Кіріспе

Фин рок (фин: suomirock немесе suomirokki, сондай-ақ Finnsrock, Finnrock немесе Finrock деп те аталады) – Финляндияда туындаған рок музыкасы. 1950 жылдардағы алғашқы рок-н-ролл толқынына дейін елде халықтық мәдениеттің ұзақ тарихы қалыптасқан. Suomirock фин рок музыкасын жалпылай немесе фин тілінде орындалатын рок музыкасын ғана білдіруі мүмкін.

Уақыт шкаласы

Финн рок-сы 50-60 жылдары басым бағыттарды ұстанды. Көбінесе финн рок-топтары фин тіліне аударма жасалған әндерді орындайтын. Ээро Райттинен және оның інісі Юсси Райттинен 1960 жылдардың алғашқы рок-музыканттарының қатарында, Jormas, Topmost және Ernos сияқты топтармен бірге. Британдық The Renegades тобы 1960 жылдары Финляндияда ең үлкен табысқа жетті. Осы кезеңде Хельсинки финн рок және поп музыкасының орталығы болды. Love Records финн рок-музыкасына арналған алғашқы отандық жазбалар компаниясы болды, бірақ компанияның тізімінде джаз және саяси әндер де бар еді. Suomen Talvisota 1939 1940 финн андеграундының өкілі болды, ал олардың Underground Rock (1970) альбомы көптеген қазіргі финн музыканттары үшін үлкен ықпал еткен туынды ретінде саналады. Бұл дәуірдегі басқа финн андеграунд/психоделикалық топтары The Sperm, Apollo және Blues Section болды, ол тарағаннан кейін Wigwam және Tasavallan Presidentti топтары құрылды. 1970 жылдардың басында жаңа артистер пайда болды. Гектор және Джус Лескинен сияқты әнші-авторлар финн тілінде ән жаза бастады, олардың шығармаларында ирония, поэзия және терең ойлармен рок дыбысы үйлесім тапты. Кейін, жетпісінші жылдардың соңында жаңа толқын мен панк Пелле Милжуона, Эппу Нормаали және Хассисен Коне сияқты жаңа артистерді әкелді. Финн рок-ы енді тәуелсіз болды. Дейв Линдгольм, Туомари Нурмио және Исмо Аланко өзіндік стильдерін дамыта берді. 1970 және 80 жылдардың тоғысында Тампере рок мәдениетінің ең дамыған қаласына айналды, қаланың музыканттарының рок музыкасы "Мансерок" деп аталды. Рему Аалтонен жетекшілік еткен Hurriganes Финляндиядағы ең танымал топтардың бірі болды. Бұл 1970 жылдардағы топ күшті, буги стиліндегі қарапайым рок орындады, ал олардың "Get on" әні Финляндияда гимнге айналды. Hurriganes гитарисі Альберт Ярвинен кейін Motörhead тобының әйгілі музыканты Лемми Килмистермен бірлесіп жұмыс істеді, Countdown 12" синглын шығарды, онда Лемми тайтл тректе вокалда өнер көрсетті, бұл жұмыс Альберт Ярвинен тобының атымен шығарылды. Басқа да маңызды топтарға жасөспірімдердің сүйіктісіне айналған поп-рок тобы Dingo және "Joutsenlaulu" әні бүгінгі күнге дейін радио мен караокеде ең көп орындалатын әндердің бірі болып табылатын Yö жатады. Kingston Wall 90-шы жылдардың басындағы культ-топ, ол психоделикалық әсерлерді хард-рокпен үйлестірді, үш музыканттан тұратын топты Петри Валли жетекшілік етті. J. Карьялайнен де 1980 жылдардың басынан бері танымал. Белгілі финн тобы CMX 1985 жылы құрылды, ол хардкорлық панк дыбысынан прогрессивті, металл және хард-рок дыбыстарына өтті.

Шетелде табысты жұмыс

Фин рок-музыкасының ең алғашқылары болып «Тасаваллан Президентти» және «Вигвам» сияқты прогрессивті рок-топтары танылды. Бір кезде олар Еуропаға жол ашатын секілді болғанмен, халықаралық даңққа ие бола алмады. 1980-ші жылдардағы топтар да, мысалы, «Gringos Locos» және «Havana Black» сияқты, халықаралық тыңдарман таба алмады; бірақ «Hanoi Rocks» глэм-рок тобы бұл ережені бұзды. Олар әлі күнге дейін шетелде ең беделді фин тобы болып саналады. Мысалы, Жапонияда олардың фанаттары әлі де құмарлықпен жетеді. Топ халықаралық жетістікке бір қадам қалғанда тарап кетсе де, 1980-ші жылдардың глэм-рок топтарына, соның ішінде «Guns N' Roses» тобына шабыт берді. Шетелде белгілі бір жетістікке қол жеткізген заманауи топтардың қатарында Қызыл Армия хорымен бірге өнер көрсететін «Ленинград Каубойлары», серфинг-рок тобы «Laika & the Cosmonauts» және прогрессивті рокпен байланысты «Von Hertzen Brothers» топтары бар. «22 Pistepirkko» тобы Еуропада, әсіресе Нидерланды мен Германияда культты мәртебеге ие болды. Трионىڭ инди-рок музыкасы блюз бен көңілді әуендерді біріктіреді, сонымен қатар Том Уэйтстің ықпалы да бар.

Ауыр металдар

Скандинавияның көп бөлігі сияқты (немесе, дәлірек айтқанда, Фенноскания), Финляндияның қазіргі заманғы танымал музыкаға ең маңызды үлесі ауыр металл және оған байланысты жанрлар болуы мүмкін. 80-ші жылдардың басындағы атақты фин хард-рок және ауыр металл топтарына Riff Raff, Oz және Zero Nine жатады, ал Stratovarius және thrash-metal тобы Stone 80-ші жылдардың соңында пайда болды. Содан бері фин музыкалық аренасында Children of Bodom, Amorphis, Nightwish, Apocalyptica, Impaled Nazarene, Beherit, Archgoat, Waltari, Entwine, The 69 Eyes, Sinergy, Sentenced, Sonata Arctica, Am I Blood, Ensiferum, Turisas, Moonsorrow, Korpiklaani, Finntroll, Wintersun, Battlelore, Machine Men, Mannhai, To/Die/For, Turisas, Battle Beast, Beast in Black және Teräsbetoni сияқты топтар туды. Шетелде танымал фин тобы – HIM, олардың музыкасы «махаббат металлы» деп аталады. HIM және The Rasmus бірнеше еуропалық елдердегі альбомдар тізімінде ең танымал альбомдарымен көш бастады. HIM 2006 жылы АҚШ-та алтын пластинка алды. HIM және The Rasmus-тың осы онжылдықтағы халықаралық жетістіктері, бұрынғы фин топтарының жетістіктерінен әлдеқайда жоғары. Финляндия 2006 жылғы «Евровидение» ән байқауын Lordi тобымен жеңіп алды, бұл байқауға қатысқан алғашқы ауыр металл тобы болды. Lordi өзінің Hard Rock Hallelujah композициясымен жеңіске жетті, олар әсем костюмдер киген болатын. Одан кейін олар Еуропа бойынша сәттілікке жетіп, континенттен тыс жерлерде шектеулі танымал болды. Lordi сондай-ақ Kuorosota – «Хорлар шайқасы» фин нұсқасында да өнер көрсетті. Финляндия және Скандинавия елдерінде 80-ші жылдардың «glam metal» топтарының өркендеуі байқалды, олар Mötley Crüe және Guns N' Roses сияқты топтардың ықпалында болды, сонымен қатар Reckless Love, Santa Cruz, Crashdïet және Hardcore Superstar сияқты заманауи элементтерді де қамтыды.

Экстремалды металл

Финляндия, скандинав көршілері сияқты, жантықты металл сахнасына да ие, ол көбінесе андеграундты және аздап қолжетімді дыбысты таратып, халықаралық деңгейде ғана емес, сонымен қатар елдегі марапаттау рәсімдерінде негізгі металл топтарымен бәсекелесіп, кейде олардан озып кетеді. Ең танымал финляндиялық жантықты металл топтары – Amorphis, Children of Bodom, Beherit, Archgoat, Impaled Nazarene және жақында әйгілі американдық Relapse Records лейблімен келісім шартқа отырған grindcore тобы Rotten Sound. Финляндиядағы жантықты металл сахнасында түрлі субжанрларды қамтитын, әсіресе дед-металл жанры басым, мысалы, Omnium Gatherum сияқты мелодикалық дед-металлден бастап, Demilich және Convulse сияқты ескі мектептің дәстүрлі дед-металл топтарына дейін. Convulse тобының алғашқы альбомы аталған Relapse Records лейблінен үш рет қайта шығарылды – соңғы рет 2013 жылы, сондай-ақ Финляндияның Svart Records лейблінен 2018 және 2019 жылдары қайта басылды.