Кіріспе

Император Августтың немересі (б.з.д. 17 – б.з. 2 ж.)

сол сияқты есімдерді бөлісетін басқа адамдар

Люций Цезарь (б.з.д. 17 – 20 тамыз, б.з. 2 ж.) – Рим империясының бірінші императоры Августтың немересі. Марк Випсаний Агриппа мен Августтың жалғыз қызы Юлияның ұлы Люций, әкесімен бірге әдесі Август тарапынан асыралып алынған. Императордың асырап алған ұлдары және Рим империясының бірлескен мұрагерлері болған Люций мен Гайдың болашағы зор саяси және әскери мансаптармен байланысты болды. Алайда, Люций 2 жылы 20 тамызда Галлиядағы Массилия қаласында, Испаниядағы рим армиясымен кездесуге бара жатқанда күрт аурудан қайтыс болды. Оның ағасы Гай да 4 жылы 21 ақпанда салыстырмалы түрде жас шағында қайтыс болды. Екі мұрагердің де ерте қайтысы Августты Люцийдің кіші інісі Агриппа Постумды және оның келіні Тиберийді 4 жылы 26 маусымда асырап алып, мұрагерлік тізбегін қайта қарауға мәжбүр етті.

Өмірбаян

Люцийдің әкесі Маркус Випсаниус Агриппа, Юлий Цезарьдің 44 ж.б.д. қазасынан кейін туған Рим Республикасының соңғы соғысы кезінде Августтың (сол кезде "Октавиус") ертедегі қолдаушысы болды. Ол Августтың армиясындағы маңызды қолбасшы болды, Марк Антоний мен Секст Помпейге қарсы шешуші шайқастарда әскерлерге басшылық етті. Императордың билік басында Агриппаға шығыс провинцияларындағы істерді басқаруға сенім артты, тіпті 23 жылы, Август өлім төсегінде жатқанда оған Августтың мөрлі сақинасы берілді, бұл Август қайтыс болған жағдайда ол принцип болатынын көрсетеді. Ол императордың жүрек туысы Маркус Клавдий Марцелл есейгенге дейін билік жүргізуге тиіс болған. Алайда, Марцелл сол жылы Рим қаласында тараған аурудан қайтыс болды. Марцелл қайтыс болғаннан кейін Август Агриппаның өзінің бұрынғы күйеуі Марцеллдің әйелі – қызы Юлия Ескіге үйленуін ұйымдастырды. Агриппаға 18 ж.б.д. император мен оның тікелей мұрагері ғана ие бола алатын билік – трибуниция потестасы ("трибуниция билігі") берілді. Трибуниция билігі оған Сенатты бақылауға мүмкіндік берді, ал ол алғаш рет Юлий Цезарьге берілген. Агриппа Сенатта трибун ретінде маңызды заңдарды қабылдауға қатысты және императордың толық билігі мен құқығына ие болмаса да, ол теңгерген басшы лауазымына жақындады.

Жас шағы мен отбасы

Люций б.з.д. 17 жылы Римде Марк Випсаний Агриппа мен Юлиядан дүниеге келді. Ол Августтың Юлий-Клавдий әулеті деп аталатын императорлық отбасының мүшесі болды және барлық Юлий-Клавдий императорларымен туыс болды. Анасының тарапынан ол император Августың ағасы Гайдан кейінгі екінші үлкен немересі еді. Ол Тиберийдің жарты әпкесі Випсания Агриппина арқылы, ал Клавдийдің әпкесі Агриппинаның Германмен некесі арқылы туған інісі болды. Люцийдің жүрегіндегі туысы – болашақ император Калигула, ол Германның ұлы еді. Марцеллдің өлімінен кейін мұрагері болмаған Август, Луций дүниеге келгеннен кейін, оны және оның бауырын әкесінен символдық сауда арқылы асырап алды және екеуін де өзінің мұрагерлері деп жариялады. Әкесінің асырап алу туралы не ойлағаны белгісіз. Оларды асырап алғаннан кейін жазда Август тарихта бесінші рет Ludi Saeculares ("Дүниежүзілік ойындар") өткізді. Балаларды асырап алу және ойындар бірлесіп жаңа бейбітшілік дәуірін – Пакс Аугустаны бастауға септігін тигізді. Август Гай мен Луцийге өзі жазуды, оқуды және жүзуді үйретті, сондай-ақ өзінің жазу үлгісін қалай көшіруге болатынын көрсетті. Ол олардың адамдардың қолдауына тегін ие болуына рұқсат бермей, оның орнына олардың оны өштеу үшін күш салуын талап етті. Асырап алған әкесі оларды жас кезінде мемлекеттік басқаруға таныстырып, провинцияларға консулдар болып сайлану үшін жіберді. Сол жылы (б.з.д. 17 ж.) Луцийдің отбасы Сирия провинциясына кетті, себебі оның әкесіне шығыс провинцияларына проконсулдық билік (imperium maius) берілді. Б.з.д. 13 жылы әкесі Римге оралды және Паннонияға бүліктерді басу үшін жіберілді. Агриппа сол қыста (б.з.д. 12 ж.) Паннонияға келді, бірақ паннондықтар өз жоспарларынан бас тартты. Агриппа Италиядағы Кампанияға қайтып келді, онда ауырып, көп ұзамай қайтыс болды. Луцийдің әкесінің өлімі мұрагерлік мәселені өзекті етті. Б.з.д. 13–12 жылдары шығарылған ауреи және денарийлер Августың Луций мен Гайға арналған династиялық жоспарларын анық көрсетті. Олардың әкесі енді император қайтыс болған жағдайда билікті өз қолына алуға мүмкіндік бермейтін еді, сондықтан Август егер бірдеңе орын алса, оның мұрагерлері кім екенін нақты айтуы керек болды.

Мансап

Август Луцийді б.з.б. 2 жылы Рим форумына (Forum Romanum) алып келді, оны азамат ретінде тіркеу үшін. Бұл оқиға үш жыл бұрын Гайдың тіркелу рәсімімен бірдей салтанатқа айналдырылды. Луций ересек болудің басталуын білдіретін "ерлік тогасы" (toga virilis) киді, сондай-ақ "жастар көшбасшысы" (princeps iuventutis) атағын алды. Гай сияқты, ол консул тағайындалды, он тоғыз жасқа келгенде консулдыққа ие болуы күтілді. Оның атақтары Гайдың атақтарынан бір ғана ерекшелікпен айырылды: ол ағартушылар кеңесінің (college of augurs) мүшесі болды, ал Гай – понтифик (pontifex). Август бұл оқиғаны тойлау үшін әрбір римдік азаматқа 60 динардан таратып берді. Сол жылы, ағасы Гай шығысқа аттанғанға дейін, Луций мен Гайға ғимараттарды қасиеттеуге құқық берілді, олар Марс Ультор храмының (1 тамыз б.з.б. 2) ашылуына арналған ойындарды ұйымдастырып, осылай істеді. Олардың інісі Постум, ат спортымен айналысатын жастардың қатарында Троя ойындарына қатысты. Серік Максимуста 260 арыстан өлтірілді, гладиаторлар күресі, "парсылар" мен "афиналықтар" арасындағы теңіз шайқасы өтті, ал Фламиний циркінде 36 қолтырауын сойды. Гай Арменияда болғанда, Август Луцийді Испанияға әскери дайындығын аяқтау үшін жіберді. Қызмет орнына жолда келе жатып, ол ауырып, б.з. 2 жылы 20 тамызда Массалияда (Галия) қайтыс болды. Оның өлімінен кейін, б.з. 4 жылы 21 ақпанда Гай да қайтыс болды. 18 айдың ішінде Римнің мұрагерлік таққа отыру мәселесі дүрлігіп кетті. Императордың ең жақын мұрагерлері Гай мен Луцийдің қазасы Августың өгей ұлы Тиберийді және жалғыз қалған немересі Постум Агриппаны 4 маусымда жаңа мұрагерлері ретінде қабылдауына себеп болды.

Өлімнен кейін

Екі мұрагерге Империяның азаматтары мен қалалық шенеуніктер тарапынан көптеген құрмет көрсетілді, соның ішінде Colonia Obsequens Iulia Pisana (Пиза) қаласында, онда олардың қазасын жоқтау үшін тиісті рәсімдерді сақтау туралы шешім қабылданды. Әйелдер ащы түрде жылағандықтан ғибадатханалар, халыққа арналған моншалар мен дүкендер жабылды. Кейіннен Сенат жас Цезарьдерге құрмет көрсетіп, олар әскери қызметке жарамдылық жасына жеткенде алған алтын найзалар мен қалқандарды Сенат үйіне ілуді ұйымдастырды. Олардың күлдері салынған табыттар әкесі Агриппа мен императорлық отбасының басқа да мүшелерімен бірге Август мавзолейіне қойылды.

Танымал мәдениетте

Луций және оның бауыры Гай екеуі де 1976 жылғы "Мен, Клавдий" телесериалында кейіпкерлер ретінде көрінеді; телесериал олардың өлімінің тізбегін өзгертіп, Гайды бірінші өлтіреді. Луцийді бала кезінде Рассел Льюис, ал ересек шағында Саймон Маккоркиндейл сомдады.