Кевин Макдональд: Британдық режиссердің өмірбаяны мен фильмдері

Кіріспе

Британдық кинорежиссер Кевин Глин Бьюкенен Макдональд (28 қазан 1967 жылы туған) – шотланд кинорежиссері. Оның фильмдері: 1972 жылы 11 израильдік спортшының қанына қонған қылмыс туралы "Сентябрьдегі бір күн" (1999) деректі фильмі, ол оған "Үздік деректі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын әкелді, альпинизм туралы "Бос кеңістікке тию" (2003) деректі фильмі, "Шотландияның соңғы патшасы" (2006) драмасы, "Ойын жағдайы" (2009) саяси триллері, Боб Марли туралы "Марли" (2012) деректі фильмі, "Қазір қалай өмір сүремін" (2013) апокалиптикалық драмасы, "Қара теңіз" (2014) триллері, Уитни Хьюстон туралы "Уитни" (2018) деректі фильмі және "Мавританиялық" (2021) құқықтық драмасы.

Жеке өмір

Макдональд Шотландияның Глазго қаласында дүниеге келген. Оның шешесінің ата-анасы – венгр туған британдық еврей кинорежиссері Эмерик Прессбергер және ағылшын сценарисі және актрисасы Венди Орме. Ол Гарточарн, Данбартонширде өсті және білімнің алғашқы бес жылын жергілікті бастауыш мектепте оқыды. Ол Гленэльмонд колледжінде және Оксфордтың Сент-Анн колледжінде білім алды. Оның інісі Эндрю Макдональд – кино продюсері. 1999 жылы Татьяна Лундқа үйленді, олардың үш ұлы бар. Ол Солтүстік Лондонда тұрады.

Мансап

Макдональд өзінің мансабын әкесінің өмірбаянын жазумен бастады, «Сценарийшінің өмірі мен өлімі» (1994), оны ол «Ағылшынның жасалуы» (1995) деректі фильміне айналдырды. Биографиялық деректі фильмдер сериясын жасағаннан кейін, Макдональд 1972 жылғы Мюнхен Олимпиадасында Израиль спортшыларының қанымен суаралған оқиғасы туралы «Сентябрьдегі бір күн» (1999) фильмін түсірді. Бұл фильмнің ең ерекше тұсы – Мюнхен террористерінің соңғы тірі қалған мүшесі Жамал әл-Гашимен жасалған ұзақ сұхбат (жақында Аарон Клейннің «Страйкинг Бэк» кітабында басқа да адам, Мұхаммед Сафади әлі де тірі болуы мүмкін екені айтылды). Макдональд әл-Гашиді делдалдар арқылы тауып, фильмнің шындыққа жақын болуы үшін оның өз жағынан оқиғаны айтуы қажет екеніне көндірді. Бұрынғы террорист Израиль билігінің оны әлі де іздеп жүргеніне сенгендіктен (Мюнхендегі оқиғадан екі айдай кейін ұрланған ұшақ үшін төленген соң жасырынып жүрген), әл-Гаши сұхбатқа тек маскада болу, оның беті тек көлеңкеде немесе бұрмаланған күйде көрсетілуі және сұхбатты әл-Гаши таңдаған адам мен жерде (Амман, Иордания) өткізу шартымен келісті, бірақ әл-Гаши Макдональдтың қатысуына да рұқсат берді. Сұхбат толығымен араб тілінде жүргізілді (әл-Гаши 1972 жылы осы тілде сұхбат бергенін ескерсек, ағылшын тілінде де еркін сөйлейтіні белгілі болды), ал әл-Гаши (параноя немесе ашу себепті) сұхбат алаңынан жиі шығып кеткендіктен, Макдональд Лондонға оралғанға дейін және араб тілінен аудармашы жалдағанға дейін, одан пайдалы материал ала алды ма, жоқ па, білмеді. Фильм «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Оның келесі фильмі «Бос кеңістікке тию» болды, ол 1985 жылы Перу Анд тауларының Сиула Гранде шыңының батыс бетіне алғашқы рет сәтті көтерілген екі альпинистің және олардың түсу кезіндегі драматикалық оқиғалар туралы баяндады, себебі альпинистердің бірі шыңда аяғын сындырып алды. Фильм 2003-2004 жылдарғы BAFTA сыйлығының «Үздік британдық фильмі» номинациясында Александр Корда сыйлығын жеңіп алды. Айтқанда, 1935 жылы Ұлыбританияға келген Макдональдтың әкесіне алғашқы жұмысын берген – Корда еді. Содан кейін «Шотландияның соңғы патшасы» фильмі түсірілді, онда Форест Уитакер кеңінен танылып, бірнеше актерлік сыйлықтарды, соның ішінде «Үздік актер» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол сонымен қатар RSA Films компаниясымен бірқатар телерекламаларды режиссерлік еткен, бұл компания оның барлық телерекламалық жұмыстарын әлемдік деңгейде өкілдік етеді. Макдональд Рассел Кроудың басты рөлде ойнаған BBC теледрамасы «Оқиғалар күйінде» фильмінің экранизациясын режиссерлік етті. Содан кейін ол «Қыран» фильмін түсірді, ол 2-ші ғасырдағы Шотландиядағы рим легионы туралы «Қыранның тоғызыншысы» кітабының бейімделуі болды. Оның келесі жобасы «Бобби Фишер соғысқа барады» фильмі, ол 1972 жылы Рейкьявик (Исландия) қаласында өткен Әлемдік шахмат чемпионаты туралы, онда Бобби Фишер бүкіл кеңестік шахмат мекемесіне қарсы күресті. Макдональд Ридли Скотттың продюсерлігімен «Бір күндік өмір» фильмін жасады. Бұл видеоны әлемнің түкпір-түкпірінен мыңдаған адамдар бір күнін түсіріп, YouTube-қа жариялады. Фильм 2011 жылғы 27 қаңтарда Санденс кинофестивалінде әлемдік көрерменге көрсетілді. Макдональд «Altitude» кинопродюсерлік тобымен бірге Эми Уайнхаус туралы «Ами» (2015) деректі фильмін түсірді, содан кейін 2018 жылы Уитни Хьюстонның өмірі мен өліміне арналған деректі фильм жасады. Бұл Уитни Хьюстонның мұрагерлерімен ресми түрде мақұлданған алғашқы деректі фильм болды және Хьюстонның бұрын-соңды жарияланбаған кадрларын, эксклюзивті демо-жазбаларын, сирек орындалған қойылымдарын және Клайв Дэвис сияқты танымал тұлғалармен сұхбаттарды қамтиды. Макдональд: «Уитни туралы ешқашан айтылмаған оқиға – ол өнер иесі ретінде қаншалықты керемет болды; көптеген өлшемдер бойынша оның соңғы 50 жылдағы ең керемет дауысы болды. Ол поп музыкасының ән айту әдісін өзгертті, оны блюз бен госпел тамырларына қайта бұрды. Ол сондай-ақ қара нәсілді поп-жұлдыз ретінде ерекшеленді, оның шығармалары қара нәсілді суретшілер сатпайтын елдерде де танымал болды». 2021 жылы Макдональд Мавританиялық Мұхамеду Ульд Слахидің шын оқиғасына негізделген «Мавританиялық» құқықтық драмасын шығарды, ол 2002 жылдан 2016 жылға дейін АҚШ әскери түрмесіндегі Гуантанамо тұтқындау лагерінде айып тағылмай 14 жыл бойы ұсталды. Фильмге оң пікірлер айтылды, сыншылар Макдональдтың режиссерлігін, түсірілім сапасын және актерлердің ойынын жоғары бағалады, бірақ сценарийге сын тақты. 78-ші «Алтын глобус» сыйлығында фильм екі номинация алды: «Драмалық фильмдегі үздік актер» (Рахим үшін), ал Фостер «Драмалық фильмдегі үздік қосымша актриса» сыйлығын жеңіп алды. 74-ші «Британдық академия фильмдері» сыйлығында фильм бес номинация алды, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар. Оның 2023 жылғы жобасы «Джордж Блейк», Femke Wolting продюсерлік еткен, 2024 жылғы Series Mania SERIESMAKERS бөлімінде даму сыйлығын жеңіп алды.

Macdonald began his career with a biography of his grandfather, The Life and Death of a Screenwriter (1994), which he turned into the documentary The Making of an Englishman (1995). After making a series of biographical documentaries, Macdonald directed One Day in September (1999), about the murder of Israeli athletes at the 1972 Munich Olympics. Possibly the most striking feature of this film was the lengthy interview with Jamal Al Gashey, the last known survivor of the Munich terrorists (it has been suggested recently in Aaron Klein's book Striking Back that another, Mohammed Safady, might also still be alive). Macdonald found Al Gashey through intermediaries, and was able to convince him that the film would only be truly authentic if Al Gashey gave his side of the story. Since the former terrorist was convinced that Israeli authorities were still hunting him (he had been in hiding ever since being ransomed for a hijacked aeroplane less than two months after the Munich massacre), Al Gashey agreed to the interview only on condition that he would be disguised, his face would be shown only in shadow or blurred out, and that the interview would be conducted by a person and in a place of Al Gashey's choosing (which turned out to be Amman, Jordan), although Al Gashey agreed that Macdonald could be present. Since the interview was conducted entirely in Arabic (even though Al Gashey was known to be fluent in English, having been interviewed in the language in 1972), and Al Gashey (through paranoia or annoyance) frequently stormed out of the interview room, Macdonald did not know if he had anything usable until he returned to London and hired an Arabic translator. The film won an Oscar for Best Documentary. His next film was Touching the Void, a docudrama that told the story of two climbers making the first successful ascent of the West Face of Siula Grande, a major peak in the Peruvian Andes, in 1985 and the subsequent dramatic series of events during their descent after one of the climbers broke his leg whilst high on the peak. The film won the Alexander Korda Award for Best British Film at the 2003–04 BAFTA Awards – coincidentally, it was Korda who had given Macdonald's grandfather his first job when he had arrived in Britain in 1935. Next was The Last King of Scotland, for which Forest Whitaker received widespread acclaim and won multiple acting awards including Academy Award for Best Actor. He has also directed a number of television commercials with RSA Films who represent him for all his TV commercial work worldwide. Macdonald directed the film adaptation of hit BBC television drama State of Play, starring Russell Crowe. He then directed The Eagle, an adaptation of the book The Eagle of the Ninth, about a Roman Legion in 2nd century A. D. in Scotland. Bobby Fischer Goes to War, his next project, is a film about the 1972 World Chess Championship in Reykjavík, Iceland, in which Bobby Fischer took on the entire Soviet chess establishment. Macdonald made the film Life in a Day with producer Ridley Scott. The footage was filmed by thousands of people all around the world about their life in one day and posted on YouTube. The film premiered at the 2011 Sundance Film Festival to a global live audience, on 27 January 2011. Macdonald worked with the film production team Altitude, who created the commercially and critically acclaimed Amy Winehouse documentary film Amy (2015), on Whitney, a 2018 documentary based on Whitney Houston's life and death. This was the first Whitney Houston documentary to be officially authorized by the estate, and includes never before seen footage of Houston, exclusive demo recordings, rare performances and interviews with luminaries like Clive Davis. Macdonald stated, "The story that is never told about Whitney is just how brilliant she was as an artist; by many measures she had the greatest voice of the last 50 years. She changed the way pop music was sung bringing it back full circle to its blues and gospel roots. She was also completely unique in being a black pop star who transcended her race globally with her work sold in countries where black artists don't sell." In 2021, Macdonald released The Mauritanian, a legal drama based on the true story of Mohamedou Ould Slahi, a Mauritanian man who was held for fourteen years (from 2002 to 2016) without charge in the Guantanamo Bay detention camp, a United States military prison. The film received mixed to positive reviews, with critics praising Macdonald's direction, its cinematography and performances of the cast but criticised its screenplay. At the 78th Golden Globe Awards the film received two nominations; Best Actor – Motion Picture Drama (for Rahim), with Foster winning Best Supporting Actress – Motion Picture. At the 74th British Academy Film Awards the film received five nominations, including Best Film. His 2023 project George Blake, produced by Femke Wolting, won the development prize at 2024 Series Mania SERIESMAKERS section.