Кіріспе
Виктор Клемперердің кітабы LTI – Lingua Tertii Imperii: Notizbuch eines Philologen (1947) – Дрезден техникалық университетінің әдебиет профессоры Виктор Клемперердің кітабы. Атауы, жартылай латын және жартылай неміс тілінде, "Үшінші рейх тілі: филологтың күнделігі" деп аударылады; кітап ағылшын тілінде "Үшінші рейх тілі" деген атпен жарияланған.
LTI – Lingua Tertii Imperii: Notizbuch eines Philologen (1947) is a book by Victor Klemperer, Professor of Literature at the Dresden University of Technology. The title, half in Latin and half in German, translates to "The Language of the Third Reich: A Philologist's Notebook"; the book is published in English translation as The Language of the Third Reich.
Мазмұны
Lingua Tertii Imperii – нацистік пропаганданың неміс тілін өзгертіп, халыққа нацизм идеяларын қалай сіңіруін зерттейді. Кітап Клемперердің жеке жазбалары түрінде жазылған, әсіресе 1933 жылы нацистік режимнің билікке келуінен бастап, тіпті 1935 жылдан кейін, Клемпер еврей тегі болғандықтан академиялық атағынан айырылғаннан соң да. Оның күнделігі нацистік шенеуніктер, қарапайым азаматтар, тіпті өзге яхудилер қолданған неміс тілінің тілдік ерекшеліктері туралы жазбалар мен ой-пікірлерге толы дәптерге айналды. Клемперер 1945–1946 жылдары өзінің жазбаларына сүйене отырып, осы кітапты жазды. LTI неміс тіліндегі өзгерістерді халықтың көп бөлігінде көрсетеді. Мәтін сонымен қатар, қысымға қарсы тұру сөздердің үнемі қолданылуын сұраққа салудан басталады деген ойды күшейтеді. Кітап та, оның авторы да соғыстан күтпеген жерден аман қалды. LTI алғаш рет 1947 жылы Германияда жарық көрді. Ол сөздердің «ғылыми» немесе бейтарап көрінісін беруге арналған ерекше құрылымдарын, сондай-ақ күнделікті мінез-құлықтың маңызды аспектілерін көрсетеді.
Мысалдар
Клемперер атап көрсетеді, нацистік тілдің көп бөлігі жаңа сөздер ойлап табудың орнына, ескі сөздерді иемденіп, олардың мағынасын өзгертуден тұрды. Ол тіркелген пропагандалық тілдің қолданылу мысалдарының арасында мыналар бар.