Кіріспе

1955 жылғы Кирилл М. Корнблуттың "Бұл тамыз емес" романы, сонымен қатар "Рождество түні" деп те аталады, – Кирилл М. Корнблуттың Хьюго сыйлығына ұсынылған ғылыми-фантастикалық туындысы. Ол алғаш рет 1955 жылы Doubleday баспасында жарық көрді. 1955 жылдың мамыр және маусым айларында "Маклинс" журналында (Канада) бөлім-бөліммен жарияланды. 1981 жылы Tor Books баспасы Фредерик Польдің жаңа алғы сөзі мен қорытынды сөзі қосылған қайта жаңартылған басылымын шығарды. Романның атауы Эрнест Хемингуэйдің "Келесі соғыс туралы жазбалар" еңбегінен алынған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

1965 жылы АҚШ пен Канада үш жылдан бері Кеңес Одағы және Қытай Халық Республикасымен соғыста. Екі тараптың да атомдық қарулары тиімсіз, себебі жер-әуе зымырандары барлық бомбалаушы ұшақтар мен басқарылатын зымырандарды түсіріп алады, сондықтан негізгі шайқас жердегі күштер арасында жүріп жатыр. Әскер саны жағынан Солтүстік Америкалықтардан әлдеқайда басым коммунистік елдер Батыс Еуропаны жаулап алды, Оңтүстік Американы басып алды және Техасқа қарай илерілеп келеді. АҚШ-тың барлық еркек азаматы қарулы күштерді азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығында жұмыс істеуге немесе әскери, құрылыс немесе зауыт қызметіне тарталуға міндетті. Азық-түлік, электр энергиясы және бензин нормаланған, радиода тек екі CONELRAD станциясы хабар таратады, ал Нью-Йорк қаласында әскери жағдай енгізілген. 37 жастағы коммерциялық суретші және Корея соғысының қатысушысы Билли Джастин Нью-Йорк штатының Чиунга округінде сүт шаруасымен айналысып жатқанда, радиода Кеңес және Қытай әскерлері Техастағы Эль-Пасо қаласындағы америка-канадтық шекараны бұзып өткені туралы хабар тарайды. АҚШ-тың соңғы теңіз күштері үш ай бұрын жойылған, бірақ бұл жаңалық құпия сақталған. Нью-Мексикода коммунистік әскерлер Лос-Аламос Ұлттық зертханасын басып алып, аяқталмаған «Янки Дудл» спутнигін жояды. Бұл спутник орбитадан сутекті бомбаларды тастауға қабілетті, бірақ оны түсіру мүмкін емес. АҚШ Президенті коммунистерге бас иеді, олар келесі бірнеше айда елді Миссисипи өзені бойынан бөліп, Солтүстік Америка Халықтық Демократиялық Республикасы деп аталатын марионеттік мемлекет құрады. АҚШ бас бергеннен кейін, Чиунга орталығында әскери гарнизоннан, азаматтарды қарусыздаудан, бөлінетін материалдарды іздеуден және азық-түлік өндірісіне квоталар белгілеуден басқа ешқандай өзгеріс болмайды. Кеңес үкіметіне қарсы ұйымдасуға тырысқан жергілікті «бесінші колонна» мүшелерін жазалап өлімге кеседі, бірақ әйтпесе қара нарыққа ыңғайлы және бейбіт болып көрінеді. Джастинның шаруа қожалығына параличпен ауыратын адам жұмыс сұрап келеді; ол бұрынғы соғыстың ардагері, генерал Холлерит екені белгілі болады. Олар шындықты аяқтау үшін құпия келісімге келеді – АҚШ 15 жыл бойы салған, Чиунга округіне жер астына көмілген, адамдармен жабдықталған ғарыш станциясы. Оны іске қосу үшін бөлшектер мен инженерлік білім қажет. МДБ әскерлері келіп, жемқор кеңес сарбаздарын атып өлтіреді, одан да қатыгездік көрсетеді. Олар, Джастин білгендей, өзі мен генералдан басқа барлық заговоршыларды ұстайды. Джастин өзіне қажетті байланыстар Вашингтон, Пенсильванияда екенін түсінеді. Саяхатшы уағызшы Спархокпен бірге Джастин Чиунга орталығынан Вашингтонға дейін жүздеген шақырымды қадаммен басып өтеді, демократиялық республиканың американдықтардың діни бостандығын құрметтеу саясатынан пайдаланады. Вашингтонда Джастин бүкіл елдегі қарсылық қозғалысынан Чиунга орталығына Рождество қарсаңында жоспарланған шабуыл туралы нұсқау алады. Кеңес әскерлері жергілікті шаруаны тұтқындап, азаптағанына қарамастан, олар «Рождество қарсаңы» деген сөздің мағынасын білмейді, оны түрлі азаматтардың ант беру кезінде естіген жеңіл тілдес сөз деп қабылдайды, шайқас басталғанға дейін. Холлериттің басшылығымен аймақтағы көпірлер жарылып, жақын маңдағы қару-жарақ қоймалары саботажға ұшырайды. Қала тұрғындары, олардың көпшілігі соғыс ардагерлері, ғарыш станциясы ұшырылатын кезде кеңес әскерлерімен шайқасады. Холлериттің күштері жеңіске жетеді, ал американдықтар кеңес және қытай үкіметтеріне ультиматум жібереді: спутник қаруланған және оккупациялық күштер американдық жерден шығып кетпесе және барлық әскери тұтқындарды босатпаса, 24 сағат ішінде Мәскеу мен Пекинге шабуыл жасайды. Холлерит Джастинге жаңа үкіметте маңызды лауазымдар ұсынады, бірақ ол олардан бас тартады және Спархокпен бірге дұға етеді, өзара жойылғаннан қорқады.

Қабылдау

Galaxy сыншысы Флойд С. Гейл романды "барлық жағынан сенімді және қатты қорқынышты" деп бағалады. "Бостон геральд" газеті жағымды пікір білдірді, ал "Чикаго трибьюн" газеті оны "Оруэллдің "1984" романынан кейінгі ең ойсыратып шынайы ғылыми-фантастикалық кітап" деп атады.