Кіріспе

Фивандық ханшайым
Autonoë атының басқа қолданыстары

Грек мифологиясында Автоноя (/ɔː/'/t//ɒ//n//oʊ//.//iː/; Αὐτονόη) Беотиядағы Фива қаласын негізін қалаушы Кадмустың және құдайша Хармонияның үлкен қызы, Фивандық ханшайым болған. Ол Аристайдың әйелі және Актеонның, сондай-ақ мүмкін Макристің анасы еді.

Еврипидтің есебі

Еврипидтің "Бақайлар" пьесасында, ол және оның қарындастары құдай Дионис (оның жүрегі туған інісі) тарапынан бақайлық ызаға түсті, себебі Фива патшасы Пентхей қала ішінде оған табынуға рұқсат бермеді. Пентхей олардың той-қуанышын тыңдауға келгенде, Пентхейдің анасы Агава және Автоноэдің қарындасы оны ағаш үстінде көріп қалды. Олар ызадан ашуланып, оны тіке-тіке жыртып салды. Дионис Пентхейдің құдайларға деген құрметсіздігі үшін жаза ретінде Пентхейдің өлімін әкелді. Автоноэнің ұлы Актеон Артемиданы жалаңаш көргені үшін өз итттері жеп қойды. Соңында, әкесі үйінің қайғылы тағдырына байланысты күйреу және қайғы-қасірет Автоноэні Фивадан Мегариялықтардың Эринея ауылына кетуге мәжбүр етті, онда ол қайтыс болды.

Оппианның есебі

Оппианның айтуынша, Аутоноя әпкелері Ино мен Агавамен бірге әпкелері Семеленің ұлы Дионис сәбиін күтіп-бағып өсірді. Ино, Агенордың ұрпағы, кішкентай Бахусты өсірді және Зевстің ұлына алғаш рет емшек берді, сондай-ақ Аутоноя мен Агава да оны күтіп бағуға қосылды, бірақ Атамасқа тиесілі қасіретті залдарда емес, сол кезде адамдар «Жамбас» (Μηρός) деп атаған тауда. Олар Зевстің құдіретті жұбайынан қатты қорқып, Экионның ұлы Пентейдің зұлымдығынан сақтану үшін қасиетті баланы қарағайдан жасалған сандыққа салып, оны жыртқыш терісімен жапты, жүзім шоғырларымен әсемдеді. Олар баланы айнала мистикалық би биледі, барабандарды соқты, қолындағы кішкентай қоңырауларды қақты, сәбидің жылауын жасыру үшін. Осы жасырын сандықтың айналасында олар алғаш рет өздерінің құпияларын көрсетті, және Аондық әйелдермен бірге құпия түрде бояу рәсімдерін жасады. Олар Беотия елінен сол тауға сапар шегу үшін адал серіктерін жинады. Себебі енді, осы сәтте, бұрын шөлейт болған жер, Дионистің құдіретімен жүзім өсіруге тағдырланды, ол қайғыдан құтқарады. Содан кейін қасиетті хор құпия сандықты алып, оны әсемдеп, есектің арқасына мінгізді. Олар Эвриптің жағасына келді, онда ұлдарымен бірге теңізге шыққан қарт балықшыға тап болды. Олар балықшылардан қайықтарымен көлден өтуді өтінді. Қарт кісі оларға жаны ашып, қайыққа мінгізіп алды. Міне, қайықтың тақталарында гүлдеген шөптер, жүзім және лозалар кеменің артқы жағын жауып тұрды. Балықшылар құдайдың жіберген қорқынышынан теңізге секіруге асықты, бірақ қайық жағаға жеткенше үлкермеді. Әйелдер Евбеяға құдайды алып келді, Аристайдың үйіне барды, ол Кариядағы таудың басындағы үңгірде тұрып, елдік өмір салтын көптеген нәрселерге үйретті. Ол алғаш рет қой шаруашылығын құрды, алғаш рет майлы жабайы зәйтүнді сығып, сүтті қымызбен қорытты, ал қарағайдан жұмсақ араларды алып, оларды уаға жапты. Ол осы кезде Иноның сандығынан Дионис сәбиін алып, өз үңгірінде тәрбиеледі, оны дриадалар мен нимфалардың, Евбея қыздары мен Аондық әйелдердің көмегімен күтіп бақты.