Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кайкоура түбегі Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік-шығысында орналасқан. Ол Тынық мұхитына қарай домалап созылады. Кайкоура қаласы түбектің солтүстік жағалауында орналасқан. Бұл түбекке маорилер шамамен 1000 жылдан бері қоныстанған, ал еуропалықтар 1800 жылдардан бастап, Кайкоура жағалауында кит аулау ісі басталған кезде келді. 1922 жылы кит аулау тоқтатылғаннан кейін киттердің саны артуына мүмкіндік берілді және аймақ қазір киттерді тамашалау үшін танымал орынға айналды. Кайкоура түбегінің құрамында төртінші дәуірде жиналған, жоғары көтерілген және деформацияланған әк тас пен сазды тастар бар. Түбек Марлбороу жарылым жүйесімен шектелген тектоникалық жағынан белсенді аймақта жатыр.
The Kaikōura Peninsula is located in the northeast of New Zealand's South Island. It protrudes into the Pacific Ocean. The town of Kaikōura is located on the north shore of the peninsula. The peninsula has been settled by Maori for approximately 1000 years, and by Europeans since the 1800s, when whaling operations began off the Kaikōura Coast. Since the end of whaling in 1922 whales have been allowed to thrive and the region is now a popular whale watching destination. The Kaikōura Peninsula is made up of limestone and mudstone which have been deposited, uplifted and deformed throughout the Quaternary. The peninsula is situated in a tectonically active region bounded by the Marlborough Fault System.
Тарих
Маоридің ауызша тарихы мен дәстүрінде жартылай құдай Мауидің Кайкоура түбегінде тұрғаны, онда ол "балық аулап" немесе Солтүстік аралды тапқаны айтылады. Оңтүстік аралдың ежелгі атауы – Те Вака а Мауи (Мауидің каноэсі), ал Солтүстік аралдың атауы – Те Ика а Мауи (Мауидің балығы). Бұл түбекке 1000 жылдан бері маорилер қоныстанған. Олар моаларды аулау үшін оны база ретінде пайдаланған, сондай-ақ жағалауда көптеп кездесетін омарларды жинаған. Биік террасалардағы стратегиялық тұрақтар бекітілген, және осы бекіністерді түбектің лидар суреттерінде көруге болады.
Maori oral history and tradition describes the demi god ancestor Māui standing on Kaikōura Peninsula where he "fished up" or discovered the North Island. An old name for the South Island is Te Waka a Māui (the canoe of Maui), and the name of the North Island is Te Ika a Māui (the fish of Māui). The peninsula has been inhabited by Māori for the best part of 1000 years. They used it as a base for hunting moa, and also harvested the plentiful crayfish which are found along the shore. Strategic positions on the high terraces were fortified and those fortifications can still be seen in lidar imagery of the peninsula
19 ғасырда, Еуропалық кит аулау станциялары осы аймақта құрылды. Жақында ғана, түбекке келетін киттердің өсуіне мүмкіндік берілді, ал киттерді қадағалау бұл аймақты танымал экотүризм орталығына айналдырды. Киттер бұл жағалау суларына жиі келеді, себебі Хикуранги шұңқырынан шығатын кальмарлар және басқа да терең теңіз жандары ағыстар мен тік беткейдің әсерінен су бетіне көтеріледі.
During the 19th century, European whaling stations were established in the area. In more recent times, the whales that visit the coast off the peninsula have been allowed to thrive, and whale watching makes the area a popular ecotourism destination. Whales frequent these coastal waters because squid and other deep sea creatures are brought from the deep Hikurangi Trench to the surface by the combination currents and steeply sloping seafloor.
Геология және геоморфология
Кайкоура түбегі Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының шығыс жағалауында орналасқан. Геологиялық тұрғыдан алғанда, түбек солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылатын осі бар асимметриялық антиклиннен және екі жағынан оны шектеген екі синклиннен тұрады. Түбек палеоцендік Амури әктасы және олигоцендік балшық тастар сияқты екі түрлі шөгінді тау жынысынан құралған. Әсіресе әктас аймағында қарқынды бүктелу және ұсақ жарылымдар байқалды. Жағалау платформалары екі литологиялық бірлікте де дамыған, әктастағы платформалар морфологиялық әртүрлілікке ие. Көп деңгейлі террасалар бұрынғыда толқынмен ойылған платформалар болып, теңіз деңгейінде қалыптасып, тектоникалық процестер нәтижесінде теңізден көтерілген. Одан кейін келесі деңгей ойылып жасалған. Ландшафта олар террасалардың қатары түрінде көрінеді, ең ескісі жоғарыда, ал ең жасы – Kaikōura қалашығы орналасқан жағалауда. Каикоура түбегінің жағалауы Тынық мұхитынан ұзақ созылған толқындарға ұшырайды және жоғары энергетикалық мұхиттық толқынды орта ретінде сипатталады, ондағы ұзақ тыныштық кезеңдері жоғары энергетикалық дауылдармен үзіледі. Жаңа Зеландия үстінен циклоникалық депрессиялардың өтуіне байланысты жоғары энергетикалық дауылдар жылдың кез келген уақытында болуы мүмкін. Каикоура жағалауының орташа толқын мөлшері 1,36 м, ал ең жоғарысы 2,57 м. Аймақтың климаты қоңыржай, жауын-шашын мөлшері орташа, жылына 865 мм құрайды, ал айлық орташа температура шілдеде 7,7 °C-тан қаңтарда 16,2 °C-қа дейін өзгереді. Жағалау платформаларының ені 40 м-ден 200 м-ден астам, олар үшіншілік кезеңнің балшық тастары мен әктастарынан ойылып жасалған. Түбектің орталық бөліктерінің тектоникалық көтерілуі төртінші кезеңде 100 метрге жетеді деп есептеледі, бірақ террасалар еңкейгендіктен, жер бетінің көтерілуі әртүрлі. Түбектің айналасындағы жағажайлардың қалыптасуы жер сілкінісі мен теңіз деңгейінің төмендеуімен байланысты. Соңғы көтеріліс 2016 жылдың 14 қарашасында болған Каикоура жер сілкінісі кезінде болды, ал бұрынғысы 1840 жылға жуық уақытта аймаққа кит аулаушылар келгенге дейін болған болуы мүмкін. Жағалау платформалары полициклдік және оларға тән морфологиялық ерекшеліктері бар, бірақ олар жабық шөгінділерді алып тастау арқылы жаңаруда. Соңғы 5-6 мың жылда тектоникалық белсенділіктің төрт негізгі кезеңі анықталды. Бұл өзгеріп отыратын тектоникалық эустатикалық деңгейлерді, платформалық процестерді және ішкі аймақтағы эрозиялық эпизодтарды қамтиды. Осылайша, платформалар қазіргі процестерді де, жақындағы тектоникалық тарихты да көрсететін динамикалық ерекшеліктерді қалыптастыруда.
The Kaikōura Peninsula is located on the east coast of the South Island of New Zealand. Geologically the peninsula consists of an asymmetrical anticline bounded on either side by two synclines, the axis of which strikes northeast–southwest. The peninsula is made up of two different types of sedimentary rocks, the Amuri Limestone of Palaeocene age and Oligocene aged mudstone. Intense folding and minor faulting have occurred, particularly in the limestone area. Shore platforms are developed in both lithological units, those in limestone displaying wider variability in morphology. The multi level terraces were once wave cut platforms, created at sea level and uplifted out of the sea by tectonic processes, at which point the next step would be cut. In the landscape they appear as a flight of terraces with the oldest appearing at the top and the youngest at the shoreline where the Kaikōura township is situated. The shoreline of the Kaikōura Peninsula is exposed to an extremely long fetch from the Pacific Ocean, and it is also characterised as a high energy oceanic swell environment, with high energy storms interrupting long periods of relative calm. High energy storms due to the passage of cyclonic depressions over New Zealand can occur at any time of the year. The Kaikōura Coast has a mean tidal range of 1.36 m and a maximum of 2.57 m. The region has a temperate climate with moderate rainfall, averaging 865 mm per year and mean monthly temperatures range from 7.7 °C in July to 16.2 °C in January. Shore platforms range from 40 m to over 200 m wide and are cut in Tertiary mudstones and limestones. Tectonic uplift of the central parts of the peninsula is estimated to be in the order of 100 metres during the Quaternary but the terraces are tilting and so surface uplift is variable. Flights of beaches that fringe the Peninsula record a combination of uplift by earthquakes and sea level fall. The most recent uplift occurred during the Kaikōura Earthquake of 14 November 2016 and another probably occurred shortly before the arrival of whalers in the area around 1840. The shore platforms are polycyclic and contain inherent morphological features but are being actively rejuvenated by the removal of cover deposits. Four main phases of tectonic activity are identified for the last 5–6000 years. These involve changing tectonic eustatic levels, platform processes and erosional episodes in the hinterland. Consequently, the platforms are rapidly evolving features which reflect both contemporary processes and recent tectonic history.