Кіріспе

Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкер. Грек мифологиясында Агамед (Ἀγαμήδης, Agamēdēs) – Ергиннің ұлы (немесе кейбір деректер бойынша, Стимфалдың ұлы және Аркастың немересі) болған.

Отбасы

Агамед Эпикасттан Керкионды дүниеге келтірді, ол сондай-ақ оған Трофоний деген келін баласын да әкелді, оның кейбіреулер Аполлонның ұлы екеніне сенді. Басқа деректерде Агамед Аполлон мен Эпикасттың немесе Зевс пен Иокасттың ұлы және Трофонийдің әкесі деп айтылады. Көптеген әңгімелерде Трофоний оның бауырласы болған.

Мифология

Екі бауырлас сәулетші ретінде танылып, әсіресе ғибадатханалар мен сарайлар салуда ерекше көзге түсті. Олар Дельфи құдайының бағанасын қамтитын Аполлон ғибадатханасын салды. Пиндардың айтуынша, Агамед пен Трофоний осы ғибадатхананы салғаннан кейін, еңбектері үшін сый ретінде адамзатқа ең жақсысын беруді сұрап құдайға дұға етті. Пайғамбар оларға жеті күннен кейін сыйлықтарын алатындарын және сол уақытқа дейін қалағандарын істеуге рұхсат берді. Олар солай істеді және жетінші түні төсектерде өлген күйде табылды. Цицерон да осы оқиғаны айтады, бірақ күндер санын үш күнге дейін қысқартады. Бұл Менандрдың «Құдайлар жақсы көретіндер жас өледі» деген сөзімен байланысты болуы мүмкін.

Олар сондай-ақ Боэотиядағы Гирья патшасы Гирийдің қазынасын салды. Аристофанның түсіндірмешісі Пергамдық Харакстан өзгеше баяндайды және оларды патша Агея үшін қазына салуға міндеттейді. Паузаниядағы осы қазына туралы әңгіме Геродоттың Мысыр патшасы Рампсиниттің қазынасы туралы айтқан оқиғасына өте ұқсас. Гирий қазынасын салу кезінде Агамед пен Трофоний бір тасты сыртқа шығарып, ешкім байқамай қазынаға кіретін жол жасады. Агамед пен Трофоний қазынаны үнемі тонап отырды. Патша қазынасы үнемі азайып бара жатқанда, құлыптар мен мөрлер бұзылмаған екенін көріп, ұрыны ұстау үшін тұзақтар қойды. Агамед осы тұзақтардың біріне түсті, ал Трофоний Агамедтің кім екенін жасыру үшін қатты қайғырып, оның басын кесті. Мысыр қазынасы туралы әңгіме Грекиядан шыққан ба, әлде грек тарихы Мысырдан келген бе деген сұраққа қазіргі ғалымдар екі түрлі жауап берді; бірақ Мюллер бұл дәстүрдің миниялықтар арасында пайда болғанын, олардан Агеяға берілгенін және екі елдің арасындағы қарым-қатынас ашылған Псаметих I билік құрғанға дейін Грецияда белгілі болғанын ықтимал деп санайды.

Танымал мәдениетте

Қараңғы Пайғамдарлықта Агамед Агаметус атымен қызғылт сары түсті шабыт ретінде көрсетіледі. Ол Уэйстанцияда тұрады және кітап бойында Аполлонға көмектеседі. Кітаптың соңында ол Уэйстанцияны қалдырып, жартылай бауыры Трофонийді іздеуге кетеді.