Лангедок тарихи провинциясы

Кіріспе

Францияның тарихи провинциясы

Лангедок провинциясы (,/l//ɒ̃//ɡ//(//ə//)/'/d//ɒ//k/; lɑ̃ɡ(ə)dɔk, ;) – Францияның бұрынғы провинциясы. Оның аумағының көп бөлігі қазіргі Оңтүстік Франциядағы Окситания аймағына кіреді. Оның астанасы Тулуза қаласы болған. Оның ауданы шамамен [аудан мөлшері] құрады.

Тарих

Римдік провинция Галлия Нарбоненсис 5-8 ғасырларда вестготтар патшалығына қарады. 719 және 759 жылдар аралығында Кордова әмірлігінің билігінде болған ол, 759 жылы Нарбонна қамалынан кейін Пипин Ұсқақпен жаулап алынып, Франктар патшалығына қосылды. Лангедок атауы саяси тұрғыдан біртұтас емес мәдени аймақты сипаттау үшін қолданылды. Каролинг империясының құлдырауынан кейін саяси билік шағын аумақтық бөліктерге бөлінді. Англия королі Джон 1214 жылы сол жерлерді қайтару ниетімен солтүстік Лангедоктағы иеліктерін Франция королі Филипп II-ге жоғалтты және аймаққа сапар шекті. 13 ғасырда Рим шіркеуі аймақтың рухани сенімдеріне қарсы шықты, ал Альбиген крест жорығынан (1208–1229) кейін аймақ Франция Корольдігіне қосылды. Бұл крест жорығы католик шіркеуінің пікірінше, катар ересін тоқтатуға бағытталған. Ол Капетия әулетіне Луарадан оңтүстікке қарайғы ықпалын кеңейтуге мүмкіндік берді. Бұл процестің бір бөлігі ретінде бұрынғы Тренкавель княздықтары (Алби, Каркассона, Безиер, Агде және Ним виконттықтары) 1224 жылы Француз корольдік доменіне енгізілді. 1271 жылы Тулуза графтығы да олардың ізінен ерді. Қалған феодалдық анклавтар 16 ғасырдың басына дейін біртіндеп сіңірілді: 1258 жылы Гевадан графтығы, 1293 жылы Мельгейль графтығы (Маугио), 1349 жылы Монпелье иелігі және 1507 жылы Нарбонна виконттығы. 1346 жылы алғаш рет шақырылған Лангедок естiктерiнің құзырына бағынған аумақ біртіндеп тарылып, Ескі тәртіп дәуірінде Лангедок провинциясы деп аталды. 1359 жыл провинция тарихындағы шешуші кезең болды. Бэукаир, Каркассона және Тулузаның үш сот кеңсесі (сенешоссье) боэз-ситтлдер мәртебесіне ие болды (Франция патшасы қарулы күштер контингентін ұсынуға байланысты артықшылықтар мен қорғауды қамтамасыз еткен қалалар). Сол жылы үш кеңсе мәңгілік одақ құрды, содан кейін әр сенешоссье үшін жеке-жеке емес, үш кеңсеге бірлесіп патшалық шенеуніктер шақырылды. 14 ғасырдың соңында «үш сенешальдіктің елі» (pays des trois sénéchaussées) термині, кейіннен Лангедок деп аталды, Бэукаир-Ним және Каркассонаның екі кеңсесін, сондай-ақ Бретіньи шарты бойынша сақталған Тулузаның (Толозаның) шығыс бөлігін белгіледі. Сол кезде 1333 жылға дейін Каркассон сенешалына қарасты Фуа графтығы Тулузаға өткеннен кейін Лангедокқа енбеді. Осы кезде Лангедок герцогтығы мен Гандия (Осуна) испандық герцогтығы екі мұрагердің некесі арқылы бірікті. Кейіннен Лангедок герцогы Лангедок пен Прованс губернаторы болды; 2024 жылдан бастап атақ Гандияның қайтыс болған герцогинясы мен принц Оболенскийдің ұлы Арнауд Генри Салас Переске тиесілі, бірақ губернатор лауазымы жойылды, Лангедок герцогы және Лаванду атағы сақталды. 1542 жылы провинция екі генералға бөлінді: Жоғарғы Лангедок үшін Тулуза және Төменгі Лангедок үшін Монпелье. Бұл 1789 жылғы француз революциясына дейін жалғасты. 17 ғасырдан бастап Лангедоктың барлық аймағы үшін Montpellier қаласында орналасқан бір ғана интендант болды. Окситан тілінде сөйлейтін аумақтың бір бөлігі langue d'oc, Lengadòc немесе Languedoc деп аталды.

The Roman province of Gallia Narbonensis fell to the Visigothic Kingdom from the 5th to the 8th centuries. Occupied briefly by the Emirate of Córdoba between 719 and 759, it was conquered and incorporated into the Kingdom of the Franks by Pepin the Short in 759 following the Siege of Narbonne. The term Languedoc originated to describe a cultural region that was not necessarily politically unified. After the decline of the Carolingian Empire political rule fragmented into small territorial divisions. King John of England lost his holdings in northern Languedoc to Philip II of France. He visited the region in 1214 seeking the restoration of those lands. In the 13th century, the See of Rome challenged the area's spiritual beliefs, and the region became attached to the Kingdom of France following the Albigensian Crusade (1208–1229). This crusade aimed to put an end to what the Catholic Church considered the Cathar heresy. It enabled the Capetian dynasty to extend its influence south of the Loire. As part of this process, the former principalities of Trencavel (the Viscounty of Albi, Carcassona, Besièrs, Agde and Nîmes) were integrated into the Royal French Domain in 1224. The County of Toulouse followed them in 1271. The remaining feudal enclaves were absorbed progressively up to the beginning of the 16th century; the County of Gévaudan in 1258, the County of Melgueil (Mauguiò) in 1293, the Lordship of Montpellier in 1349 and the Viscounty of Narbonne in 1507. The territory falling within the jurisdiction of the Estates of Languedoc, which convened for the first time in 1346, shrank progressively, becoming known during the Ancien Régime as the province of Languedoc. The year 1359 marked a turning point in the history of the province. The three bailiwicks (sénéchaussées) of Bèucaire, Carcassona and Tolosa had the status of bonnes villes (towns granted privileges and protection by the king of France in return for providing a contingent of men at arms). In that year, the three entered into a perpetual union, after which their contribution of royal officers was summoned jointly rather than separately for each of the three sénéchaussées. Towards the end of 14th century, the term "country of the three seneschalties" (pays des trois sénéchaussées), later to become known as Languedoc, designated the two bailiwicks of Bèucaire Nîmes and Carcassona, and the eastern part of Tolosa (Toulouse), retained under the Treaty of Brétigny. At that time, the County of Foix, which belonged to the seneschal of Carcassona until 1333 before passing to Toulouse, ceased to belong to Languedoc. At this time, the Duchy of Languedoc and the Spanish Duchy of Gandia (of Osuna) became one under the marriage of both heirs. Later, Duke of Langeuedoc became Governor of Languedoc and Provence; as of 2024 the title is hold by the son of the Late Dutchess of Gandia and Prince Obolensky Arnaud Henry Salas Perez, though the governor role does not exist anymore, title of Duke of Languedoc et Lavandou still remains. In 1542, the province was divided into two généralités: Toulouse for Haut Languedoc, and Montpellier for Bas Languedoc. This lasted until the French Revolution in 1789. From the 17th century onward, there was only one intendance for the whole of Languedoc, with its seat in Montpellier. Part of the territory where Occitan was spoken came to be called langue d'oc, Lengadòc or Languedoc.

Географиялық аумағы

Франция корольдігінің дәстүрлі провинциялары ресми түрде анықталмаған. Провинция – ортақ дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарға ие территория ғана, бірақ онда саяси ұйым болмаған. Бүгінде адамдар Францияның ескі провинцияларын айтқанда, француз революциясынан бұрын, 1789 жылғы губернаторлықтарды (gouvernements) меңзейді. Губернаторлықтар 16 ғасырдың ортасында тәж тарапынан құрылған әскери аймақтар еді; олардың аумақтары дәстүрлі провинциялардың аумақтарына ұқсас болды. Дегенмен, кейбір жағдайларда кішкентай провинциялар үлкендермен біріктіріліп, бір губернаторлыққа біріктірілді, сондықтан губернаторлықтар дәстүрлі провинциялардан толыққанды түрде өзгеше. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақ Франция патшаларынан тәуелсіз Тулуза графтығы деп аталды. Тулуза графтығы кейін Лангедок деп аталатын аймақтан құралды, сонымен қатар Кверси провинциясы (қазіргі Лот департаменті және Тарн-э-Гаронна департаментінің солтүстік бөлігі) мен Руерг провинциясы (қазіргі Авейрон департаменті) Лангедоктан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Кейде оған Лангедоктың батысындағы Ажене провинциясы (қазіргі Лот-э-Гаронна департаментінің шығыс жартысы), Гевадан провинциясы (қазіргі Лозер департаменті), Велай провинциясы (қазіргі Жоғарғы Луара департаментінің орталық және шығыс бөлігі), Вивара провинциясының оңтүстік бөлігі (қазіргі Ардеш департаментінің оңтүстік бөлігі) және тіпті Прованстың солтүстік жартысы да кірді. Француз жаулап алуынан кейін графтық толығымен таратылды, ал оның орталық бөлігі қазір Лангедок деп аталады. Лангедок губернаторлығы 16 ғасырдың ортасында құрылды. Лангедоктан басқа, оған Гевадан, Велай және Вивараи (толығымен) провинциялары да кірді, бұл үш провинция Лангедоктың солтүстік-шығысында орналасқан. Кейбір адамдар Альби маңындағы аймақты Альбижуа (Albigeois) деп аталатын дәстүрлі провинция деп санайды (қазіргі Тарн департаменті), бірақ көбінесе ол Лангедоктың бір бөлігі деп есептеледі. Кверси және Руерг провинциялары, Тулузамен бұрынғы байланыстарына қарамастан, Лангедок губернаторлығына қосылмады. Олар Гвиенна губернаторлығына және оның алыс Бордо астанасына қарасты болды. Бұл шешім, мүмкін, қасақана қабылданды, тәуелсіздік рухымен белгілі Тулуза графтығын қайта жаңғыртудан сақтау үшін. Осы мақаланың қалған бөлігінде Лангедок термині осы губернаторлықтың (gouvernement) аумағын білдіреді.

The traditional provinces of the kingdom of France were not formally defined. A province was simply a territory of common traditions and customs, but it had no political organization. Today, when people refer to the old provinces of France, they are referring to the gouvernements as they existed in 1789, before the French Revolution. Gouvernements were military regions established by the Crown in the middle of the 16th century; their territories closely matched those of the traditional provinces. However, in some cases, small provinces were merged with a large one into a single gouvernement, so gouvernements are not exactly the same as the traditional provinces. Historically, the region was called the County of Toulouse, a county independent from the kings of France. The County of Toulouse was made up of what would later be called Languedoc, but it also included the province of Quercy (now the département of Lot and the northern half of the département of Tarn et Garonne) and the province of Rouergue (now the département of Aveyron), both to the northwest of Languedoc. At some times it included the province of Agenais (now the eastern half of the département of Lot et Garonne) to the west of Languedoc, the province of Gévaudan (now département of Lozère), the province of Velay (now the central and eastern part of the département of Haute Loire), the southern part of the province of Vivarais (now the southern part of the département of Ardèche), and even all the northern half of Provence. After the French conquest the entire county was dismantled, the central part of it being now called Languedoc. The gouvernement of Languedoc was created in the mid 16th century. In addition to Languedoc proper, it included the three small provinces of Gévaudan, Velay, and Vivarais (in its entirety), these three provinces being to the northeast of Languedoc. Some people also consider that the region around Albi was a traditional province, called Albigeois (now the département of Tarn), although it is most often considered as being part of Languedoc proper. The provinces of Quercy and Rouergue, despite their old ties with Toulouse, were not incorporated into the gouvernement of Languedoc. They were attached to the gouvernement of Guienne and its far away capital Bordeaux. This decision was probably intentional, to avoid reviving the independently spirited County of Toulouse. In the rest of this article, Languedoc refers to the territory of this gouvernement of Languedoc.

Лангедок аймағы мен орналасқан жері

Лангедок провинциясы Францияның оңтүстігінің орталық бөлігінде, шамамен Рона өзені (Прованспен шекара) және Гаронна (Гаскониямен шекара) арасындағы аймақты қамтыды, солтүстікке қарай Севенн және Массив Центральға (Оверньемен шекара) дейін созылған.

Капитал

Тулуза графтығының орталығы және аймақтық парламент болғандықтан, Тулуза көбінесе Лангедоктың "астанасы" деп есептеледі. 1789 жылғы Франция провинцияларын (әкімшілік аймақтарын) көрсететін карталарда (көне және қазіргі заманғы карталарда) ол осылай белгіленген. Дегенмен, әкімшілік және сот жүйелерінің күрделі байланысы Монпельеге де осы мәртебеге таласуға мүмкіндік берді. 18-шы ғасырда монархия Тулузадан әлдеқайда кішкентай, тарихы аз және Тулузаның парламенті мен капиталулаты сияқты дербес жергілікті билік органдары аз болған Монпелье қаласын айқын түрде қолдады.

Ескі әкімшілік бөліністер

Лангедок губернаторлары Жерорта теңізі жағалауына жақын Пезенас қаласында тұратын, Тулузадан алыс, бірақ Монпельеге жақын болды. Уақыт өте келе олар өздерінің билігін әскери мәселелерден асырып, провинцияның нақты әкімшілері мен атқарушы билігіне айналды. Бұл үрдіс Францияның басқа да үкіметтерінде байқалды, бірақ Лангедокта ерекше айқын болды. Мұнда Лангедок губернаторы, Монморенси герцогы тіпті патшаға ашық қарсы көтеріліп, кейін 1632 жылы Тулузада Ришелье бұйрығымен жеңіліп, басы кесілді. Франция патшалары губернаторлардың күшінен қорқып, Людовик XIV (Күн патшасы) тұсында Версальде тұруға міндеттелді және өз үкіметтерінің аумағына кіруіне тыйым салынды. Осылайша үкіметтер мәнсіз құрылымдарға айналды, бірақ олар әлі де ескі провинциялардың рухын сақтап, олардың аттары мен шекаралары бүгінгі күнге дейін танымал. Әкімшілік мақсаттар үшін Лангедок екі генералға бөлінді: Тулуза және Монпелье. Екі генералитеттің біріктірілген аумағы Лангедок үкіметінің аумағымен дәл сәйкес келді. Генералитеттің басында интендант тұрды, бірақ Лангедок жағдайында екі генералитетке де жауапты бір ғана интендант болды. Ол көбінесе Лангедок интенданты деп аталды, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда ол Тулуза және Монпелье генералитеттерінің интенданты болды. Тулуза генералитеті Жоғарғы Лангедок (Haut Languedoc) деп, ал Монпелье генералитеті теңіз деңгейіне дейін Төменгі Лангедок (Bas Languedoc) деп аталды. Лангедок интенданттары Монпельеде тұрды және Тулузда олардың өкілі болды. Монпелье әдейі таңдалды, Тулузаның ықпалды парламентінің билігін азайту үшін. Ол Тулуза графтығының тәуелсіздік рухын бейнеледі. Интенданттар Лангедокты басқаруда губернаторлардың орнын басты, бірақ патшаның қалауынша тағайындалып, қызметтен босатылды. Олар Версальдегі орталық мемлекетке ешқандай қауіп төндірмеді. 1789 жылға қарай олар корольдіктің жергілікті әкімшілігінің ең маңызды бөлігіне айналды. Сот және заң шығару мәселелерімен Тулуза Парламенті айналысты, ол 15 ғасырдың ортасында құрылған. Бұл Франция патшаларының Парижден тыс құрған алғашқы Парламенті болды, оның мақсаты алыс оңтүстік аймақтарда Париж Парламентімен теңесу еді. Тулуза Парламентінің юрисдикциясына Лангедок үкіметінің барлық аумағы, сондай-ақ Руерг провинциясының көп бөлігі, Кверси провинциясының көп бөлігі және Гасконияның бір бөлігі кірді. Тулуза Парламенті Францияның осы кең аумағындағы жоғарғы сот болды, соңғы инстанция соты, оның шешімдеріне тіпті Париж Парламентіне де шағымдануға болмады. Тулуза Парламенті өз шешімдері арқылы сот практикасын қалыптастыра алатын, сондай-ақ заңдарды түсіндіре алатын еді. Ол жаңа корольдік жарлықтар мен заңдарды тіркеуге де жауапты болды және егер олар Лангедоктың бостандықтары мен заңдарына қайшы келсе, оларды тоқтатуға құқылы болды. Сонымен қатар, салық салу мәселелерімен Лангедок Штаттары айналысты, олардың юрисдикциясына тек Лангедок (және Альбижуа) кірді, бірақ Гевадан, Велай және Вивараи кірмеді. Олар 1789 жылға дейін әрқайсысы өз провинциялық штаттарын сақтап қалды. Лангедок Франциядағы салық мәселелерін шешу құқығына ие болған азаматтардың бірі болды, себебі Франция патшалары корольдіктің көптеген провинцияларындағы провинциялық штаттарды таратып жіберді. Бұл Версальден алыс, тәуелсіздікке ұмтылатын аймақтың орталық мемлекетке адал болатынына кепілдік беру үшін патшалар жасаған ерекше жағдай еді. Лангедок Штаттары көптеген қалаларда жиналды, біраз уақыт бойы Пезенаста орналасқан, бірақ 18 ғасырда Монпельеге көшірілді, онда 1789 жылға дейін жылына бір рет жиналатын. Діни мәселелерде Лангедок бірнеше шіркеулік провинцияларға бөлінді, оның ішінде Тулуза архиепископтығы, Нарбонна архиепископтығы және Альби архиепископтығы.

The governors of Languedoc resided in Pézenas, near to the Mediterranean coast, away from Toulouse but close to Montpellier. In time they had increased their power well beyond military matters, and had become the real administrators and executive power of the province, a trend seen in the other gouvernements of France, but particularly acute in Languedoc, where the duke of Montmorency, governor of Languedoc, even openly rebelled against the king, then was defeated and beheaded in Toulouse in 1632 by the order of Richelieu. The kings of France became fearful of the power of the governors, so after King Louis XIV (the Sun King) they had to reside in Versailles and were forbidden to enter the territory of their gouvernement. Thus the gouvernements became hollow structures, but they still carried a sense of the old provinces, and so their names and limits have remained popular until today. For administrative purposes, Languedoc was divided in two généralités, the généralité of Toulouse and the généralité of Montpellier, the combined territory of the two generalities exactly matching that of the gouvernement of Languedoc. At the head of a generality was an intendant, but in the case of Languedoc there was only one intendant responsible for both generalities, and he was often referred to as the intendant of Languedoc, even though technically speaking he was in fact the intendant of the generality of Toulouse and intendant of the generality of Montpellier. The generality of Toulouse is also referred to as Upper Languedoc (Haut Languedoc), while the generality of Montpellier, down to the level of the sea, is referred to as Lower Languedoc (Bas Languedoc). The intendants of Languedoc resided in Montpellier, and they had a sub delegate in Toulouse. Montpellier was chosen on purpose to diminish the power of Toulouse, whose parlement was very influential, and which symbolized the old spirit of independence of the county of Toulouse. The intendants replaced the governors as administrators of Languedoc, but appointed and dismissed at will by the king, they were no threat to the central state in Versailles. By 1789 they were the most important element of the local administration of the kingdom. For judicial and legislative matters, Languedoc was overseen by the Parlement of Toulouse, founded in the middle of the 15th century. It was the first parlement created outside of Paris by the kings of France in order to be the equivalent of the Parlement of Paris in the far away southern territories of the kingdom. The jurisdiction of the Parlement of Toulouse included the whole of the territory of the gouvernement of Languedoc, but it also included the province of Rouergue, most of the province of Quercy, and a part of Gascony. The Parlement of Toulouse was the supreme court of justice for this vast area of France, the court of last resort whose rulings could not be appealed, not even to the Parlement of Paris. The Parlement of Toulouse could also create case law through its decisions, as well as interpret the law. It was also in charge of registering new royal edicts and laws, and could decide to block them if it found them to be in contravention with the liberties and laws of Languedoc. Finally, for purposes of taxation, Languedoc was ruled by the States of Languedoc, whose jurisdiction included only Languedoc proper (and Albigeois), but not Gévaudan, Velay, and Vivarais, which kept each their own provincial states until 1789. Languedoc proper was one of the very few provinces of France which had the privilege to decide over tax matters, the kings of France having suppressed the provincial states in most other provinces of the kingdom. This was a special favor from the kings to ensure that an independently spirited region far away from Versailles would remain faithful to the central state. The States of Languedoc met in many different cities, and for some time they established themselves in Pézenas, but in the 18th century they were relocated definitively to Montpellier, where they met once a year, until 1789. For Christian religious purposes, Languedoc was also divided into a certain number of ecclesiastical provinces, including the archdiocese of Toulouse, the archdiocese of Narbonne, and the archdiocese of Albi.

Халық және қалалар

Лангедок провинциясының дәстүрлі аумағында шамамен 3 650 000 адам тұрады (1999 жылғы санақ бойынша), олардың 52% -ы Лангедок-Руссильон аймағында, 35% -ы Миди-Пиреней аймағында, 8% -ы Рона-Альп аймағында және 5% -ы Овернь аймағында. Бұрынғы провинцияның аумағындағы халқының тығыздығы кейбір аудандарда (жағалау жазықтары және Тулуза қаласының айналасы) жоғары, ал таулы және төбелі аймақтарда өте төмен. Жағалау жазықтарындағы және Тулуза жазығындағы тығыздық көрсеткіштері арасында үлкен контраст байқалады, ал Лозердің оңтүстігіндегі Севен аймағындағы тығыздық Еуропадағы ең төменгі көрсеткіштердің бірін құрайды. Бұрынғы Лангедок провинциясының аумағындағы бес ірі қалалық аймақ (1999 жылғы санақ бойынша): Тулуза (964 797), Монпелье (459 916), Ним (221 455), Безие (124 967) және Алес (89 390). Бұрынғы Лангедок провинциясының халқы қазіргі уақытта Франциядағы ең жылдам өсіп келе жатқан аймақ, сонымен қатар Еуропадағы ең жылдам өсіп келе жатқан аймақтардың бірі болып табылады. Бұл Францияның және Еуропаның солтүстігінен Лангедок орналасқан Еуропаның күн белдеуіне көшіп келе жатқан адамдардың санының артуымен байланысты. Өсім әсіресе Тулуза және Монпелье қалаларында күшті, олар қазіргі уақытта Еуропадағы ең жылдам өсіп келе жатқан екі қалалық аймақ болып табылады. Дегенмен, Лангедоктың ішкі аймақтарында халық саны азайып жатыр, бұл тығыздық арасындағы айырмашылықты күшейтеді. Лангедоктың жағалауындағы және Тулуза аймағындағы халық жас, білімді және әулетті, ал ішкі аймақтардағы халық көбінесе үлкен жастағы, кірісі төмен және жоғары білім алғандардың үлесі аз.

Ауыл шаруашылығы

Лангедок маңызды шарап өндіруші аймақ. Бүгінде Франциядағы жүзімнің үштен бірінен астамын осы аймақ өндіреді және ол сыртқы инвесторлардың қызығушылығын тудырады. Жерорта теңізі жағалауында өндірілген Лангедок шараптары Лангедок деп белгіленеді, ал ішкі аймақтардағы шараптар батысқа қарай Фронтон, Гейлак немесе Лиму, ал шығысқа қарай Côtes du Rhône сияқты басқа атаулармен танылады. Өзге дақылдардың ішінде бидай (Тулузадағы жер иелері мен парламентарийлердің байлығын әкелген дәстүрлі дақыл, және оның саудасы үшін танымал Canal du Midi каналы салынған), жүгері (аймақтағы жаңа және қазіргі кезде ең көп өндірілетін дақыл), зәйтүн (тек Лангедоктың Жерорта теңізі жағалауында өседі), жемістер және күріш (кейбір жағалау аймақтарында) бар. Ішкі аймақтың төбелі және таулы бөліктерінде қой мен ешкі ет және ірімшік үшін өсіріледі. Ал жағалау аймағы, әрине, балық және теңіз өнімдерінің мол көзі болып табылады.

Өнеркәсіп

Аэроғарыш (Airbus, CNES және т.б.), электроника (Freescale және т.б.) және биотехнология салалары Тулуза қаласында; жоғары технологиялық, электроникалық және компьютерлік (IBM) салалары Монпельеде; фармацевтикалық өнеркәсіп (Pierre Fabre Group) Кастрес қаласында орналасқан. Тулузада маңызды химиялық сектор да бар, ол 2001 жылдың 21 қыркүйегінде AZF жарылысынан ауыр зардап шекті. Химиялық өнеркәсіпті Тулузадан шығару туралы шешім қабылданды, ал оның орнында қатерлі ісіктерді зерттеу және биотехнологиялық ҒЗТ-ға арналған ірі кампус ашылатын болады. Аймақтың басқа бөліктеріндегі өнеркәсіптер шағын және төмендеп барады, әсіресе аймақтың ішкі аудандарындағы бұрынғы кен өндіру аймақтары – Алес және Кармо маңында.

Қызметтер және туризм

Қызмет көрсету саласы – аймақтағы экономиканың ең ірі секторы. Әсіресе, мемлекеттік қызметтерде жұмыс күшінің маңызды бөлігі жұмыс істейді, әсіресе шағын қалаларда. Францияның Ұлттық метеорология басқармасы (Météo France) сияқты негізгі әкімшіліктер аймаққа көшірілді, бұл басқарма 1982 жылы Парижден Тулузға көшірілді. Аймақ сонымен қатар маңызды туристік орын болып табылады. Туризмнің үш түрі бар. Біріншіден, жағалаудағы үлкен жазғы туризм индустриясы, 1970 жылдары салынған Cap d'Agde, Palavas les Flots немесе Le Grau du Roi сияқты ірі теңіз курорттары. Тарих пен өнерге байланысты туризм де дамыған, өйткені аймақта Каркассон, Тулуза, Монпелье тарихи қалалары, көптеген римдік ескерткіштер (мысалы, Нимдегі римдік ареналар), ортағасырлық аббатханалар, романдық шіркеулер және ескі қамалдар (Корбиер тауларындағы қираған катарлық қамалдар, қанды Альбиген крест жорығының куәсі) орналасқан. Соңғы кезде "жасыл" және спорттық туризмге қызығушылық артып келеді, Тарн және Ардеша шатқалдары, сондай-ақ Севенн, Ардеша, Лаурага және басқа да кең аумақтар сақталған күйінде. Canal du Midi-дегі туризм тарихты (мысалы, Безиер қаласының жанындағы Фонсеранның тоғыз шлюзін қарау) Каналда қайықпен саяхаттау, сондай-ақ жағалау жолдарында жаяу немесе велосипедпен жүру сияқты іс-шаралармен үйлеседі. Тулуза мен Монпелье бизнес-конгрестер мен конвенциялар үшін де танымал орындар. 2019 жылдың сәуірінде The Guardian журналының саяхат бөлімі Францияның ең әдемі 20 ауылының тізіміне Лангедок аймағынан екі жерді қосты: Сент-Гильем-ле-Дезерт, "аймақтағы романдық сәулеттің ең көрнекті мысалдарының бірі" және "ғасырлар бойы өзгермеген тар көшелері бар" Эстайн.

Спорт

Регби одағы Францияның көп бөлігінде футболдан гөрі танымал болғаннан айырмашылығы, Лангедоктағы "ұлттық" спорт саналады. Тулуза регби клубы (Stade Toulousain) Еуропадағы ең табысты клубтардың бірі; ол үнемі француз чемпионатына қатысып, Еуропа чемпионаттарының он жылдық тарихында төрт мәрте жеңіске жетті (1996, 2003, 2005 және 2010 жылдары). Лангедоктың шығыс бөлігінде бұқа күресі және бұқаға байланысты басқа да шаралар танымал. Теңіз жауынгерлік жарыстары (Joutes nautiques) жағалауда өткізіледі. 11 ғасырдан бастау алған бұл спорттың жергілікті лигалары бар және ол көп көрерменді тартады.

Мүліктік

Лангедоктағы мүліктер әртүрлі және жаңадан салынған, бассейні мен теннис корты бар виллалардан бастап, ежелгі бекінілген қалалардың ескі қабырғаларына кіріктірілген ескі ауыл үйлеріне дейін жетеді. Осы ауыл үйлерінің кейбіреулері өте көне заманға дейін сақталған. Магалас ауылындағы (Эро департаменті) шағын үйдің тас қабырғасында 13 ғасырға қатысты жазу бар. Лангедок үлкен аумақ болғандықтан, мұндағы мүліктер де әртүрлі: Кап-д’Агд сияқты жағажай курорттарындағы пәтерлерден бастап, ауылдық аймақтағы шалғай бастидтерге дейін.