Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір юрисдикцияның заңдарымен сәйкестік
Consistency with the law of a jurisdiction
Кез келген әрекет, келісім немесе шарттың заңдылығы – бұл белгілі бір юрисдикцияда заңмен сәйкес келу, яғни заңды немесе заңсыз болу жағдайы, сондай-ақ билік құрылымы. Merriam-Webster заңдылықты "1: заңға бағыну немесе оны сақтау. 2: заңды болу сапасы немесе жағдайы" деп анықтайды. Businessdictionary.com, thelawdictionary.org және mylawdictionary.org заңға бағыну ұғымын "Бір әрекеттің, келісімнің немесе шарттың белгілі бір юрисдикцияның заңдарына қатаң сәйкес келетіндігі туралы түсінікті кепілдік" деп түсіндіреді. Мысалы, сақтандыру шартында полис бойынша қамтылған барлық тәуекелдер заңды болып табылады деп есептеледі.
Legality, in respect of an act, agreement, or contract is the state of being consistent with the law or of being lawful or unlawful in a given jurisdiction, and the construct of power. Merriam Webster defines legality as "1: attachment to or observance of law. 2: the quality or state of being legal." Businessdictionary. com, thelawdictionary. org, and mylawdictionary. org definition explains concept of attachment to law as "Implied warranty that an act, agreement, or contract strictly adheres to the statutes of a particular jurisdiction. For example, in insurance contracts it is assumed that all risks covered under the policy are legal ventures."
Анықтамалар
Вики Шульц былай дейді: біздің барлығымыз көптеген ұғымдар туралы ұжымдық білімге иеміз. Бір ұғымды нақты түсінуіміздің шынайылығы, сол ұғымның пайда болуы мен мағынасы туралы айтатын әр түрлі жеке баяндар арқылы көрінеді. Бірдей фактілер туралы әңгімелердің өзгешелігі бізді бөліп тұрады. Әр адам бір нәрсені екінші адамнан өте әртүрлі түсінуге қабілетті. Дәлелдер әрқашан мәселенің нақты себебін немесе мағынасын анық көрсетпейді – мағыналар баяндар арқылы туындайды. Шындық және оны қоршап тұрған фактілер жеке тұлға үшін субъективті болып табылады және нақты фактілерге негізделген болжамдармен ауыр. Анна Мария Маршалл бұл кадрлық өзгерістердің себебі біздің түсінігіміздің "жаңа ақпарат пен тәжірибеге" байланысты екендігінде деп мәлімдейді; осы идеяның өзі Эвик пен Сиблидің заңдылық туралы анықтамасының негізі болып табылады – біздің күнделікті өміліміздегі тәжірибеміз заң туралы түсінігімізді қалыптастырады. Эвик пен Сильбей "заңдылықты" кеңірек анықтайды: "бұл мағыналар, билік көздері және мәдени тәжірибелер белгілі бір жағдайда заңды болып саналады, бірақ міндетті түрде ресми заңмен бекітілмеген немесе мойындалмаған. Заңдылық ұғымы заңның қалай, қайда және қандай әсермен, күнделікті әлеуметтік өзара әрекеттесулер арқылы жасалатынын қарастыруға мүмкіндік береді. Біздің рөлдеріміз бен мәртебеміз, қарым-қатынастарымыз, міндеттеріміз, артықшылықтарымыз бен жауапкершіліктеріміз, біздің жекелігіміз бен мінез-құлқымыз заңның іздерін қалай тасиды?" Моральдық, этикалық және заңдылықтың нормативтік құбылыстары туралы мақалада заңдылық мемлекеттің рөлін ескере отырып, "заң мен ережелердің жүйесі, мемлекеттің (АҚШ-тағы федералды, штаттық немесе жергілікті үкіметтік орган) полициялық өкілеттіктерін және сот процесін жүзеге асыру арқылы, жазалау мүмкіндігімен, соның ішінде физикалық күш қолдану құқығына монополиясы арқылы дұрыс және бұрыс мінез-құлықты реттейді" деп анықталады.
Vicki Schultz states that we collectively have a shared knowledge about most concepts. How we interpret the reality of our actual understanding of a concept manifests itself through the different individual narratives that we tell about the origins and meanings of a particular concept. The difference in narratives, about the same set of facts, is what divides us. An individual has the ability to frame, or understand, something very differently than the next person. Evidence does not always lead to a clear attribution of the specific cause or meaning of an issue – meanings are derived through narratives. Reality, and the facts that surround it, are personally subjective and laden with assumptions based on clearly stated facts. Anna Maria Marshall states, this shift in framing happens because our perceptions depend "on new information and experiences"; this very idea is the basis of Ewick and Sibley definition of legality – our everyday experiences shape our understanding of the law. Ewik and Silbey define "legality" more broadly as "those meanings, sources of authority, and cultural practices that are in some sense legal although not necessarily approved or acknowledged by official law. The concept of legality the opportunity to consider how where and with what effect law is produced in and through commonplace social interactions. How do our roles and statuses our relationships, our obligations, prerogatives and responsibilities, our identities and our behavoiurs bear the imprint of law." In a paper on Normative Phenomena of Morality, Ethics and Legality, legality is defined taking the state's role in to account as "The system of laws and regulations of right and wrong behavior that are enforceable by the state (federal, state, or local governmental body in the U. S.) through the exercise of its policing powers and judicial process, with the threat and use of penalties, including its monopoly on the right to use physical violence."
Басқа байланысты ұғымдар
Заң үстемдігі ережелердің, заңдардың және оларды іске асыруға арналған құқықтық механизмдердің болуын қамтамасыз етеді. Заңдылық принципі заңдардың болуын және сапасын бақылайды. Заңдылық белгілі бір мінез-құлықтың заңға сәйкес келіп-келмейтінін тексеруді қамтиды. Заңның қабылдануы (легитимдігі) ұғымы заңды іске асыру процесінің әділдігін немесе қабылдануын қарастырады. Заңға сәйкес болу сапасы және заңдылықты сақтау заңдылыққа, яғни заңмен үйлесімді болуға қатысты болуы мүмкін, сондай-ақ заңдылық принципі аясында немесе заңды легитимділік ретінде талқылануы мүмкін.
Rule of law provides for availability of rules, laws and legal mechanism to implement them. Principle of legality checks for availability and quality of the laws. Legality checks for if certain behaviour is according to law or not. concept of Legitimacy of law looks for fairness or acceptability of fairness of process of implementation of law. The quality of being legal and observance to the law may pertain to lawfulness, i. e. being consistent to the law or it may get discussed in principle of legality or may be discussed as legal legitimacy.
Мақсаттың заңдылығы
Келісім-шарт құқығында, әрбір күшіне енетін келісім-шарттың мақсаты заңды болуы тиіс. Заңсыз мақсатпен қызмет атқаруға бағытталған келісім-шартты растауға немесе оны күшке енгізуге болмайды.
In contract law, legality of purpose is required of every enforceable contract. One can not validate or enforce a contract to do activity with unlawful purpose.
Конституциялық заңдылық
Заңдылық принципі әртүрлі конституциялық модельдердің әсеріне әртүрліше түсуі мүмкін. АҚШ-та заңдар АҚШ Конституциясының белгіленген қағидаларын бұза алмайды, оның ішінде кері күшпен әрекет ететін заңдарға тыйым салу да бар. Ұлыбританияда Парламенттік егемендік доктринасы бойынша, заң шығарушы орган (теориялық тұрғыдан) қажет деп санаса, мұндай кері күшпен әрекет ететін заңдарды қабылдауға құқылы, бірақ Ұлыбританияда заңдық күші бар Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 7-бабы, қылмыс жасалған кезде қылмыс емес еді деген қылмыс үшін жазалауды тыйымдайды. 7-баптың әсері британдық соттардағы бірқатар істерде көрінді. Керісінше, көптеген жазбаша конституциялар кері күшпен әрекет ететін (әдетте қылмыстық) заңдарды жасауға тыйым салады. Дегенмен, заңдарды күштен шығару мүмкіндігі өзіндік мәселелер тудырады. Кез келген заңның конституциялық тұрғыдан күмәнді болуы мүмкін болғанда, оның заңдылығын анықтау қиынға түседі. Заң конституцияға қайшы деп танылған жағдайда, күштен шығарылған заңға сәйкес мемлекеттік органдар мен жеке тұлғалардың жасаған әрекеттері кері күшпен заңсыз деп есептеледі. Мұндай нәтиже парламенттік егемендік кезінде (немесе кем дегенде Factortame ісінен бұрын) орын алмас еді, себебі заң – заң болып есептелетін және оның күшін ешбір сот күмәндандыра алмайтын.
The principle of legality can be affected in different ways by different constitutional models. In the United States, laws may not violate the stated provisions of the United States Constitution which includes a prohibition on retrospective laws. In the United Kingdom under the doctrine of Parliamentary sovereignty, the legislature can (in theory) pass such retrospective laws as it sees fit, though article 7 of the European Convention on Human Rights, which has legal force in Britain, forbids conviction for a crime which was not illegal at the time it was committed. Article 7 has already had an effect in a number of cases in the British courts. In contrast many written constitutions prohibit the creation of retroactive (normally criminal) laws. However the possibility of statutes being struck down creates its own problems. It is clearly more difficult to ascertain what is a valid statute when any number of statutes may have constitutional question marks hanging over them. When a statute is declared unconstitutional, the actions of public authorities and private individuals which were legal under the invalidated statute, are retrospectively tainted with illegality. Such a result could not occur under parliamentary sovereignty (or at least not before Factortame) as a statute was law and its validity could not be questioned in any court.
Заңдық принцип
Қандай да бір қылмыс үшін ешкім жазбаша заң мәтіні болмастан, осы қылмысты нақты сипаттайтын заңсыз айыпталуға жарамайды. Бұл қағидата қазіргі демократиялық мемлекеттерде құқықтың үстемдігінің негізгі талабы ретінде кеңінен қабылданған және заңмен бекітілген. Латын тілінде бұл "nulla poena sine lege" деп аталады.
The principle that no one be convicted of a crime without a written legal text which clearly describes the crime is widely accepted and codified in modern democratic states as a basic requirement of the rule of law. It is known in Latin as nulla poena sine lege.
Халықаралық құқық
Заңдылық, қылмыстық тұрғысынан, халықаралық адам құқығы құқығының қағидасы болып табылады және Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларацияға, Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге және Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияға енгізілген. Дегенмен, халықаралық құқық бойынша заңсыз немесе "цивилизацияланған ұлттар тарапынан танылған заңның жалпы қағидаларына" сәйкес қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін жаза тағайындау әдетте оның қолданыс аясынан тыс қалады. Осылайша, геноцид, соғыс қылмыстары және адамзатқа қарсы қылмыстар үшін соттау және жазалау халықаралық құқықты бұзуға жатпайды. Бұл шын мәніндегі ерекшелік пе, жоқ па деген пікірлер қарама-қарсы. Кейбіреулер мұны заңдылық қағидасының бұзуы немесе, тіпті қатаңырақ айтқанда, бұрмалау деп санайды. Ал басқалары геноцид сияқты қылмыстар табиғи құқыққа қайшы келеді және әрқашан заңсыз болған деп есептейді. Сондықтан оларға жаза беру әрқашан заңмен дұрыс. Осы ерекшелік пен оны табиғи құқықпен негіздеу Нюрнберг процесі мен Адольф Эйхманның ісін ақтауға жасалған әрекет ретінде қарастырылуы мүмкін, екеуі де ретроспективті қылмыстық санкцияларды қолданғаны үшін сыналып бағаланды. Әдетте ұлттық сот юрисдикциясын мемлекет шегімен шектейтін аумақтық принцип, экстерриториалды ұлттық мүдделерді қамту үшін кеңейтілді. Қылмыстық құқықта заңдылық қағидасы барлық қылмыстық іс жүргізуде заң үстемдігін қамтамасыз етеді.
Legality, in its criminal aspect, is a principle of international human rights law, and is incorporated into the Universal Declaration of Human Rights, the International Covenant on Civil and Political Rights and the European Convention on Human Rights. However the imposition of penalties for offences illegal under international law or criminal according to "the general principles of law recognized by civilized nations" are normally excluded from its ambit. As such the trial and punishment for genocide, war crimes and crimes against humanity does not breach international law. There is some debate about whether this is really a true exception or not. Some people would argue that it is a derogation or – perhaps somewhat more harshly – an infringement of the principle of legality. While others would argue that crimes such as genocide are contrary to natural law and as such are always illegal and always have been. Thus imposing punishment for them is always legitimate. The exception and the natural law justification for it can be seen as an attempt to justify the Nuremberg trials and the trial of Adolf Eichmann, both of which were criticized for applying retrospective criminal sanctions. The territorial principle, generally confining national jurisdiction to a nation’s borders, has been expanded to accommodate extraterritorial, national interest. In criminal law, the principle of legality assures the primacy of law in all criminal proceedings.