Кіріспе

Нұсқаусыз фильмнің жанры
американдық рок-тобы

Нұсқаусыз комедия – бұл фильмнің бір стилі, ол миммен байланысты, бірақ мимнен ерекшеленеді. Бұл комедияны нұсқаусыз фильм дәуірінде (1900-1920 жылдар) фильмнің ортасына енгізу үшін ойлап табылған, осы кезеңде көптеген фильмдерде синхронды дыбыс жоқ болатын. Нұсқаусыз комедия әлі де қолданылуда, бірақ бұрынғыдан аз, сонымен қатар ол қазіргі заманғы медиадағы комедияға да әсер етті. Нұсқаусыз комедияның көптеген әдістері вадевилл дәстүрлерінен алынған, Бастер Китон мен Чарли Чаплин сияқты көптеген нұсқаусыз комедия актерлері вадевиллден бастаған. Нұсқаусыз комедиялар көбінесе визуалды және физикалық юморға көп мән береді, көбінесе «көрнекі әзілдерді» қамтиды, осы арқылы оқиғаларды айтып, көрерменді көңілдетеді. Мұндай физикалық әзілдердің көпшілігі «slapstick» деп аталатын зорлық-зомбылықтың күшейтілген түрлері болып табылады. «Прат құлау», банан қабығына сүріну, суға бату және біреудің бетіне пирог лақтыру – бұл күлкілі комедиялық тәсілдердің классикалық мысалдары.

Басталуы1913

Бірінші үнсіз комедиялық фильм – Луи Люмьердің режиссерлік және продюсерлік жұмысы болған «Л'Аррозур Аррозе». 1895 жылдың 10 маусымында жұртшылыққа көрсетілген бұл фильм 49 секундқа созылып, бағбанның шлангтан шашылып, бетіне су тигенін бейнеледі. Көптеген комикстерге негізделген «Л'Аррозур Аррозе» жаңа жанр құрып, көрермендеріне әсер етті. Фильмдер студияда түсірілген, ойдан шығарылған оқиғаларды көрсетуге көшті. 1902 жылға дейін фильмдер көбінесе бірнеше минуттық және бір кадрдан тұратын. 1902 жылдан бастап Джордж Мелистің сияқты режиссерлер шамамен 10 минуттық бір катушкаға жуық фильмдер жасап, бірнеше кадрды пайдаланды. Осы кезеңде комедия жеке жанрға айналды. Алғашқы халықаралық үнсіз комедия жұлдызы – Pathé Film Company компаниясында жұмыс істеген француз Макс Линдер болды. Оның кейіпкері, сақалы бар, цилиндр киген, жоғары сыныптан шыққан адам, қарапайым жағдайларды алып, оларды күлкілі оқиғаларға айналдыруда шеберлік танытты. Оның комедиялық стилін көптеген үнсіз комедианттар үлгі етті. Интертитрлер кейіпкерлерді және оқиға орнын таныстыру үшін қолданылды. Олар көбінесе диалогтарды жеткізуге де мүмкіндік берді. Кейде интертитрлерде иллюстрациялар да болды, бірақ көбінесе олар қара түсті фонда ақ жазу түрінде кездесетін. Дене тілі мен еріннің қимылы арқылы да сөйлесуді көрсетуге болады. Түсті үнсіз фильмдер сирек кездеседі, себебі арзан түсті фильм тек 1930 жылдардың соңында ғана ойлап табылды. Көптеген үнсіз комедиялар қара-ақ түсті. «Жеті мүмкіндік» – ерекше жағдай, оның бастапқы көріністері Technicolor технологиясымен түсірілген.

1913-1927 жылдар

Хал Роуч пен Мак Сеннет үнсіз комедиялардың ең танымал өндірушілері болды. Осы дәуірдегі танымал актерлер мен топтары қазір аңызға айналды: Бен Турпин, Кистоун полицейлері, Мейбл Норманд, Эдна Пурвианс, Роско "Fatty" Арбакл, Чарли Чаплин, Бастер Китон, Гарольд Ллойд, Ларри Семон, Гарри Лэнгдон, Чарли Чейз, Лорел мен Харди (дыбысты фильмдерге коммерциялық тұрғыдан сәтті көшкен) және тағы да көптеген актерлер.

Қазіргі заман

"Сөйлейтін" фильмдердің алғашқы жылдарында (1927 жылдан бастап, мысалы, "Жаз әншісі") бірнеше актерлер комедиялық эффект үшін үнсіз ойын көрсетуді жалғастырды, ең танымал Чарли Чаплин. Оның соңғы ұлы "үнсіз" комедиялары "Қала жарықтары" (1931) және "Қазіргі заман" (1936) екеуі де дыбыс кезеңінде түсірілді. Тағы бір соңғы мысал – Харпо Маркс, ол Маркс ағайындарының фильмдерінде әрдайым үнсіз рөл ойнады. Ертедегі телесериалдардың бірі, күшті визуалды юморды көрсеткен – Эрні Ковакс бағдарламасы. Үнсіз фильмдердің тағы бір маңызды мұрасы – анимациялық мультфильмдердегі юмор. Тіпті тікелей эфирдегі комедиялар Эбботт пен Костелло және Граучо Маркстің сөздік юморына көшкенімен, анимациялық мультфильмдер бұрынғы үнсіз комедияларда көрінген барлық түрдегі анекдоттарды, шапшаң қуғын-сүргін сахналарын, визуалды каламбурларды және шамадан тыс мимиканы қабылдады. Бұл тәсілдер Warner Bros. компаниясының Боб Клампетт, Чак Джонс және Фриз Фреленг режиссерлік еткен "Looney Tunes" және "Merrie Melodies" мультфильмдерінде, Tex Avery-дің MGM мультфильмдерінде, William Hanna мен Joseph Barbera-ның "Tom and Jerry" мультфильмдерінде және Harman мен Ising-тің мультфильмдерінде ең айқын байқалды. 1960 және 1970 жылдары бірнеше фильм үнсіз комедия дәуіріне құрмет көрсетті немесе сілтеме жасады. "Бұл қызық, қызық, қызық, қызық әлем", Блейк Эдвардстың "Ұлы жарыс" және Мел Брукстың "Үнсіз фильм" толық метражды құрметтер болды. Питер Богдановичтің "Не болып жатыр, доктор?" фильмінде де "Keystone" стиліндегі анекдоттар мен қуғын-сүргін сахналары болды, бұл идеялар онжылдықтың соңында "The Blues Brothers" және "Airplane!" фильмдеріндегі юмордың көп бөлігін болжады. "The Brady Bunch" эпизодының бірінде отбасы пісірілген тағамдарды лақтыратын үнсіз комедия жасады. Бүгінде үнсіз комедия жанрын пайдаланатын көркем фильмдердің саны аз. Кейде комедиялық топтар комедиялық эффект үшін үнсіз кейіпкерді қолданады. Ең тұрақтысы – және ең танымал – Penn & Teller дуетінен Теллер. Роуэн Аткинсон 1990 жылдары Мистер Бин кейіпкерімен үлкен жетістікке жетті. 1999 жылы "Frasier" сериалының "Үш Валентин" эпизодында Найлс Крейн рөлін сомдаған Дэвид Хайд Пирс эпизодтың басында 5 минуттық үнсіз сахна ойнады. "Shaun the Sheep" – британдық stop-motion анимациялық балалар телесериалы, ол да үнсіз комедияны қолданады. Дегенмен, үнсіз комедияда қолданылатын тәсілдер, негізінен, үнсіз комедияның ескі өнерді дамытуы және әйгілі үнсіз комедианттардың айқын белгілеріне жасалған көркемдік сілтемелер арқылы "сөйлейтін" комедияларға әсер етуді жалғастыруда. 2010 жылы Үндістандағы алғашқы үнсіз комедиялық сериал "Gutur Gu" (2010) SAB TV арнасында басталды және сәтті болды.