Кіріспе

1968 жылы Браян Г. Хаттон режиссерлік еткен, Ричард Бертон, Клинт Иствуд және Мэри Урь басты рөлдерде ойнаған, әрекетке толы, оқиғалық, соғыс триллері және тыңшылық фильм. Фильм арнайы операциялар жасақтарынан құралған топтың тұтқынға түскен американдық генералдың ойдан шығарылған Шлосс-Адлер бекінісінен құтқару әрекетін көрсетеді, бірақ міндет көрінетіндей қарапайым емес екені белгілі болады. Фильм Panavision форматында және Metrocolor процесін қолдана отырып түсірілді, ал дистрибьюторы Metro Goldwyn Mayer болды. Алистер Маклин осы аттас романмен бірдей уақытта өзінің алғашқы сценарийін жазды. Екеуі де коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Фильмде сол кездегі ең талантты киножұмысшылар қатысты және Австрия мен Баварияда түсірілді. Голливуд каскадёры Якима Канут екінші режиссер болып, көптеген әрекетке толы сахналарды түсірді; британдық каскадёр Альф Джойнт көптеген эпизодтарда, соның ішінде кабельдік жол үстіндегі төбелес сахнасында Бертонның дублері болды; марапатталған дирижер және композитор Рон Гудвин фильмге музыка жазды; ал болашақ «Оскар» жүлдесіне ие болатын Артур Иббетсон операторлық жұмыстарды атқарды. «Where Eagles Dare» фильмі көбінесе жағымды пікірлер алды, оның әрекетке толы сахналары, музыкалық қосымшасы және Бертон мен Иствудтің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды, ол классикалық фильм деп есептеледі.

Сюжет

1943 жылдың қысында MI6 офицерлері полковник Тернер мен адмирал Роланд майор Джон Смит, Арнайы операциялар басқармасының тағы бес командалық құрамын және OSS-тің АҚШ армиясының рейнджері лейтенант Моррис Шафферді Батыс майданының бас жоспарлаушысы, АҚШ армиясының бригадир генералы Джордж Карнабиді құтқаруға тағайындады. Карнаби немістерге түсіп, Баварияның Верфен таулы ауылындағы Schloß Adler – тау басындағы бекініске қамалды. Неміс әскерінің киімдерін киіп, Смит командасы парашютпен түсіп, қамалға кіріп, немістер оны сұраққа тартар алдында генерал Карнабиді құтқаруға тиіс болды. Ju 52 көлік ұшағы команданы Германияға түсіргеннен кейін, агент Мэри Эллисон құпия түрде бөлек жіберілді, оның бар екені Смиттен басқа ешкімге белгісіз болды. Екі команда мүшесі таинсты түрде қаза тапса да, Смит операцияны жалғастырды; ол Шафферді жақын серігі ретінде сақтап, Мэридің жергілікті агент Хайди Шмидтпен кездесуіне көмектесті, ол Мэриді қамалға қызметші болып жұмысқа орналастырды. Верфенде немістер командалық құрамды тавернада қоршап алып, оларды қарсы алды. Смит пен Шаффер (офицерлер болғандықтан) Томас, Беркли және Кристиансен сияқты қалған үш оперативтің ішінде бөлінді. Смит пен Шаффер тұтқынға алғандарын өлтіріп, жабдықтар қоймасын жарып, кейін пайдалану үшін қашу жолын дайындады. Олар канат жолының төбесімен қамалға дейін көтеріліп, Мэри арқанды түсіргенде ішке кірді. Неміс генералы Роземайер мен штандартенфюрер Крамер Карнабиді сұраққа тартып жатқанда, үш жаңа тұтқын келді, олар өздерін неміс қос агенттері деп таныстырды. Смит пен Шаффер қаруларын тартып, кірді, бірақ Смит Шафферді қаруын тастауға мәжбүр етіп, өзін Штурмбаннфюрер Йохан Шмидт ретінде, SS ақыл-кеңес бөлімінің барлау қызметінің қызметкері деп таныстырды. Ол өзінің кім екенін дәлелдеді, соның ішінде Германияның Ұлыбританиядағы басты тыңшысының атын Крамерге көрсетті, ол оны үнсіз растады. Содан кейін ол "генерал Карнабидің" іс жүзінде Картрайт Джонс, өз еркімен тұтқынға түсуге келіскен қарапайым сарбаз екенін мәлімдеді. Қос агенттер британдық алдаушылар екенін айтқан Смит, олардың Ұлыбританиядағы серіктерінің аттарын жазып, оларды өзінің қалтасындағы тізіммен салыстыруды ұсынды. Үшеуі тізімдерін аяқтағаннан кейін, Смит оларды алып, өзінің алдағанын және тізімдердің британдық миссияның нақты мақсаты болғанын мәлімдеді. Осы уақытта Мэриге Гестапо офицері Штурмбаннфюрер фон Хапен келді, ол оған қызығушылық танытты, бірақ оның жасырынған әңгімесіндегі қателіктерге күдіктенді. Оны тастап кеткеннен кейін, ол Карнабиді сұраққа тартатын орынға тап келіп, Смит түсіндірмесін аяқтады. Фон Хапен барлығын тұтқынға алды, бірақ Мэри келгенде оның назары ауысты. Шаффер фон Хапенді және басқа неміс офицерлерін үнсіз тапаншасымен өлтірді. Содан кейін топ үш қос агентті тұтқынға алып, қашып кетті. Шаффер қамалдың айналасында шашырату үшін жарылғыш заттарды орнатты, ал Смит радио бөлмесінен Ролландқа олардың жетістігі туралы хабарлады. Одан кейін олар канат жолы станциясына бет алды, Томасты құрбандық ретінде пайдаланды. Беркли мен Кристиансен босап, өздері қашуға тырысты; екеуі де Смитпен жолы болды және қаза тапты. Топ Хайдимен жерде кездесіп, бұрын дайындаған автобусқа отырып, қашып кетті. Олар әуежайға жол тартты және Тернер күтіп тұрған Ju 52 көлігімен қашып кетті. Тернер Смиттен жағдайды сұрағанда, Смит Крамердің Тернерді Германияның Ұлыбританиядағы басты тыңшысы деп растағанын айтты. Ролланд Тернерді және басқа қос агенттерді оларды әшкерелеу үшін миссияға тартып алды. Смиттың сенімді серігі Мэри және американдық Шаффер (MI6-қа қатысы жоқ) миссияның сәтті аяқталуын қамтамасыз ету үшін тағайындалды. Тернер Смитты Sten мылтығымен өлтіруге тырысты, бірақ Ролланд мұндай әрекетті болжап, одан ату механизмін алып тастады. Қорлаушы соттан және өлім жазасынан құтылу үшін Тернерге парашютсыз ұшақтан секіруге рұқсат берілді. Шаршаған оперативтік қызметкерлер үйлеріне ұшып бара жатқанда, Шаффер Смиттен келесі операциясын "толығымен британдықтармен" жүргізуді әзілдеп сұрады.

Даму

Бертон кейін былай деді: "Мен бұл фильмді түсіруге шешім қабылдадым, себебі Елизаветаның екі ұлы маған оларға көруге рұқсат етілмеген немесе менде өлтірілетін фильмдерді түсіруден жалыққандарын айтты. Олар менің бірнеше адамды өлтіруімді қалады". Бертон продюсер Эллиот Кастнерге жүгініп, "Менің соңында өлмейтін супергеройлық нәрсең бар ма?" деп сұрады. Продюсер Маклинмен кеңесіп, құпияға, күдікке және әрекетке толы оқиғалық фильм жасауын өтінді. Маклиннің көптеген романдары фильмге түсірілді немесе түсіріліп жатыр. Кастнер Маклинды жаңа әңгіме жазуға көндірді; алты аптадан кейін ол сценарийді тапсырды, ол кезде ол «Бүркіттер қамалы» деп аталды. Кастнер бұл атауды ұнатпады және оның орнына «Бүркіттер қанат қағар жерде» дегенді таңдады. Атау Уильям Шекспирдің «Ричард III» пьесасының I актісінің III көрінісіндегі 71-жолдан алынған: «Дүние соншалықты нашарлап кетті, кішкене құстар да бүркіттер батылдарға бармайтын жерде жем іздейді». Маклиннің барлық туындылары сияқты, «Бүркіттер қанат қағар жерде» фильмінде де оның танымал «жасырын сатқыны» бар, оны фильм соңына дейін ашу керек. 1966 жылдың шілде айында Кастнер мен қосымша продюсер Джери Гершвин «Бүркіттер қанат қағар жерде» және «Сегіз сағат соққанда» фильмдерімен басталатын бес Маклин сценарийін сатып алғанын жариялады. Брайан Хаттон бұрын продюсерлер үшін «Сол Мадрид» фильмін түсірген және режиссерлікке келісім шарт жасады.

Шығару

Where Eagles Dare фильмінің тұңғыш көрсетілімі 1969 жылғы 22 қаңтарда Лестер сквердегі «Империя» кинотеатрында, принцесса Александраның қатысуымен болды. Фильм жұлдыздарының ішінде тек Клинт Иствуд қана қатыспады, себебі ол Мексикада «Сара әпке үшін екі қапшық» фильмін түсіріп жатқан болатын.

Қабылдау

Where Eagles Dare үлкен жетістікке қол жеткізді, Солтүстік Америкадағы кинотеатрларда алғашқы жылы 6,560,000 доллар тапты. 1969 жылы Ұлыбританиядағы кинотеатрлардағы ең танымал фильмдердің жетіншісі, ал АҚШ-та 13-ші орынды иеленді. Көптеген сыншылар сюжеттің біршама шатас екенін айтса да, фильмге жалпы оң пікірлер берілді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің Винсент Канби экшн сахналары мен түсірілім сапасын жоғары бағалап, жағымды пікір білдірді. «Variety» журналы да фильмді «өте қызықты, тартымды және бір сәт те көңілді қалдырмайтын, соғыстың мақтауынан гөрі салқынқандылық пен есептелген батылдық туралы саға» деп мақтады. Фильм Ричард Бертон үшін ерекше табыс әкелді, ол теледидарда қайталап көрсетулер мен видео сатудан авторлық гонорар ретінде үлкен сома ақша тапты. «Where Eagles Dare» британдық теледидарда алғаш рет 1979 жылдың 26 желтоқсанында BBC1 арнасында көрсетілді. «Mad Magazine» журналы 1969 жылдың қазан айындағы санында «Where Vultures Fare» деген тақырыппен фильмді пародиялап жариялады. 2009 жылы «Cinema Retro» журналы фильмнің түсірілімі мен өндірісіне арналған арнайы шығарылымды жарыққа шығарды. Премьерасынан жылдар өткен соң, «Where Eagles Dare» классикалық фильм ретінде танылды. Бертон мен Иствудтің актерлік шеберлігі, сондай-ақ экшн сахналары жоғары бағаланды. Режиссер Стивен Спилберг оны өзінің сүйікті соғыс фильмі деп атады. «Empire» журналының киносыншысы Ян Натан фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді, оны «соғыс фильмінің көрнекті үлгісі» деп сипаттап, «көптеген сюжеттік қиындықтары бар, бірақ оқиғасымен толық классикалық соғыс оқиғасы» деп атады. «The Movie Scene» журналындағы рецензиядан: «"Where Eagles Dare" аса ұлы фильм емес, бірақ ол өзінің мақсатына жетеді, яғни ер балаларға арналғандай әрекет, оқиға және қызығушылықты жеткізеді».

Үй медиасы

Where Eagles Dare 2010 жылы Blu-ray форматында жарық көрді.

Саундтрек

Музыкасын Рон Гудвин жазған. 2005 жылы Film Score Monthly компаниясы Silver Age Classics сериясының саундтрегін Compact Disc форматында, Turner Entertainment компаниясымен бірлесіп шығарды. Бұл екі дискілік жинақ, бірінші дискіде фильмнің музыкасы, екінші дискіде «Operation Crossbow» фильмі мен «Where Eagles Dare» фильміне жазылған бастапқы музыка бар. Бұл басылым 3000 данамен шектелген. Саундтрек сыншылар тарапынан жоғары бағаланды.

Роман

Негізгі айырмашылық – 1966 жылғы Алистер Маклиннің романының зорлық-зомбылығы азырақ. Смит қамалдан қашып шығу кезіндегі бір эпизодта, неміс күзетшісін өртеуден құтқарады, бұл Маклиннің кейінгі карьерасында зерттейтін, өлімге жеткізбейтін триллер жанрының көрінісі болды. Романдағы кейіпкерлер фильмдегі бейнелеулерге қарағанда анық әрі сәл көңіл көтеруге болатын сипатталады, ал фильм қарқынды дамып, Бертон мен Иствудтың ресми емес ойындарына ден қояды. Романда үш кейіпкердің аттары басқаша: Тед Беркли – Эдвард Каррациола, Джок Макферсон – Торранс Смит, ал майор фон Хапен – капитан фон Браухич. Шаффер мен Хайди, сондай-ақ Смит пен Мэри арасындағы махаббат оқиғалары да қысқартылған. Шындығында, романда Смит Лондоннан әуежайда оларды күтіп алатын дін қызметкерін табуды сұрайды. Кітапта топ Германияға RAF Avro Lancaster ұшағымен ұшып келеді, ал фильмде олар Luftwaffe Junkers Ju 52 ұшағымен тасымалданады. Фильмде Крамер, Роземайер және фон Хапенді Шаффер атып өлтірсе, романда оларға жоғары дозада небутал беріледі. Кітапта Томас, Каррациола және Кристиансен Смитпен бірге кабельдік жолмен қашуға тырысады. Каррациола кабельдік жолдың болатты ілгектеріне шағылысып, Смитпен күрескенде қаза табады; Томас пен Кристиансен Смит кабельдік жолды жарылғыш заттармен жарытқаннан кейін құлайды. Фильмде Кристиансен өлтіріледі, ал Беркли (романда Каррациола) Смитпен кабельдік жолда әрекетке қабілетсіз болады (кабельдік жол жарылғанда қайтыс болады), ал Томас арқаннан түсіп келе жатқанда неміс әскері атып өлтіреді.