Кіріспе

Грекияның даңқ құдайы

Грекия мифологиясында Фема (/f/iː/m/iː/ FEEmee; грекше: Φήμη, Phēmē; римдік баламасы: Fama), Гомердің деректемелерінде Осса деп те аталады, даңқ пен атақтың тұлғасы, оның қанағаттануы – танымалдылық, ал оның ашуы – қорқынышты қаңқулар. Ол Гайяның немесе Эльпис (Үміт) қызы болған, «хабар таратуды бастап, дамытатын» деп сипатталған және Афинада ғибадатханасы болған. Өте көп әңгімеге құмар Фема, өлместер мен құдайлардың істеріне тыңшылық етіп, білгенін қайталаған, бастапқыда жай ғана сыбыспен бастап, бірақ әр қайталаған сайын дауысы күшейіп, барлығы білгенше жеткізген. Көркем өнерде оны көбінесе қанаттарымен және кернеймен бейнелейді. Рим мифологиясында Фама («қаңқу») Вергилий (Энеида IV, 180-жолдан бастап) және басқа авторлар көптеген тілдері, көздері, құлақтары және қауырсындары бар деп сипаттаған. Ол «аяқтары жерде, ал басы бұлттарда, кішкенені үлкен, ал үлкенді одан да үлкен көрсетіп тұрады» деп жазған. Гомерде Фема құдай немесе Зевстің хабаршысы деп аталады. Англия эпохасының театрында Қаңқу – жиі кездесетін тұлға, ең танымалмысы Уильям Шекспирдің «Генрих IV, 2-бөлім» пьесасынан алынған: «Құлақтарыңды аш; Қаңқудың дауысы естілгенде кім тыңдауды тоқтата алады?». Джеймс С. Булманның «Арден Шекспир» басылымында одан да аз танымал театрлық мысалдар келтірілген.

Тілдік бірлестіктер

Грек тіліндегі "pheme" сөзі "айту" мағынасын білдіретін ϕάναι сөзімен байланысты және "атақ", "хабар" немесе "әңгіме" деген мағыналарды білдіре алады. Латын тіліндегі "fama" сөзі, сондай-ақ мағыналары жағынан ұқсас, латынша "fari" ("айту") сөзімен байланысты, және француз тілі арқылы ағылшын тіліндегі "fame" сөзінің түбірі болып табылады.