Кіріспе

Металл өңдеуде қолданылатын балғаның түрі – шарлы балға, сондай-ақ машина жасаушының балғасы деп те аталады. Бұл балға металл өңдеуде қолданылады және екі басы болады: біреуі жазық, екіншісі – шар тәрізді, оны "соққыш" деп атайды. Ол қиылысқан, диагональды, үшкір немесе кескіш соққыштарынан ерекшеленеді, себебі оның соққышы жарты шар пішіндес болады.

Қолданылуы

Соққы арқылы бетін қатайтудан (шайқалап қатайтудан) басқа, шарлы балға көптеген жұмыстар үшін пайдалы, мысалы, соққыштар мен кескіштерді ұру (әдетте балғаның жалпақ бетімен орындалады). Шарлы бет металл штифттер мен бекіткіштердің, мысалы, қадалардың жиектерін дөңгелектеуге қолайлы. Балғаның шарлы бетін жұптасқан беттерге тығыздағыш жасау үшін де қолдануға болады. Сәйкес тығыздағыш материалы қажетті бетке жақын ұсталады, ал оператор тығыздағыш материалды тесу үшін жұптасқан беттің жиектерін жеңіл соғады.

Нұсқалар

Пінелі балғалардың түрлеріне тік пінелі, диагональды пінелі және қиылыс пінелі балғалар жатады. Бұл балғалардың басы шар тәрізді емес, кене тәрізді болады. Осындай кене пішіні металлдың басын бастың жиегіне перпендикуляр бағытта кеңейтеді. Тік пінелі балғада кене тұтқаға параллель, ал қиылыс пінелі балғада кене перпендикуляр бағытта орналасқан. Диагональды пінелі балғаның басы, аты айтып тұрғандай, тұтқадан 45° бұрышта орналасады. Олар көбінесе ұсталардың металл пішіндендіру процесінде соққы беру үшін, немесе басқа пішіндендіру құралдарын соғу үшін қолданылады.

Бас материалдары

Шақпен соғылатын балғаның басы көбінесе ыстықпен өңделген, жоғары көміртекті болат немесе қорытпа болаттан жасалады; ол шеге қағу балғасының соққы бетінен қаттырақ. Кейде жұмсақ мыс бастары да қолданылады.