Кіріспе
Гвиненд патшасы Яго ап Бели (шамамен 540 – 616 ж.) Гвиненд патшасы болды (шамамен 599 – 616 ж.). Оның өмірі мен оның патшалығы туралы осы ерте кезеңнен аз ғана мәлімет белгілі, тек тарихи құжаттарда оған қатысты бірнеше әңгімелер кездеседі. Iago ap Beli (лат. Iacobus Belii filius;) – Бели ап Рун патшасының ұлы және мұрагері. Ол Гарлея шежірелеріндегі патшалық шежірелерде және Иса колледжінің қолжазбасы 20-да тізімделген. Ол туралы тағы бір жазба – оның өлімі туралы хабар, ол Честер шайқасы (Гвайт Каэр Ллеон) болған жылмен бірге келді. Ягоның өлімі мен осы әйгілі шайқас арасында ешқандай байланыс жоқ, сондай-ақ Гвиненд осы шайқасқа қатысқандығына ешқандай дәлел табылған жоқ. Оның орнын ұлы Кадфан ап Яго басады. 1766 жылы Генри Роулендстің «Мона Антиква Рестаурата» басылымында Бангор соборының мұрағатында Ягоның онда деканат құрғаны айтылады («Iago ap Beli Rex Decanatu Ecclesiam ditavit»). Дегенмен, мұрағаттың бұл мәлімдемесінің дұрыстығына Хаддан мен Стаббстың «Ұлыбритания мен Ирландияға қатысты Кеңестер мен шіркеулік құжаттар» атты авторитетті еңбегінде күмәндік білдіріледі, онда «Бангордағы деканаттың ең алғашқы тарихи куәлігі 1162 жылға қарайды» делінген. Орта ғасырлық Уэльс триадаларында король Яго ап Белидің өлімі өз халқының бірі, белгілі Кадафаэль Уилттің балта соққысынан болған деп сипатталған. Джон Рис өзінің «Келттік Британия» еңбегінде Тигернах жылнамасы Ягоның өлімін айтады және «dormitat» (немесе «dormitato», яғни өлімнің эвфемизмі мағынасындағы ұйқы) сөзін қолданғанын атап өтеді, бұл зорлықпен өлгені туралы пікірге қайшы келеді. Сонымен қатар, «dormitato» сөзі көбінесе дін қызметкерлеріне қатысты қолданылғандықтан, Яго патшалықтан бас тартып, кейін дін қызметкері болып өмір сүрген болуы мүмкін.
Iago ap Beli (c. 540 – c. 616) was King of Gwynedd (reigned c. 599 – c. 616). Little is known of him or his kingdom from this early era, with only a few anecdotal mentions of him in historical documents. Iago ap Beli (Latin: Iacobus Belii filius; ) was the son and successor of King Beli ap Rhun, and is listed in the royal genealogies of the Harleian genealogies and in Jesus College MS. 20. The only other record of him is the note of his death, which occurred in the same year as the Battle of Chester (Gwaith Caer Lleon), with no connection between Iago's death and the famous battle, and with no evidence that Gwynedd had any part in the battle. He would be succeeded as king by his son, Cadfan ap Iago. The 1766 publication of Henry Rowlands's Mona Antiqua Restaurata says that the archives of the cathedral at Bangor mention Iago as having founded a deanery there ('Iago ap Beli Rex Decanatu Ecclesiam ditavit'). However, the correctness of the archive's assertion is challenged in Haddan and Stubbs' authoritative Councils and Ecclesiastical Documents Relating to Great Britain and Ireland, where it is noted that "the earliest historical testimony to a Dean at Bangor is 1162". In the medieval Welsh Triads, the death of King Iago ap Beli is described as the result of an axe blow by one of his own men, a certain Cadafael Wyllt In his Celtic Britain, John Rhys notes that the Annals of Tigernach mention Iago's death and use the word dormitat (or dormitato, meaning sleep in the sense of a euphemism for death), contradicting the notion of a violent death. Further, as the word dormitato was generally used in reference to clerics, it is possible that Iago resigned his kingship and thereafter led a clerical life.
Монмут қаласының Жеффри
Монмуттан шыққан Джеффри жазған ежелгі Британияның негізінен ойдан шығарылған әңгімелері көптеген тарихи тұлғалардың есімдерін кейіпкерлер ретінде пайдаланады, ал осы есімдерді қолдану Джеффри әңгімелерінің сюжетін дамыту үшін жасалған әдеби ыңғайлылық болып табылады. Осы әңгімелердің бірі Ягоның ұлы Кадфанның және оның замандастарының есімдерін қолданып, Эдвин деген белгілі бір адамның Гвинендте жер аударылып өткен жастығын, Ягоның немересі, болашақ король Кадуоллонмен бірге өскенін баяндайды. Бұл оқиғаның тарихи негізі жоқ, және бұл туралы еңбектердің кіріспесінде де мойындалады. Дегенмен, Джеффридің ойдан шығармаларын белгілі тарихпен біріктіретін «дәстүрлі» әңгіме пайда болды, онда болашақ Нортумбрия королі Эдвиннің жастығын Гвинендте өткізгені, Ягоның немересі, болашақ король Кадуоллонмен бірге өскені айтылады. Шындығында, Кадуоллон мен Эдвин жастық шақтарында таныс болмаған жаулар еді: король Эдвин Гвинендке шапқындап, король Кадуоллонды жер аударып, ал Кадуоллон Мерсияның Пендасымен одақтасып, 633 жылы Хатфилд Чейс шайқасында (Гвайт Мейген) Эдвинді жеңіп өлтірді. Олардың жастық шақтарында бірге өткізген оқиғасы романтикалық сипатқа ие болған болуы мүмкін. Тарихтан белгілі болғандай, 588 жылы Дейра королі Элла қайтыс болды, және Берницияның Этельфрит Деираға басып кіріп, Элланың үш жасар ұлын, болашақ Нортумбрия королі Эдвинді жер аударып жіберді. Эдвин 616 жылы Шығыс Англияның Редвальдпен одақтасып, Этельфритті жеңіп өлтіріп, Нортумбрияның ең сәтті патшаларының біріне айналды. Эдвиннің жер аударылудағы өмірі белгісіз, және оны Гвинендке орналастыруға тарихи негіз жоқ.