Кіріспе
Нил лехвесі немесе Грей ханымның лехвесі (Kobus megaceros) – Оңтүстік Судан мен Эфиопияның батпақтары мен шалғынды далаларында кездесетін, құрылына бара жатқан антилопа түрі. Аналықтары алтын қоңыр түсті, құрсақтары ақ, мүйіздері жоқ. Жастар да алтын қоңыр түсті болады, бірақ екі-үш жасқа келген аталықтарының түсі қара қоңырға өзгереді. Ересек аталықтары қара қоңырдан қызғылт қоңырға дейін болып келеді, иықтарында ақ «кап» және көздерінің үстінде кішкентай ақ дақтары бар. Ересек аталықтарының мүйіздері ұзын, тамырында қалың жоталы және ұштары қисық болады. Нил лехвелері көбінесе таңертең және кешкісін белсенді. Олар 50-ге дейін аналықтан және бір аталықтан тұратын топтарда немесе кішкентай, тек аталықтардан тұратын топтарда жиналады. Олар үш әлеуметтік топқа бөлінеді: аналықтары мен жаңа туған балалары, бос аталықтар және аумағы бар ересек аталықтар. Аумағы бар аталық кейде бос аталықты өзінің аумағына күзетші ретінде кіргізеді, бірақ онымен жұптаспайды. Жүктілік мерзімі әдетте 7-9 айға созылады, содан кейін бір ғана бұзау туады. Бұзаудың салмағы шамамен… Аналықтары бала туғаннан кейін бір айдан соң қайтадан жұптасуға дайын болады. Туғаннан кейін бұзауды анасы 2-3 апта бойы қалың өсімдіктер арасында жасырып, оған сүт береді. Ол 5-6 айлық шағында емшектен айырылады, ал бірнеше айдан кейін өздігімен тіршілік етуге дайын болып, топқа қосылады. Нил лехвесі Оңтүстік Судан мен Эфиопияға ендемик. Суданда халықтың көп бөлігі Суд батпақтарында, ал Эфиопия шекарасына жақын Машарларда аз санда кездеседі. Эфиопияда оңтүстік-батыста, Гамбела ұлттық паркінде кездеседі, бірақ адамдардың қоныстануы мен ортаның нашарлауына байланысты саны өте аз. Нил лехвесінің мекендеу ортасы азаматтық соғыстар, адамдардың көші-қоны және қоныс аударуы, қарулы шабуылдар және аң аулаудың күшеюі салдарынан қатты зардап шекті. Тіпті, маусымдық қозғалысы да оның ареалы мен айналасындағы ірі қара малдың көптігіне байланысты шектелді. Дегенмен, Нил лехвесінің саны осы кезеңде біршама тұрақты болды.
The Nile lechwe or Mrs Gray's lechwe (Kobus megaceros) is an endangered species of antelope found in swamps and grasslands in South Sudan and Ethiopia. Females are golden brown with white underbellies and no horns. Juveniles also have a golden brown coat, but the color changes to dark brown in young males when they reach two to three years of age. Adult males are blackish brown to russet with white 'hoods' over their shoulders and small white patches over their eyes. The horns of the adult males are long, strongly ridged at their bases and are curved at the tips. Nile lechwe are crepuscular, active in the early morning and late afternoon. They gather in herds of up to 50 females and one male or in smaller all male herds. They divide themselves into three social groups: females and their new offspring, bachelor males, and mature males with territories. A males with territory sometimes allows a bachelor male into his territory to guard the region and not to copulate. The gestation period is seven to 9 months long on average, after which a single calf is born. Infants weigh about Females experience estrus again about a month after producing young. After its birth, the calf is kept hidden in thick vegetation for two to three weeks, where the mother nurses it. It is weaned at five to six months, and a few months later is ready to be independent and join the herd. Nile lechwe are endemic to South Sudan and Ethiopia. In Sudan, the majority of the population occurs in the Sudd swamps, and in the Machars near the Ethiopian border in smaller numbers. In Ethiopia occurs in the southwest, in Gambela National Park, but in very less numbers possibly due to human settlement and habitat degradation. The habitat of the Nile lechwe has been severely affected by civil wars, human displacement and resettlement, firearm attacks and increased hunting. Even its seasonal movements were restricted due to large populations of cattle in and around its range. The Nile lechwe population in the Sudds, however, remained somewhat stable throughout this period.
Қорғау
Нил лехвесі Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бойынша құрып бара жатқан түрлер санатына жатқызылған. 1983 жылы әуеден жүргізілген зерттеулерге сәйкес, жалпы саны 30 000 – 40 000 жекелеген мақұлықты құрады, олардың 95 пайызы Судтарда шоғырланған, ал қалғаны Судан мен Эфиопия арасында кездесті. 1967 жылы Гило өзенінің батпақтарында шамамен 150 мақұлық тіршілік ететіні хабарланды. Сондай-ақ, тұтқындықта ұсталатын мақұлықтардың саны да артып келеді. 2007 жылы Судд аймағындағы популяция 4 291 мақұлыққа бағаланды, бұл түрдің 1983 жылғы бұрынғы зерттеуден бері қарқынды түрде азайғанын көрсетеді. Оңтүстік Суданда Нил лехвесінің популяциясы үш қорғалған аумақта таралған: Бахр-эль-Зераф бойымен созылатын Зераф қорығы; Бахр-эль-Газалдың солтүстігінде орналасқан Фаньиканг қорығы; және Бахр-эль-Джабал бойымен созылатын Шамбе ұлттық паркі. Нил лехвелері осы аумақтардың арасында үздіксіз қозғалып тұрады. Эфиопияда олар Габелла ұлттық паркінде кездеседі. Бір зерттеуде осы түрді сақтаудың in situ және ex situ басымдықтары белгіленді.