Фелипе Сеаде: Уругвайлық суретші және педагогтың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Фелипе Сид (1912 – 18 қаңтар 1969) – ливандық тегі бар суретші және мұғалім, өмірінің көп бөлігін Уругвайда өткізген.

Өмірбаян

Сейд Чилидің Антофагаста қаласында ливандық иммигранттар отбасының аға баласы ретінде дүниеге келді. Он бір жыл өткен соң, оның барлық отбасы Уругвайдың Монтевидео қаласына көшіп келді. 12 жасында Сейд суретші Энрике Альбертацци мен Гильермо Родригестің шәкірті болып жұмыс істеуге кірісті. Родригестің ықпалымен Сейд Көркемсурет шеңберінде сурет салу курстарын орындады. Ол өзінің алғашқы көрмесін 1925 жылы ұйымдастырды. 1931 жылдан бастап 1950 жылдарға дейін Сейд көптеген ұлттық және қалалық көрмелерде өнер туындыларын көрсетті. 1944 жылы Сейд параллельдік карьерасын – мұғалімдік қызметін бастады. Алғашқыда ол Колония лицейінде сурет салу пәнінің мұғалімі болды, онда ол «Еңбекке аллегория» (1936) атты үлкен қабырғалық суретін жасады, содан кейін Монтевидео Көркемсурет мектебінің профессоры болды, онда ол 25 жыл бойы оқытумен айналысты. Сейдтің өнер тіршілігін оның саяси өмірін ескермей түсіну мүмкін емес. Ол «буржуазияның қабырғалары үшін емес, халық үшін» сурет салуды қалады. Ол өзінің буыны үшін көпшілікке жетудің басты жолы болған қабырғалық суреттер салуға ұмтылды, бірақ ол аяқтаған жалғыз қабырғалық суреттер Колониядағы және Флорида лицейінің конференц-залындағы «Халықтың Биек Тасқа Жүруі» (1939) болды. Дегенмен, Сейдтің жұмысының маңызды бөлігін қабырғалық суреттердің эскиздері және оларға дайындық эскиздері құрайды. Тақырыптық тұрғыдан алғанда, Сейд негізінен уругвайлық өмірдің кейіпкерлерін бейнелеуге тырысты – кір жуатын әйелдер, гаучолар, футбол жанкүйерлері, балалар мен әйелдер. Ол туристік көзқараспен емес, ол жек көретін, бірақ сенімді әлеуметтік реалистің құштарлығымен жасады. Сейд сондай-ақ шебер суретші болды. Оның ең көп танымал жұмысы – жергілікті «Mundo Uruguayo» журналы үшін жасаған ұзақ сериялы иллюстрациялар. Оның жеке суреттері көбінесе картиналарға арналған эскиздер болды. Сейд көрмелерге белсенді қатысып, оқыту арқылы өз заманында Уругвайдың ең танымал суретшілерінің бірі болғанмен, галереялар мен өнер сыншыларының ортасын ұнатпады және одан аулақ болды. Бұл, мүмкін, оның өлімінен кейін де белгілі бір деңгейде ұмытылуының себебі болды. Габриэль Пелуффо Линари, Фернандо Гарсия Эстебан және Атауальпа дель Чиоппо сияқты маңызды сыншылар мен тарихшылар Сейдтің мәдени маңыздылығын мойындады.

Seade was born in Antofagasta, Chile, the elder son of a Lebanese immigrant family. Eleven years later his whole family moved to Montevideo, Uruguay. At the age of 12 Seade began working as an assistant to the Muralist Enrique Albertazzi and the painter Guillermo Rodríguez. Under Rodríguez' influence Seade took some painting courses at the Fine Arts Circle school. He had his first show in 1925. From 1931 well into the 1950s Seade presented work in many national and city halls. In 1944, Seade began his parallel career as a teacher. He first work as teacher of drawing at the Liceo de Colonia, where he managed to paint the large mural, Alegoría al Trabajo (1936), and later as a professor of the Montevideo Fine Arts School, where he taught for 25 years. It is impossible to understand Seade's artistic life without a reference to his political life. He wanted to paint for "the people, not for the walls of the bourgeoisie". He aspired to paint murals, the preferred way for his generation to reach the masses, but the only murals he managed to finish were the one in Colonia and the La marcha del Pueblo à la Piedra Alta (1939) at the Conference Hall of the Liceo de Florida. However, a significant part or Seade's work is formed by his sketches of murals and preparity sketches for murals. Thematically, Seade mostly sought to represent the characters of Uruguayan life – washing women, Gauchos, soccer fans, kids and women. Not from a tourist perspective, which he despised, but with the passion of a convinced social realist. Seade was also an expert draughtsman. His most public work was a long series of illustrations for a key local magazine, Mundo Uruguayo. His more private drawings were mostly sketches for paintings. Although Seade had an active participation in Salons and through his teaching was one of the more visible artists of Uruguay in his time, he disliked and avoided the world of galleries and art critics. This is probably one reason why after his death he has remained in relative obscurity. Important critics and historians such as Gabriel Peluffo Linari, Fernando García Esteban and Atahualpa del Cioppo have recognised Seade's cultural importance.