Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Акад жаратылысы туралы миф
Akadian creation myth
Атра Хасис – б.з.д. 18 ғасырдағы аккад эпосы, ол қыш тақташаларда әртүрлі нұсқаларда сақталған және басты кейіпкері Атрахасис ("өте дана") есімімен аталады. Атра Хасис тақташаларында космологиялық жаратылыс мифы және аман қалған үш вавилондық су тасқыны мифтерінің бірі қамтылған. "Атра Хасис" есімі су тасқынынан бұрынғы Шуруппак патшасы ретінде Шумер патшалары тізімінің бірінде де кездеседі. Атрахасис туралы эпостық дәстүрдің ең көне көшірмесі Хаммурабидің шөбересі Амми Садуканың (б.з.д. 1646–1626 жж.) тұсында жазылған деп анықталды. Дегенмен, ежелгі Вавилон диалектілерінің әртүрлі фрагменттері бар, және эпос б.з.д. бірінші мыңжылдыққа дейін көшіріліп жазыла берді. Эпосқа жататын көптеген қосымша мәтіндер жарияланды, оның ішінде б.з.д. шамамен 1650 жылы жазылған ежелгі Вавилон көшірмесі – осы ертегінің ең толық нұсқасы. Бұл жаңа мәтіндер эпос туралы білімді кеңейтіп, Ламберт пен Миллардтың Атрахасис эпосының ағылшын тіліне жасаған алғашқы толық аудармасының негізі болды. Тағы бір фрагмент Угариттен табылды.
Atra Hasis is an 18th century BC Akkadian epic, recorded in various versions on clay tablets, named for its protagonist, Atrahasis ('exceedingly wise'). The Atra Hasis tablets include both a cosmological creation myth and one of three surviving Babylonian flood myths. The name "Atra Hasis" also appears, as a king of Shuruppak in the times before a flood, on one of the Sumerian King Lists. The oldest known copy of the epic tradition concerning Atrahasis can be dated by colophon (scribal identification) to the reign of Hammurabi’s great grandson, Ammi Saduqa (1646–1626 BC). However, various Old Babylonian dialect fragments exist, and the epic continued to be copied into the first millennium BC. published many additional texts belonging to the epic, including an Old Babylonian copy (written c. 1650 BC) which is the most complete recension of the tale to have survived. These new texts greatly increased knowledge of the epic and were the basis for Lambert and Millard’s first English translation of the Atrahasis epic in something approaching entirety. A further fragment was recovered in Ugarit.
I таблетка
Оның басынан "құдайлар адамдардың арасында жүрген кезде" деп басталады. Атра Хасис тас тақташасының бірінші тақташасында Ану, Энлил және Энки – аспан, жел және судың шумер құдайларының жаратылыс мифі бар. Клеромантиядан ("жора тастау") кейін, аспанмен Ану, жермен Энлил, ал тұщы су теңізімен Энки билейді. Енлил, Жер құдайы, кіші құдайларды егін шаруашылығы жұмыстарын атқаруға, сондай-ақ өзендер мен каналдарды күтіп ұстауға бекітті. Бірақ 40 жыл өткен соң, кіші құдайлар көтеріліс шығарып, ауыр еңбек етуден бас тартты. Энки, сонымен қатар құдайлардың дана кеңесшісі, осы көтерілісшілерді жазалаудың орнына, олардың орнына адамдарды жасауды ұсынды. Содан кейін Ана құдайы Мамиге өлтірілген құдай Гешту Э-нің ("құлақ" немесе "білім", "ақыл-парасаты бар құдай") еті мен қаны қосылған саз фигураларын жасап, адамдарды жарату міндеті тапсырылды. Барлық құдайлар өз кезегінде сазға түкірді. 10 айдан кейін, арнайы жасалған жатыр жарылып, адамдар дүниеге келді. Бірінші тақташада халықтың көбеюі және обалар туралы әңгімелер жалғасады, ал Атра Хасис тек соңында ғана есімдері аталады.
Taking place, according to its incipit, “when gods were in the ways of men," Tablet I of Atra Hasis contains the creation myth of Anu, Enlil, and Enki—the Sumerian gods of sky, wind, and water. Following the cleromancy ('casting of lots'), the sky is ruled by Anu, Earth by Enlil, and the freshwater sea by Enki. Enlil, god of Earth, assigned junior to do farm labor, as well as maintain the rivers and canals. After 40 years, however, the lesser rebelled and refused to do strenuous labor. Enki, who is also the kind, wise counselor of the gods, suggested that rather than punishing these rebels, humans should be created to do such work, instead. The mother goddess Mami is subsequently assigned the task of creating humans by shaping clay figurines mixed with the flesh and blood of the slain god Geshtu E ('ear' or 'wisdom'; 'a god who had intelligence'). All the gods, in turn, spit upon the clay. After 10 months, a specially made womb breaks open and humans are born. Tablet I continues with legends about overpopulation and plagues, mentioning Atra Hasis only at the end.
II таблетка
ІІ таблетка адам санының артуымен басталады. Бұл халық санын азайту мақсатында Энлил 1200 жылдық аралықтармен ашаршылық пен құрғақшылық жібереді. Осыған орай, бұл эпоста Энлил қатыгез, ерсі құдай ретінде бейнеленген, ал Энки мейірімді және көмекші ретінде бейнеленген. Энкинің Прометеймен салыстырылатын тұстары бар, өйткені ол адамзаттың игілігі үшін күресіп, басқа құдайлардың адамдарға қатысты зұлым ниеттеріне қарсы олардың бұйрықтарын бұзады. ІІ тақташаның көп бөлігі зақымдалған, бірақ ол Энлильдің адамзатты су тасқынымен жою туралы шешімімен аяқталады, Энки болса бұл жоспарды құпия сақтауға ант етеді.
Tablet II begins with more human overpopulation. To reduce this population, Enlil sends famine and drought at formulaic intervals of 1200 years. Accordingly, in this epic, Enlil is depicted as a cruel, capricious god, while Enki is depicted as kind and helpful. Enki can be seen to have parallels to Prometheus, in that he is seen as man's benefactor and defies the orders of the other gods when their intentions are malicious towards humans. Tablet II remains mostly damaged, but it ends with Enlil's decision to destroy mankind with a flood, with Enki bound by oath to keep this plan secret.
III таблетка
Атра Хасис эпосының ІІІ тақташасында су тасқыны туралы аңыз бар. Онда Энки қамыс қабырға арқылы сөйлеп, батыр Атра Хасиске ("өте дана") Энлильдің адамзатты су тасқыны арқылы жою жоспарын ескертіп, батырға үйін бұзуға (әлдебір құрылыс алаңы үшін) және қашу үшін қайық жасауға кеңес береді. Бұл қайықтың төбесі "Абзу" (немесе Апси; Энки билік ететін жер асты, тұщы сулы аймақ) сияқты болуы керек; жоғарғы және төменгі палубалары болуы керек; және битуммен жабылуы керек. Атра Хасис отбасымен және жануарларымен бірге қайыққа мініп, есікті бекітеді. Дауыл мен су тасқыны басталады, тіпті құдайлар да қорқады. Жеті күннен кейін су тасқыны тоқтап, Атра Хасис құдайларға құрбандық шалады. Энлиль Энкиге антын бұзғаны үшін ашуланады, бірақ Энки оны жоққа шығарады: "Мен өмір сақталғанына көз жеткіздім". Соңында, Энки мен Энлил адамдар санын бақылаудың басқа жолдары туралы келіседі. ІІІ тақташада "өзен" және "өзен жағалауы" сөздері қолданылған, бұл, әдетте, Атра Хасис билеген ежелгі Шуррупак қаласы орналасқан Евфрат өзеніне сілтеме жасайды.
Tablet III of the Atra Hasis epic contains the flood myth. It tells of how Enki, speaking through a reed wall, warns the hero Atra Hasis ('extremely wise') of Enlil's plan to destroy mankind by flood, telling the hero to dismantle his house (perhaps to provide a construction site) and build a boat to escape. Moreover, this boat is to have a roof "like Abzu" (or Apsi; a subterranean, freshwater realm presided over by Enki); to have upper and lower decks; and to be sealed with bitumen. Atra Hasis boards the boat with his family and animals, then seals the door. The storm and flood begin, and even the gods are afraid. After seven days, the flood ends and Atra Hasis offers sacrifices to the gods. Enlil is furious with Enki for violating his oath, but Enki denies doing so: "I made sure life was preserved." In conclusion, Enki and Enlil agree on other means for controlling the human population. The words "river" and "riverbank" are used in Tablet III, probably in reference to the Euphrates, the river upon which the ancient city Shuruppak, ruled by Atra Hasis, was located.