Кіріспе
1965 жылы Джеймс А. Миченердің "Көз" романы – Джеймс А. Миченердің 1965 жылы жарық көрген тарихи романы. Бұл кітап еврей халқының және Израиль елінің тарихын, құдайға сенімнің алғашқы күндерінен бастап, қазіргі Израиль мемлекетінің құрылуына дейін және 1964 жылға дейін қамтиды. "Көз" романы өзінің негізгі құрылымы ретінде Солтүстік Израильдегі "Макор" ("көз") деп аталатын ойдан шығарылған төбешікті (tell) пайдаланады. Атау тікелей Макордың солтүстігіндегі тұщы сулы құдықтан шыққан, бірақ символдық мағынада ол тарихи және рухани тұрғыдан әлдеқайда терең мағынаға ие. Көптеген Миченер романдарынан ерекшелік ететін бұл кітап қатал хронологиялық тәртіппен жазылмаған. 1960 жылдардағы Израильдегі оқиғалар тарихи уақыт желісін толықтырады. Археологтар Макор төбесіндегі қазба жұмыстары кезінде әр қабаттан табылған артефакттар сол артефактпен байланысты адамдардың өмірін зерттейтін әр тараудың негізі болады. Кітапта Тас дәуіріндегі Ур отбасының тарихы баяндалады. Отбасының әйелі табиғаттан тыс күш бар екеніне сене бастайды, бұл бірте-бірте монотеизмнің пайда болуына әкеледі. Ұрпақтары осы оқиғалардың ежелгі тарихын білмейді, ал оқырманға Дауыт патшалығы, эллинистік және римдік дәуірлер арқылы оқиғаны дамытатын білімді автор ашады. Бұл жерде Крест жорықтары аяқталғанға дейін тұрғындар болған, содан кейін жеңіске жеткен Мамелюктер бұл жерді қиратқан (1291 жылдан кейін көптеген қалаларға осы тағдыр тигендей), ал Осман империясы оны қайта құра алмады.
The Source is a historical novel by James A. Michener published in 1965. It is a survey of the history of the Jewish people and the land of Israel from pre monotheistic days through the birth of the modern State of Israel and up until 1964. The Source uses, for its central device, a fictional tell (mound/hill) in northern Israel called "Makor" (, "source"). Prosaically, the name comes from a freshwater well just north of Makor, but symbolically it stands for much more, historically and spiritually. Unlike most Michener novels, this book is not in strict chronological order. A parallel frame story set in Israel in the 1960s supports the historical timeline. Archaeologists digging at the tell at Makor uncover artifacts from each layer, which then serve as the basis for a chapter exploring the lives of the people involved with that artifact. The book follows the story of the Family of Ur from a Stone Age family whose wife begins to believe that there is a supernatural force, which slowly leads us to the beginnings of monotheism. The descendants are not aware of the ancient antecedents revealed to the reader by the all knowing writer as the story progresses through the Davidic kingdom, Hellenistic times, Roman times, etc. The site is continually inhabited until the end of the Crusades when it is destroyed by the victorious Mameluks (as happened to many actual cities after 1291) and is not rebuilt by the Ottomans.
Бөлімдер тізімі
1963 жылы Tell-де үш археолог – яһуди, католик және мұсылман қазіргі заманғы археологиялық қазба жұмыстарында. Оқиға тарихи тараулар мен Макордағы қазіргі қазбалар арасында ауысады. Құсқұмай (XV деңгей, 9831 ж.б.д.) – Тас дәуіріндегі Ур отбасымен таныстыру және олардың алғашқы ауыл шаруашылығы қоғамына көшуі. Өлім мен өмір туралы (XIV деңгей, 2202 ж.б.д.) – 2000 жылға дейін Эль культімен бірге, бала құрбандығы және ғибадатханадағы жезөкшелік сияқты варварлық және мистикалық тәжірибелермен қатар, жоғарғы құдай туралы түсінік қалыптасады. Қарт кісі мен оның құдайы – Қола дәуірінде еврейлердің шөлден Қанаанға көшіп, Ел Шаддайдың алғашқы үйретімдерін алып келгендегі ертедегі көзқарасы. 1491 жылы еврейлер Макорды тонады. Құс құсының псальмы – 1040–970 жылдары, Дәуіт патшаның өмірінің соңғы жылдарында орын алады. Гомердің дауысы – 605–562 жылдары. Кархемиш шайқасында Мысырдың жеңілісінен кейін, Набуходоносор II Левантқа жорық жасап, яһудилерді Вавилонға жер аударады. Гимназияда – 222–187 ж.б.д., Селевкид империясы тұсындағы еврей өмірі. Яһудилердің патшасы – 74 ж.б.д. – 4 ж.б.д.: Бұл тарау хаттар түрінде жазылған және амбициялы Ұлы Иродтың өрлеуі мен ақырындағы ақымақтыққа құлауын сипаттайды. Игал және оның үш генералы – 12–70 ж.б.д.: Бұл тарау ақылсыз Калигуланың билігімен және оның яһудилерді жалған құдайларға табынуға мәжбүрлеу әрекетімен басталады. Оның өлімінен кейін, оның орнына одан да ашулы Нерон келді, ол Веспасианға Иосиф Флавийді және Бірінші яһуди-рим соғысын басуға бұйырды. Заң – Бұл тарау Императрица Еленаның қасиетті жерге сапар жасағаннан кейін өтеді. Ғалилеяда христиан діні күшпен таратылып, көптеген шіркеулер салынуда. Бұл тарау Талмудтың қатаңдығына байланысты (осы уақытта Гемара жазылуда) христиан дініне кірген, бірақ көп ұзамай христиандық шиғырынан бас тартқан екі яһуди туралы. Бұл тарау сонымен қатар Әулие Марк туралы аңыздың бастауы. Шөлдегі салт аттының күні – Бұл тарау мұсылман жаулап алушылар арқылы Исламның қасиетті жерге енуімен басталады. Волькмар – Бұл тарау Питер Ермектің Еуропа елді мекендерін аралап, тағдыры ауыр Халықтық крест жорығына қатысушыларды іздеуімен басталады. Ол Бірінші крест жорығымен және Иерусалимнің қоршауымен аяқталады. Ма-Кьор оттары – 1291 жылы крестоносшылардың соңғы бекіністері Мамлюктердің қолына түседі. Соңғы бекініс – Акра. Сафедтің қасиетті адамдары – Бұл тарауда испан инквизициясынан және еуропалық погромдардан қашып, Сафедте кездескен үш раввин және олардың сефард, ашкенази және каббала дәстүрлері арасындағы мәдени қақтығыстарына назар аударылады. Империяның құлдырауы – 1880 жылдары Осман империясы ыдыраған кезде, бұл тарау мемлекеттік басқарудағы терең сыбайлас жемқорлық және Сұлтан Абдул Хамид II-нің реформаға қарсылығына назар аударады. Ребе Ицзик пен Сабра – 1948 жыл – Израильдің жаңа мемлекеті пайда бола бастайды. Бұл тарауда қазіргі заманғы екі кейіпкердің – Илан Элиав пен Веред Бар Элдің шығу тегі туралы айтылады. Tell – романның кульминациясы және бұрынғы тарауда сипатталған және жақсы салынған, сондай-ақ қайтадан ашылған, Құс құсының псальмындағы ерекше құдық.
Ұрықтық/Фаллус
Ертедегі өркениеттерде құнарлылық ұғымы ауыл шаруашылығы мен мол өнімге деген ниеттен туындайды. Тарихтың ең алғашқы кезеңдерінде, жерді ырыздандырып, жақсы өнім алу үшін Ел аталған алып тас бейнесі жасалған. Қоғам шаруашылықтан және ауылдық өмірден алшақтаған сайын, құнарлылыққа берілетін мән азая түседі. Фаллос тас дәуірінен бастап ("Балқұмыршыны жеген") б.з.д. 606 жылға дейін ("Гомердің үні") кездеседі.
Дұға ету
Кейіннен, қазіргі заманғы яһуди діні қалыптаса бастағанда, адалдық пен табандылық тақырыбы қайта-қайта көтеріледі. Кітаптағы көптеген кейіпкерлердің соңғы сөздері дұға болып келеді, олар өз дінін өмірімен қорғайды. Антисемитизм кеңірек таралған сайын, бұл тақырып одан да күшейе түседі, яғни яһуди халқының иманының беріктігін көрсету үшін.