Кіріспе

Польшалық бизнесмен (1950–2015)

Ян Джерзи Кульчик (24 маусым 1950 – 29 шілде 2015) – поляк миллиардері. Ол Кульчик Холдингтің (бас кеңсесі Варшава қаласында) және Кульчик Инвестментс халықаралық инвестициялық үйінің (бұрынғы атауы: Кульчик Инвестициялық Үйі) негізін қалаушы және иесі болды, кеңсесі Люксембургте, ал басқа кеңселері Лондон мен Украинаның Киев қаласында орналасқан. Forbes журналының мәліметінше, Кульчик қайтыс болған кезде Польшаның ең бай адамы болған.

Білім

Кульчик 1968 жылы Бидгощ қаласындағы VI Ян және Йенджей Шнядецкий атындағы орта мектебін бітірді. Ол Познань қаласындағы Адам Мицкевич университетінде құқық және Познань экономика және бизнес университетінде (бұрынғысы: Познань экономика академиясы) сыртқы сауданы оқыды. 1975 жылы саяси ғылымдар мен халықаралық құқық саласында докторлық диссертациясын қорғады. Сондай-ақ ол Познаньдегі Батыс істері институтында зерттеуші болып жұмыс істеді, онда неміс мәселелерімен айналысты (Институттың құрметті комитетінің мүшесі).

Басқа қызмет түрлері

Кульчик Польша бизнес дөңгелек үстелінің негізін қалаушылардың бірі болды. Ол сонымен қатар Германия-Польша сауда палатасының құрметті төрағасы еді. 2006 жылдың маусым айынан бастап ол экологиялық қауіпсіздікке бағытталған, БҰҰ-ға қатысты Жасыл Крест Халықаралық Директорлар Кеңесінің мүшесі болды. 2007 жылдың 6 қазанынан бастап ол кеңестің төрағасы қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Познаньдегі Адам Мицкевич университетінің ғылыми зерттеулерді қолдау жөніндегі кеңесінің төрағасы, Познань ұлттық мұражайы кеңесінің ұзақ мерзімді мүшесі, сондай-ақ шіркеу экономикалық кеңесінің мүшесі болды. Бұған қоса, ол Перес бейбітшілік орталығымен байланысты Халықаралық Басқарушылар Кеңесінің мүшесі де болды. 2008 жылдың ақпан айында ол Сент-Пол орденінің қауымына қабылданды. 2010 жылы ол Орталық және Шығыс Еуропа аймағының дамуын ілгерілетуге бағытталған CEED институтын құрды. 2014 жылдың наурыз айында ол Африкадағы поляк инвесторлары кеңесін құрды, бұл бастама поляк компанияларына Африка нарықтарында іскерлік байланыстар орнатуға көмек көрсету үшін құрылды. Кеңес құрамында осы континентте инвестиция салатын ең ірі поляк компаниялары мен кәсіпорындарының өкілдері бар, оның ішінде Ursus, Navimor, Asseco, Kulczyk Investments, Polpharma, Grupa Azoty, Krezus және Lubawa.

Дау

2004 жылы Кульчик «Орлен» скандалымен байланысты болды. Парламенттік тергеу комиссиясының баяндамасында Кульчиктың PKN Orlen операциялары мен кадр саясатына оның үлесіне пропорционалсыз зор ықпал ету мүмкіндігі көрсетілді. Сонымен қатар, баяндамада Кульчик Польшадағы бұрынғы КГБ резиденці Владимир Алгановпен кездескендігі айтылды. «Орлен» ісі бойынша Катовице прокуратурасында қылмыстық іс қозғалды және парламенттік тергеу комиссиясы құрылды. Кульчик прокуратурада төрт рет куә ретінде тексерілді (соңғысы 2008 жылдың сәуір айында) және парламенттік тергеу комиссиясына толық түсіндірме берді. Дәлелдердің жетіспеуіне байланысты прокуратура істі жапты. Кульчик сондай-ақ «Кульчик паркі» деп аталатын іске де қатысты. Познань қалалық шенеуніктері Кульчиктың әйелі «Ескі сырахана» инвестициялық жобасын жүзеге асырған қала орталығындағы жердің құнын артық бағаламағаны айыпталды.

Жеке өмір және өлім

Кульчик Гразьина Кульчикпен некеден ажырасып, екі баласы қалды: Доминика (1977 жылы туған) және Себастьян (1980 жылы туған). Ажырасқаннан кейін Джоанна Пшетакевич ұзақ жылдар бойы оның серігі болды. Өмірінің соңғы жылдары Кульчик Швейцарияның Санкт-Мориц қаласында жаңа жеке резиденция – Лонсдейлит иелігін салдырды. Ол оның қайтыс болғаннан кейін аяқталды және 180 миллион швейцариялық франктан астамға сатылды, бұл Швейцариядағы ең қымбат үйге айналды. Кульчик 2015 жылдың 29 шілдесінде Вена қаласындағы Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien ауруханасында операциядан кейінгі асқынулар салдарынан қайтыс болды және Познань қаласындағы Jeżycki зиратында, әкесі Генрик Кульчикпен (1925–2013) бірге отбасылық қабірге жерленді.

Польшаның ең бай адамы

2012 жылы Forbes журналы Кульчикті Польшадағы ең бай бизнесмендер тізімінде 8,9 млрд злоты (2,1 млрд евро) көлеміндегі байлығымен бірінші орынға қойды. Сол жылы Wprost журналы да Кульчикті тізімінің басына қойып, оның байлығын 9,7 млрд злоты деп бағалады. 2013 жылы Forbes журналының американдық басылымы Кульчикті әлемдегі ең бай адамдардың 384-орынына қойды, оның байлығы 3,5 млрд долларға бағаланды, бұл оны әлемдік миллиардерлер арасындағы ең жоғары дәрежедегі поляк етті. Кульчик Wprost журналының «100 ең бай поляк» тізімінде 13 рет бірінші орынды иеленді. 2007 жылы ол Гражина Кульчикпен ажырасқандықтан 12-орынға түсті. 2015 жылы Forbes оны әлемдегі 418-ші бай адам (4 млрд доллар) деп таныды.