Кіріспе

Томас Корьет (сондай-ақ Корьейт) (шамамен 1577 – 1617) – Елизавета дәуірінің соңы мен Якоб дәуірінің басында өмір сүрген ағылшын саяхатшысы және жазушысы. Ол Еуропа мен Азияның бір бөлігін, көбінесе жаяу, аралап өткен саяхаттары туралы екі томдық еңбектерімен танымал. Ол Англияға үстел шанышқысын (вилканы) енгізгенімен де жиі еске алынады, ал "Furcifer" (лат. – шанышқы ұстаушы, жаман мінезді) – оның лақап атының біріне айналды. Оның итальяндықтардың күннен қалай қорғанғанын сипаттауы ағылшын тілінде "тұмшақ" сөзінің пайда болуына себеп болды. Өмірінің көп бөлігін Сомерсет округінің Одкомб ауылында өткізді. Ол Джордж Корьеттің (1607 жылы қайтыс болған) ұлы болды. 1591 жылдан бастап Винчестер колледжінде, ал 1596 жылдан 1599 жылға дейін Оксфордтың Глостер Холында білім алды. 1603 – 1607 жылдары Джеймс I-нің үлкен ұлы, принц Генридің "сарбаздық шумасы" ретінде қызмет етті, оның ішінде Бен Джонсон, Джон Донн және Иниго Джонс та болды. Бұл том сол кездегі Еуропадағы өмірдің жарқын суретін береді. Бұл еңбек музыка тарихшылары үшін ерекше маңызды, себебі ол Еуропадағы ең танымал және прогрессивті музыкалық ағымдардың бірі – Венеция мектебінің қызметі туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді ұсынады. Оның ішінде Венециядағы Сан-Рокко шіркеуіндегі тойлардың жан-жақты сипаттамасы, Джованни Габриели, Бартоломео Барбарино және басқалардың полихорлық және аспаптық музыкасы бар. 1611 жылы ол саяхат жазбаларының екінші томын жариялады, ол "Кориатс Крамбе" немесе оның "Екі рет қайнатылған Коулворте" деп аталды. Осы кезеңдегі Корьеттің хаттарында Лондондағы танымал "Мермейд" тавернасы туралы айтылады, сондай-ақ Бен Джонсон, Джон Донн және "Сиреньдік джентльмендердің бауырластығы" деп аталатын ішімдік клубының басқа мүшелері туралы мәліметтер келтіріледі. 1612 жылы ол тағы бір сапарға шықты, бұл жолы ол Азияға қарай жол тартты. 1614 жылы Грекияға, Шығыс Жерорта теңізіне, соның ішінде Константинопольге барды. 1615 жылы Түркия, Парсы және ақырында Моғол Үндістаны арқылы өтіп, Раджастхандағы Аджмерде император Джахангирдің сарайына келді. Сапар туралы жоспарланған есебі жарық көрмегенімен, оның кейбір ұйымдастырылмаған саяхат жазбалары сақталып қалды және Англияға жетті. Бұл жазбалар 1625 жылы Самуэль Пурхастың "Hakluytus Posthumus or Purchas his Pilgrimes" еңбегінде жарияланды. Корьеттің жазбалары сол кезде өте танымал болды. Оның жазулар туралы есептері, олардың көпшілігі қазір жоғалып кеткен, құнды болды; ал итальяндық әдет-ғұрыптар мен мінез-құлық туралы есептері, соның ішінде үстел шанышқысын қолдану, Англияда итальян мәдениетінің басқа да аспектілері, мысалы, мадригал, жиырма жылдан астам уақыттан бері кең таралған кезде әсерлі болды. Көптеген адамдар оны Еуропаны аралап көрген алғашқы британдық саяхатшы деп санайды; бұл практика 18 ғасырда жоғарғы сыныптағы ағылшындардың білімінде маңызды бөлікке айналды.

Қабір

Оның қабірінің орны белгісіз. Сол кезде Суратта тұрақты ағылшын зираты болмағандықтан, оның денесі қаланың солтүстігінде, Баручқа қарайтын жолдың батыс жағында жерленген. Тағы бір саяхатшы, Терри, оның денесі Свалиде (Сували) жерленгенін, онда басқа ағылшындар да жерленгенін айтқан. Бірақ бұл мәлімет сенімді емес, себебі ол Кориаттың қайтысынан 40 жыл өткен соң жазылған. Бомбей президенттігіндегі қабірлер мен ескерткіштер тізімі оны мұсылмандық сәулет стиліндегі дөңгелек тіреулерге орнатылған күмбез деп сипаттаған. Осындай ескерткіш Сували маңындағы Раджгариде де бар. Бұл ескерткіш қазір мемлекеттік қорғалатын ескерткіш болып табылады және Том Кориаттың қабірі ретінде танылған (S GJ 231). Оның қабір екенін растайтын жазу немесе басқа белгілер жоқ; алайда, қабірде бастапқыда екі белгіленген тас болғаны және кейіннен ескерткіш орнатудың себебі белгісіз. Кориаттың қайтысынан кейін он жыл өткен соң Үндістанға келген Томас Герберт, Суаллидегі флотта қайтыс болған парсы елшісінің Суратта оның қасына жерленгенін айтқан. 1675 жылы Суратта болған доктор Джон Фрайерге парсы елшісі мен Кориаттың қабірлері, сондай-ақ Баруч қақпасының сыртындағы бірнеше армян христиан қабірлері көрсетілді. Қақпаның бастапқы орны белгісіз, себебі Сурат шайқасынан кейін ескі саз қабырғалы қамал кірпіш қабырғалы қамалмен алмастырылды. Британдық кезеңде Сураттың коллекторы Уильям Моррисон қабірді табуға тырысты, бірақ кейіннен ол Тапи өзенінің үнемі болатын су тасқынынан жоғалып кеткенін анықтады.

Мұра

Британдық саяхат жазушысы және тарихшы Уильям Далримпл өзінің алғашқы кітабы "In Xanadu" (1989) кітабында Кориатты "саяхат жазуының батырым деп санаймын" деп атады. Британдық саяхат жазушысы және юморист Тим Мур Кориаттың Еуропа бойынша жасаған саяхатын, "Континентальдық адас" (2000) кітабында баяндалғандай, қайтадан басып өтті. 2008 жылы Дэниел Аллен Кориаттың Шығысқа жасаған саяхатын велосипедпен тоғыз ай бойы ілесіп, "Аспандағы аспан, жердегі жер" атты кітабында жариялады. Lonely Planet негізін қалаушы Тони Уилер Австралиядағы Саяхат жазу фестивалінде Томас Кориат туралы әңгімеледі. Уилер Кориаттың (оның жазуы) саяхатын, демалыс саяхатының пайда болуын байқаған кезде зерделеп зерттеді. 2010 жылы Сурат қаласының жанындағы Раджгаридегі оның бейітін аралады.

Анықтамалар және қосымша оқу

Адамс, Перси Г. Саяхат әдебиеті және романның эволюциясы. Лексингтон: Кентукки университеті баспасы, 1983. 215–22. Аллен, Дэниел. "Жоғардағы аспан, төмендегі патшалық". Лондон, Haus, 2008. Чейни, Эдвард. "Томас Кориат". "Гров Макмиллан өнер сөздігі". Чейни, Эдвард. "Гранд-турдың эволюциясы", 2-ші басылым. Routledge, Лондон, 2000. Морес, Дом және Сарайу Шриватса. "Ұзақ қадамды саяхатшы": Томас Кориаттың 1613 жылы Англиядан Үндістанға жасаған сапары. Жаңа Дели: Penguin, 2003. Мур, Тим. "Ұлы тур". St. Martin's Press, Нью-Йорк, 2001. Пенроуз, Бойз. "Қалалық саяхатшылар": 1591–1635. Филадельфия: Пенсильвания университеті баспасы, 1942. LCCN 42 019537. Притчард, Р. Е. "Есімсіз Том Кориат: Ағылшынның Марко Полосы". Трупп, Страуд, Глостершир: Sutton, 2004. Страхан, Майкл. "Томас Кориаттың өмірі мен оқиғалары". Лондон: Oxford университеті баспасы, 1962. LCCN 62 052512. Уиттакер, Дэвид (ред.). "Ең салтанатты және теңдесі жоқ Венеция: Томас Кориаттың байқаулары (1608)". Wavestone Press, Чарлбери, 2013. 978 09545194 7 6 (Редактордың фотосуреттерімен "Crudities" еңбегінің Венеция бөлімін қамтиды).