Кіріспе

Қытай Халық Республикасының даму банкі (ҚХР)

Мемлекеттік қаржы институты ретінде негізгі мақсаты – орталық үкіметтің макроэкономикалық саясатын қолдау және ұлттық экономикалық дамуды, сондай-ақ экономикадағы стратегиялық құрылымдық өзгерістерді ынталандыру. Соңғы он жылда ҚХР инфрақұрылым, байланыс, көлік және негізгі салалар бойынша 4000-нан астам жобаға 1,6 триллион юань көлемінде несие берді. Инвестициялар Сары өзен бойында, Янгцзы өзенінің оңтүстігінде және солтүстігінде шоғырланған. ҚХР Қытайдың батыс және солтүстік-батыс провинцияларын дамытуға ерекше назар бөледі. Бұл батыс провинцияларындағы өсіп келе жатқан экономикалық теңсіздікті азайтуға көмектеседі және солтүстік-шығыс Қытайдың ескі өнеркәсіптік базаларын қайта жандандыруға мүмкіндік береді. 1997 жылдан бері нашар қарыздарды азайту арқылы CDB, Чен Юнның үлкен ұлы, губернатор Чен Юан басшылығымен қайта табыстылыққа қол жеткізді. Чен бұрын ҚХР Орталық банкі – Қытай Халық Банкінің атқарушы вице-президенті болған. Оның басшылығымен халықаралық қаржылық стандарттар мен жақсы тәжірибелер енгізілді. ҚХР Қытай экономикасындағы инфрақұрылымдық және энергетикалық шектеулерді жоюда маңызды рөл атқарады. 2003 жылы ҚХР 460 мемлекеттік қарыз жобасына несиелік келісімдер жасады, бағалады және кепілдік берді, сондай-ақ 246,8 миллиард юань көлемінде несие берді. Бұл оның жалпы инвестициясының 41%-ын құрады. Үкімет басымдық беретін «тар түйіндерге» инвестицияланған ҚХР несиелері оның жалпы несие портфелінің 91%-ын құрады. Сонымен қатар, ол батыс аймақтарға 357,5 миллиард юань және Солтүстік-Шығыс Қытайдағы ескі өнеркәсіптік базаларға 174,2 миллиард юань несие берді. Бұл несиелер Қытай экономикасының экономикалық өсуіне және құрылымдық қайта құруына елеулі үлес қосты. 2004 жылдың соңында банк активтерінің жалпы сомасы 1,378,6 миллиард юаньды құрады, ағымдағы негізгі сома мен сыйақыны қайтару көрсеткіші 99,77%-ды көрсетті, бұл 20 тоқсан қатарынан әлемдік деңгейдегі көрсеткіштерді қамтамасыз етті. Банктің өтімсіз несиелер көрсеткіші 1,21%-ды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 0,13 пайыздық тармаққа төмендеді. Өтімсіз несиелерге қарсы резервтердің жабу көрсеткіші 285%-ды құрады, ал капиталдың жеткіліктілік көрсеткіші 10,51%-ға жетті. 2004 жылы банк шамамен 2 миллиард АҚШ доллары пайда тапты. 2005 және 2006 жылдары ҚХР Қытайдың ішкі нарығында екі пилоттық активті бағалы қағаздар (ABS) шығарды. Қытай құрылыс банкі шығарған басқа ABS өнімдерімен бірге ҚХР перспективалы борыштық капитал және құрылымдалған қаржы нарығының негізін қалады. 2010 жылы ҚХР Қытайдың күн энергиясын өндірушілеріне 30 миллиард доллар көлемінде қаржыландыру ұсынды. 2010 жылдың соңында ҚХР-дың несие портфелі 687,8 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл Дүниежүзілік банк мөлшерінен екі еседен астам. 2015 жылы Қытай ҚХР-ды қайта капиталдандыру үшін шетелдік валюталық резервтерін пайдаланды, бұл оған ірі шетелдік несиелер беруге мүмкіндік берді. 2016 жылдың басында Қытайдың саяси басшылығынан қолдауын жоғалту белгісі ретінде қабылданып, ҚХР бас кеңсесі алдында тұрған монументалды паифан (қытай стиліндегі қақпа) бұзылды. 2017 жылы ҚХР Шионьаньдағы инфрақұрылымды және қоршаған ортаны жаңартуды қаржыландыру үшін 130 миллиард юань бөлді. 2018 жылдың желтоқсанына қарай, ҚХР мәліметінше, белдеу бойындағы 11 провинциялық деңгейдегі аймақтарға берілген несиелердің жалпы сомасы 3,85 триллион юаньды (шамамен 575 миллиард АҚШ долларын) құрады. Өткен жылы осы аймақтарға берілген жаңа юань несиелері 304,5 миллиард юаньды құрады, бұл банк берген барлық жаңа юань несиелерінің 48 пайызын құрады. Қаржының басым бөлігі экологиялық қорғау және қалпына келтіру, инфрақұрылымдық байланыс, өнеркәсіптік трансформация және жаңарту салаларындағы ірі жобаларға жұмсалды. ҚХР төрағасы Чжао Хуан 2019 жылы Янгцзы өзенінің экологиялық қорғанысы мен жасыл дамуын қолдауды жалғастыратынын мәлімдеді. Қытай 2016 жылдың қыркүйегінде Янгцзы өзенінің экономикалық белдеуін дамыту жоспарын және 2017 жылы белдеуді жасыл дамыту жөніндегі нұсқаулықты жариялады. Янгцзы өзенінің экономикалық белдеуі тоғыз провинция мен екі муниципалитеттен тұрады, олар Қытай жерінің шамамен бестен бір бөлігін қамтиды. Онда 600 миллион адам тұрады және елдің ЖІӨ-сінің 40 пайыздан астамын өндіреді. Жібек жолы қоры мен Қытайдың экспорттық-импорттық банкімен бірге Қытай даму банкі Африкадағы «Бір белдеу, бір жол» бастамасының жобаларын қаржыландырудың негізгі көздерінің бірі болып табылады және жалпы алғанда «Бір белдеу, бір жол» жобаларын қаржыландыруда маңызды рөл атқарады.

Ұйымдастыру құрылымы

Банктің басқарушылары орталық үкіметке есеп беретін Бақылау кеңесіне есеп береді. Төрт вице-президент және екі көмекші президент бар. 2004 жылдың соңында CDB-де шамамен 3500 қызметкер жұмыс істеді. CDB қызметкерлерінің шамамен 1000-ы Пекиндегі бас кеңседе, ал қалғаны материктік 35 филиалда жұмыс істейді; оның ішінде Тибеттегі өкілдік кеңсесі және Гонконгтағы филиал бар. 2021 жылғы мәліметтер бойынша CDB-де 9000-нан астам қызметкер жұмыс істейді. Банк жеке қаржыны қабылдамайды, сондықтан көптеген ірі банктер сияқты жергілікті филиалдары жоқ.