Кіріспе

Жасырын операция – үкіметтің, агенттіктің немесе әскери ұйымның жүргізетін құпия шарасы.

"Қара операция" немесе "black ops" – үкіметтік агенттік, әскери бөлімше немесе жарымәскери ұйымның жасырын немесе құпия операциясы; оған жеке компаниялар мен топтардың қатысуы да мүмкін. Қара операцияның басты ерекшелігі – оның құпия болуы және оны жүзеге асырған ұйымға тікелей байланыстыру мүмкін болмауы. Мұндай операцияларды ФБР, ЦРУ, КГБ, Моссад, MI6, MI5, ASIS, COMANF, DGSE, AISE, CNI, MSS, R&AW, DGFI, СВР, ФСБ, Кувейттің 25-ші командалық бригадасы, ISI және басқа мемлекеттердің барлау қызметтері жүзеге асырған.

Этимология

Қара сөз тіркесі кез келген үкіметтік қызметтің жасырын немесе құпия болып саналуын білдіретін жалпы термин ретінде қолданылуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-та әскери және барлау мекемелерінің кейбір іс-әрекеттері құпия "қара бюджеттен" қаржыландырылады, оның мәліметтері, кейде тіпті жалпы сомасы да жұртшылықтан және көптеген конгресс мүшелерінің бақылауынан тыс жасырылады.

Есептелген мысалдар

Гринпис ұйымының Rainbow Warrior атты қайығы француз құпия қызметтері тарапынан батырылды. 2007 жылдың мамыр айында ABC News, кейіннен The Daily Telegraph, АҚШ президенті Джордж Буштің Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ) Ирандағы билік режимін өзгерту мақсатында, сондай-ақ Иранның ядролық бағдарламасын саботаж ету үшін "қара операциялар" жүргізуге рұқсат бергенін хабарлады. Кейіннен ABC News құпия операция туралы хабарлағаны үшін сынға ұшырады, 2008 жылғы президенттікке үміткер Митт Ромни "ABC News-тың Ирандағы жасырын операциялар туралы хабарламасын көріп, қатты таңырқағанын" айтты, бірақ ABC ЦРУ мен Джордж Буш әкімшілігі олардың ақпаратты жариялау жоспарларын білгенін және ешқандай қарсылық білдірмегенін мәлімдеді. Сол жылдың маусым айында ЦРУ құпия жазбаларды жариялады – "Отбасылық асыл тастар" деп аталатын, ең жоғары қорғалатын құжаттар жинағының бір бөлігі. Онда 1950-жылдардан 1970-жылдардың басына дейін ЦРУ жүргізген заңсыз ішкі бақылау, кісі өлтіру жоспарлары, адам ұрлау және басқа да "қара" операциялар туралы толық мәліметтер келтірілген. ЦРУ бас директоры Майкл Хейден бұл құжаттарды неліктен жариялағанын түсіндіріп, олардың "өткен өте басқа шаққа және өте басқа агенттікке үңілуге мүмкіндік беретінін" айтты.