кәсіби одағы бұл ұсынысты қабылдамады, нәтижесінде «Думбо» сатып алынды. Егер сапар барысында дөңгелек жарылса, бағыттағыш дөңгелек автобустың бақытсыз қозғалысын болдырмайды, ал кіші алюминий ішкі дөңгелек автобустың ең жақын станцияға ... жылдамдықпен жетуіне мүмкіндік береді.
Бірлескен алмасулар
Клемциг айырылысы – қала орталығынан үш шақырым (1,8 миль) қашықтықта, Клемциг шағын қалашығында орналасқан бірінші станция. Ол Аделаида сыртқы айналма жолымен жүретін қалалық «Circle Line» автобус қызметімен байланыс үшін салынған. Көптеген автобус бағыттары Клемцигтің бойымен өтпейді және станцияның сыйымдылығы шектеулі. Онда 450 орындық тұрақ бар. Tea Tree Plaza айырылысы – Модберидегі қала орталығынан соңғы станция. «Westfield Tea Tree Plaza» сауда орталығына жақын орналасқан, ол ең ірі O-Bahn станциясы. Бұл айырылыстан автобустар Элизабетке және Golden Grove аймағына дейін қатынайды. 2013 жылы жаңарту жұмыстары кезінде көп қабатты тұрақ салынғаннан кейін, онда 700 автокөлік тұрағы бар.
Жоспарлау
Аделаиданың үлкен аймағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін елеулі өсімге ие болды. 1944-1965 жылдар аралығында бұл аймақтың халқы екі есеге, ал жеке автокөліктердің саны 43 есеге өсті. 1955 жылы премьер сэр Томас Плейфордтың басшылығымен штаттық үкімет қала жоспарлау комитетін құрып, Аделаиданың болашақ дамуына бағыт-бағдар беру үшін үйлестірілген жоспар дайындады. Нәтижесінде 300 беттік "Аделаиданың 1962 жылғы астаналық аймағы туралы есеп" атты зерттеуде 30 жылдық даму жоспары, соның ішінде жолдарды жақсарту туралы ұсыныстар жасалды. 1965 жылы қызметінен кетер алдында Плейфорд ұсынылатын көлік жүйесін жақсартуға бағытталған егжей-тегжейлі зерттеуді тапсырды. 1968 жылы үкімет Метрополитен Аделаиданың көлік зерттеуін (MATS) алды, ол метрополитен аймағын кесіп өтетін 10 автокөлік жолының желісін, жылдам темір жол желісін және жер асты қаласының циклдік темір жолын қарастырды. MATS-ке көпшілік қарсылық білдірді, өйткені ол мыңдаған мүлікті сатып алуға шақырды және бір-бірімен алмасу орындары болатын бірқатар қала маңындағы аудандарды тиімді түрде алмастыратын болды. Парламентте дау-дамайлар басталды, ал шетелдегі автожол желілерінде көлік қозғалысының тұйықталуы туралы суреттер кеңінен таралды. Дегенмен, 1969 жылдың басында премьер Стил Холл жоспарды өзгертілген форматта жүзеге асыруға мақұлдады және үкімет ұсынылған дәліздер бойындағы мүлікті сатып ала бастады. 1969 жылдың ортасында, қарсылықтарға тап болған мемлекет 10 ұсынылған автожолдардың 2-сі бойынша жоспардан бас тартты. 1970 жылы Холл биліктен шығарылды, ал премьер Дон Данстанның басшылығымен жаңа үкімет магистральдық жолдарды дамытуға 10 жылдық мораторий жариялады, бұл MATS-ті тиімді түрде тоқтатты. Бұрын сатып алынған дәліздер болашақта пайдалану үшін сақталды. 1970 жылдардың ортасына қарай солтүстік-шығыс қала маңындағы көлік мәселесі көтерілді. 1954 жылы Tea Tree Gully аймағының халқы 2500 адамнан 1971 жылы 35000 адамға дейін өсті. МАТС жоспарына сәйкес ұсынылған Модбери автожолы үшін бастапқыда сатып алынған Аделаидадан Модбериге дейінгі Торренс өзені бойындағы жер дәлізін 1973 жылы жаңа ұсыныс жасалды, ол кезде Мемлекеттік көлік бас директоры қала маңындағы Аделаида темір жол жүйесіне байланыстыратын ауыр темір жол желісін салуды ұсынды. Кейінгі зерттеуде "Солтүстік-шығыс Аделаиданың қоғамдық көліктік шолу" (NEAPTR) ауыр темір жол, жеңіл темір жол, автобус жолдары және автокөлік жолдары қарастырылды, нәтижесінде жеңіл темір жол немесе автобус жолы ең тиімді болады деп қорытынды жасалды. Мемлекеттік үкімет тарихи Гленелг трамвай желісін кеңейту үшін жеңіл темір жол жобасын қабылдады. Жаңа бағыт Король Уильям көшесімен жалғасып, Виктория алаңындағы аялдамадан әрі қарай Аделаида паркінің жері арқылы Модбери дәлізін аралау керек еді. Жеңіл рельс жүйесі жолаушыларды қала маңындағы маршруттарға тасымалдау үшін дәліз бойымен орналасқан бекеттерде қоректендіруші автобустармен байланысады. 1929 жылғы H типті ескі трамвайлардың орнына жаңа жеңіл теміржол көліктері сатып алынды. O Bahn жүйесі Эссендегі трамвай туннельдерінде пайдалану үшін әзірленді. Германия билігімен кеңінен келіссөздер жүргізгеннен кейін Мемлекеттік көлік басқармасының инженерлері О-банды пайдалануға болады деп шешті. Жүйе бұрынғы ұсыныстардан әлдеқайда артық деп танылды; ол аз жерді алады, аз шу шығарады, жылдам және арзан. Сонымен қатар, оның қала маңындағы көшелерден тікелей қала орталығына трансферсіз қызмет көрсету ерекшелігі оны тартымды етті. Жобалар: бастапқыда тек О-бан ретінде, қалғандары кәдімгі автобус жолы ретінде жасалатын болды. Алайда қауіпсіздік мәселесі мен қоғамдық қарсылық O Bahn-тің бүкіл ұзындығында пайдаланылуына әкелді. 1983 жылы Paradise Interchange-тің бірінші бөліміне құрылыс басталды. 1982 жылы үкімет тағы да ауысты, бұл жобаның болашағы туралы белгісіздікке әкелді. Джон Бэннон үкіметі консультациялардан кейін 1-ші кезеңді (Қаладан жұмаққа дейін) жалғастыруға шешім қабылдады және 1986 жылы 2-ші кезеңді (Жәннәттән Tea Tree Plaza-ға дейін) жалғастырды. Жобаның құны автобустарды қоса алғанда, 98 миллион австралиялық доллар болды. 1-ші кезең 1986 жылдың 9 наурызында ашылды. 2-кезең 1989 жылы 20 тамызда ашылды. О-банның 1 кезеңін 1986 жылы аяқтағаннан кейінгі жылы 4 миллионнан астам жолаушы саяхат жасады, келесі жылы 30% -ға өсті. Оңтүстік О-Бан жобасы ең көп назар аударды және 1996 жылдан бері оның өміршеңдігіне қатысты әртүрлі зерттеулер мен парламенттік комитеттерде қаралды. Аделаиданың оңтүстігіндегі темір жол бағыты орталықтан тыс орналасқан, орталық көлік бағытының үлкен қамту аймағы жоқ. Аймақтан тікелей өтетін О-бан қазірдің өзінде үлкен халқынан және аймақтағы үздіксіз өсімнен пайда табуға мүмкіндік берер еді. О-бан сонда аяқталар еді, ал автобустар оңтүстік тас жолы арқылы оңтүстікке қарай жалғаса берер еді. Осы О-банды салу үшін темір жол жолын О-банға жанында орналасу үшін сәл жылдыру қажет болар еді. Сонымен қатар, Эмерсон қиылысы мен Гудвуд эстакадасы өзгертілуі керек болар еді. Құрылыстың бағаланған құны 182 миллион доллар құрады, бұл тым қымбат деп есептелді және 2001 жылы жоба тоқтатылды. Содан бері үкімет Оңтүстік жолын жаңартуға және Гленелг трамвай желісін кеңейтуге бағытталды. 2009 жылы О-банға қызмет ететін автобус бағыттары Хакни-роудтан Гренфелл және Карри көшелері арқылы күшейтіліп, қаланың шетіндегі Вест-Террасқа дейін арнайы автобус жолақтарымен ұзартылатын жоспар болды. Алайда, Федералдық үкімет 2011 жылдың қаңтарында, 2010–11 жылдарғы Квинсленд су тасқынына жауап ретінде, "жобаның маңызды көлемін қысқарту нәтижесінде, көлік пайдасы шектеулі болғандықтан" кеңейтуді жою туралы хабарлады.
О-Бан қалалық кіру жобасы
2015 жылы Жоспарлау, көлік және инфрақұрылым департаменті 160 миллион долларлық O Bahn City Access жобасын ұсынғанын жариялады. Хакни жолындағы қолданыстағы кіру/шығу орны сақталды, бірақ Хакни жолындағы жаңартылған автобусқа арналған жеке жолақтар енді Аделаида ботаникалық бағының жанында басталатын автобус бағытталғыш рельстері бар жаңа туннель порталына жетелейді. Туннель Ботаникалық жол қиылысының астынан өтеді, содан кейін батысқа қарай Рундл паркі / Кадлитпина, Рундл көшесінің астынан өтіп, Римилл паркінде шығып, Гренфелл көшесі мен Шығыс террасасындағы жаңадан жобаланған қиылысқа дейін жетеді. Құрылыс 2015 жылдың соңында басталды және 2017 жылы аяқталды. Туннельдің егжей-тегжейлі жобасын жасау және құрылысын жүргізу жөніндегі келісім-шарт 2015 жылдың қазан айында McConnell Dowell компаниясына тапсырылды. Sage Automation компаниясы туннельдің механикалық және электрлік аспектілері, соның ішінде желдету және қауіпсіздік жүйелері саласында сараптама ұсынды. Құрылыс 2016 жылдың наурыз айында орталық бөлігіш жолақты алып тастау және орталық автобус жолақтарын дайындаумен басталды. Туннель 2017 жылдың 10 желтоқсанында ашылды, келесі күні шектеулі қызметтер іске қосылды. 17 желтоқсанда толыққанды жұмыс істеуге кірісті.
Жергілікті дамуға әсері
O Bahn Tea Tree Plaza алмасу алаңының маңында коммерциялық және қоғамдық дамудың шоғырлануына себеп болды, себебі қызмет көрсететін ұйымдар мен кәсіпорындар аймақтың қоғамдық көлікке және қала орталығына оңай қолжетімділігін пайдалануға тырысты. Бұл үдеріске нарықтың қажеттіліктері де, аймақтың айналасындағы жерлердің тұрғын емес, коммерциялық мақсатта белгіленуі де көмектесті. Ал, Клемзиг және Парадайс алмасу алаңдарының маңындағы аумақтарды төмен тығыздықтағы тұрғын үйден басқа мақсаттарда пайдалануға қарсылық білдірілді және транзиттік-бағытталған даму жүрген жоқ.
Қоршаған орта
О-банды салу, бұрын ұсынылған Модбери тас жолынан гөрі, көлікке тәуелділікті азайту қалауымен туды. 6 миллион доллар Торренс шатқалын жаңартуға жұмсалды, нәтижесінде Торренс сызықтық паркі құрылды. Жол бойында эстетикалық, экологиялық және шуды азайту мақсатында шамамен 150 000 ағаш, өсімдік және бұта отырғызылды; отырғызу жұмысы 1997 жылы аяқталды. Қоршаған ортаны ескере отырып, О-бан ағаштардың көміртегі диоксидін сіңіруінің арқасында көміртегі нейтралды болып табылады. Алғашқы автобустар дизель отынымен жүрді, бірақ жүйе баламалы энергия көздерінде жұмыс істейтін автобустарды пайдалануға мүмкіндік береді. Биодизель отыны мен табиғи газ сынақтан өтті; 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Аделаида автобус паркінің 20% қысылған табиғи газды, 48% B20 және 32% B5 биодизель қоспаларын пайдаланады. О-банның дизайны троллейбустар үшін жоғары кернеулі сымдарды орнатуға мүмкіндік береді.