Кіріспе

Мифологиялық өсімдіктер

Сөйлейтін ағаштар – мифология мен әңгімелердегі саналы ағаштардың бір түрі. Бен Брайн бастапқыда грек мифологиясында Додона (Солтүстік-Батыс Грекия, Эпир) тоғайындағы (Зевс қасиетті орнының жанындағы орман) барлық ағаштар болашақты болжай білу қабілетімен күштенгенін айтқан. Емен ағаштары тірі күйінде ғана емес, тіпті "Арго" кемесіне орнатылғанда да сөйлеп, алдағы қауіптер туралы ескерткен.

Мысалдар

Фирдавсидің "Шахнаме" (Патшалар кітабы) кітабында (1020 жылы қайтыс болған) Ұлы Александр сөйлейтін ағашқа келді. Емен ағашының жапырақтарының сыбсыры Зевстің дауысы ретінде қарастырылған. Гректердегі сөйлейтін қарағаш: Филострат Эфиопиядағы қарағаш астында дауласып тұрған екі философ туралы айтқан, ол әңгімеге қосылу үшін сөйледі. Үндістанның Күн мен Ай ағашы болашақты болжады. Ағаш діңінің екі бөлігі күніне қарай сөйлейтін. Марко Поло осы ағашқа барған дегенді айтады. Жылап тұрған құрма ағашы: Мұхаммед уағыз айтқанда құрма ағашының жанында тұрып немесе оған сүйеніп тұратын. Басқа жерде мінбар салынғанда, Мұхаммед мінбардан уағыз айта бастағанда, ағаш баладай жылай бастады. Мұхаммед мінбардан түсіп, ағашты құшақтап, ласкамен тыныштандырды. Ол: «Ол бұрын естіген діни білімді сағынып жылап тұр», - деді. Бұл оқиға сахих ислам хадисінде жазылған және қатысушылардың барлығы куә болған. Пікір айтуға қабілетті ағаштар кейде жеке адамдармен, әсіресе болашақты көре білетіндермен сөйлесе алады деп есептеледі. Атап айтқанда, друидтер болашақты білу үшін емен ағаштарымен кеңесетін, ал стрегалар – қарамсақ ағаштарымен кеңесетін. Орта ғасыр әдебиетінде, Артур жырларында Мерлин Вивианмен ағашқа айналдырылады. Данте Алигиеридің "Құдайлық комедиясының" "Тозақ" бөліміндегі басты кейіпкерлер (Данте мен Вергилий) тозақта ағашқа айналған өзін-өзі өлтіргендермен сөйлеседі. Ағылшын халық аңыздарында егіздер адамдарды қуалайды деп айтылады. Яки тайпасының сөйлейтін ағаш туралы аңызы бар. Ағаш христиан құдайы және жақын арада халыққа жаңа сенімдер мен жолдарды үйрету үшін келетін дін қызметкерлері туралы айтты. Суретші Теодор Руссо (1812–1867) былай деді: «Мен сондай-ақ олардың құштарлықтарын ашқан ағаштардың дауыстарын естідім. Мен олармен сөйлесіп, олардың ұлылығының құпиясын білгім келді».