Кіріспе

Хоутон тас жолы – темір бетоннан жасалған виадук, Австралияның Квинсленд штатындағы Редклифф және Брисбен қалаларын байланыстыратын Брамбл шығанағындағы Хейс шығанағы арқылы салынған екінші көпір (алғашқы көпір – Хорнибрук көпірі). Бұл көпір, үшінші көпір – Тед Смут еске алу көпірімен бірге, 2013 жылдың 27 наурызында Кемпсиде (Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты) Маклей өзені арқылы салынған көпір ашылғанға дейін елдегі ең ұзын көпірлер санатында болды. Бастапқыда өткізу қабілетін арттыру мақсатында салынған, ашылғаннан кейін дереу үш қатарлы жолға айналдырылып, Хорнибрук көпірін жаңарту жобасының тиімсіз деп танылуына байланысты «жоғары трафик» бағыттарымен басқарылатын жүйеге көшірілді. Көпірдің жоспарланған өткізу қабілеті 2010 жылы Тед Смут еске алу көпірінің ашылуымен толыққандай қамтамасыз етілді.

Тарих

1970-ші жылдары екі жолақты Хорнибрук көпіріндегі көлік қозғалысының артуына байланысты, Басты жолдар департаменті қуатын арттыру және болашаққа қатысты талаптарды қанағаттандыру үшін тағы бір құрылыс салу мүмкіндігін қарастырды. 1977 жылы департамент жаңа көпір салуға рұқсат берді, ал жаңа Хоутон тас жолы 1979 жылдың 20 желтоқсанында Квинслендтің сол кездегі премьер-министрі, құрметті сэр Джо Бжелке Петерсен тарапынан ашылды. Хоутон тас жолы 1960-1979 жылдары Редклифф округінің депутаты және 1974-1979 жылдары парламент спикері болған Джеймс "Джим" Хоутонның есімімен аталады. Хоутон көпір ашылғанға дейін төрт ай бұрын, 7 тамызда парламенттен кетіп қалды.

Дизайн

Бетонды Хоутон тас жолы 400-ге жуық Т-тұғырлардың үстінде орналасқан 99 көпір ұзындығынан тұрады, олар теңіз деңгейіне жақын бес сегізбұрышты қазыққа жалғанған басқыштармен тіреледі.

Қиындықтар

Көпірде қызылқұстардың тоқуы – бұл көпірдің символы. Бірақ бес шам бағанасында оларға қарсы шаралар қолданылған. 2006 жылы Daddi Long Legs маркалы құстарды қорғау құралдарының сынақтары сәтті болғанымен, пеликандардың жарақаттануы мүмкін деген қате ақпараттың таралуы оларды қалған 44 шам бағанасына орнатуды тоқтатты. 2010 жылға дейін Хоутон тас жолының ерекшелігі, оның ұзындығынан басқа, өте нашар беті және сол себепті, жайлы емес жүруі болды. Әрбір бетонды бөлімінде жеңіл қисық сызық бар, сондықтан көпірден өткенде беті дөңгелектей сезіледі. Мұндай жүру ерекшелігінің себебі 2010 жылға дейін битуммен жабылмауы болды, сол кезде көпір Тед Смут ескерткіш көпірінің құрылысымен бірге жаңартылды.

Жолды танудың нашарлығы

2004 жылдың ақпан айында RACQ жүргізген сауалнамада Хьютон тас жолы Квинсленд штатындағы автокөлік жүргізушілері үшін ең мазасыздық тудыратын жол деп танылды. Сауалнамаға 1200-ге жуық мүше қатысып, штаттың проблемалы жолдары мен қиылыстарын атау сұралды. Респонденттер жеткіліксіз өткізу қабілеті, көпірдегі су тасқыны немесе апат/бұзылу салдарынан туындайтын ауыр тұрақтар, сәйкес келмейтін жылдамдық шегі және билік органдарының қосымша көпір салу туралы мәселеге назар аудармауы сияқты мәселелерді көрсетті.

Бастапқы орналасуы мен мақсаты

Хоутон тас жолының бастапқы ниеті оңтүстік бағытта екі жолақты қозғалыспен қамтамасыз ету болды, ал Хорнибрук көпірі солтүстік бағытта екі жолақты қозғалыспен қамтамасыз ету үшін қайта жаңартылып, бастапқы өткізу қабілетін екі есеге арттыру жоспарланған. Хоутон тас жолы ашылғанда, бастапқыда әр бағытқа бір жолақтан берілді, бұл Хорнибрук көпірінің жоспарланған жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда уақытша ауыстыру ретінде қарастырылды. Бастапқы палуба құрылымы (батыстан шығысқа қарай) екі жолақтан, иық немесе "тоқтау жолағынан" және жаяу жолдан тұрды. Жаяу жол көлік қозғалысынан тек кішкентай бетон қоршаумен бөлінгендіктен, оны пайдалану өте аз болды. Көпірде оңтүстік бағытта тоқтау жолағы болды, себебі екі бағытты қозғалыс ағыны тек уақытша деп есептелді. Хорнибрук көпірі жөндеу жұмыстары үшін жабылып, инженерлерге қажетті жұмыстардың көлемін анықтау үшін жақын тексеру жүргізуге мүмкіндік берді. Олар көпірдің нашарлау деңгейі күтілгеннен де нашар екенін және көпірді қа acceptable стандартқа келтіру мен оны одан әрі күтіп ұстау шығындары бастапқы болжамдардан әлдеқайда көп болатынын анықтады. Сондай-ақ, мұндай композиттік материалдар қабатталған кезде қабаттарды нығайтады және капсуладанған шайыр арқылы тіреулерді қорғайды деп саналды. Жөндеу жұмыстары 2000 жылы аяқталды, ал тіреулердің жағдайы мен жөндеу сапасы үнемі бақыланып отырады.

Жаңарту және саяси дау

Көлік қозғалысының күшеюі 1990 жылдардың соңында көпірдің жаңа қуатына жетуіне әкелді. Атап айтқанда, бір немесе бірнеше қатардың уақытша жабылуына себеп болған көлік бұзылулары немесе жол апаттары, соның салдарынан туындаған тығындар мен кешігулер жағдайдың осалдығын көрсетті.

Жауын-шашын ағынын арттыру

Жолдар басқармасы көпірдің су ағыны жүйесін одан әрі жаңарту жұмыстарын жүргізді. 2002 жылы 1,8 миллион долларға салынған бұл жаңартуға жоғарыдағы жебе және кесіп өтетін сигналдарды жарықдиодты (LED) дисплейлермен алмастыру, трафик ағыны мен жағдайын бақылау, жүйе деректерін қадағалау және Уллонгабба, Брисбендегі қашықтағы Трафик басқару орталығындағы CCTV арқылы көпірді бақылау кірді. Операторлар алғаш рет қажет болған жағдайда жолақтарды қашықтан ашып-жауып алу мүмкіндігіне ие болды. Жаңарту жобасы "техникалық мәселелерге" байланысты кешікті, нәтижесінде сол кездегі Көлік және Жолдар министрі Стив Бредгауэр Редклиф тұрғындарына шыдамдылықтары үшін алғыс айтты. Алты айдан кейін министр жүйе істен шыққандықтан туған үлкен кешігулер үшін кешірім сұрады, себебі кеңес мердігері таңғы сағат 10:00-ден бұрын су ағыны жүйесіне негізгі және қосалқы қуат беруді тоқтатты. Кешкі сағаттағы қызықтыру трафигі қатты бұзылып, бірнеше километрге созылды, себебі көпір 10 сағаттан астам уақыт бойы әр бағытта бір жолақ ашық күйінде "қауіпсіз режимге" көшті, дейін Energex сағат 20:00-де қуатты қайта қосты. Осы оқиғадан кейін жасалған өзгерістерге негізгі қуат көзінен бөлек қосалқы қуат көзін жақсарту, көпірге жақын жерлердегі жұмыстарды Жолдар басқармасымен келісуден өткізуді қатаң бақылауға алу және Дигондағы Gateway автожолындағы өзгермелі хабарлама тақтасы арқылы жүргізушілерді кешігу туралы ескерту және Брюс тас жолы арқылы Редклифке ұзақ, батыс бағытын ұсыну кірді.

Тездету жылдамдығы шектелген

2003 жылы жылдамдық шегі төмендетілді. Бұл төмендетілген жылдамдық шегі көпірдің оңтүстік жағына қарай, негізінен төрт қатарлы Диагон айналымдық жолымен екі бағытты қозғалысқа ие жақын қашықтықта да қолданылды. Бұл жақын қашықтық бұрын көпірмен бірге сағатына 80 км болған, ал енді олармен бірге сағатына 60 км-ге дейін төмендетілді. Жылдамдық шегін төмендетудің негізгі себебі – жол-апаттарды азайту, соның салдарынан кешігулер мен кедергілерді де азайту болды. Төмендетілген жылдамдық шегі алғаш рет 2003 жылдың қыркүйегінен 2004 жылдың маусымына дейін тоғыз ай бойы сынақтан өтті, содан кейін тағы алты айға ұзартылды. Редклиф қалалық кеңесі сағатына 60 км жылдамдық шегін сынақтан өткізуге қолдау көрсетпеді және Көлік және Басты жолдар министрінен сынақ мерзімін үш айға дейін қысқартуды сұрады. Министр тоғыз айлық сынаққа бейім екенін мәлімдеді. 2004 жылдың қарашасында мемлекеттік үкімет сынақты табысты деп жариялады, себебі тоғыз айлық сынақ кезеңінде тек үш апат тіркелгенін көрсеткен деректерді пайдаланды. Алайда, бұл деректерге көпірдегі техникалық бұзылулар кірмеді, олар кептелістерге және жолақтардың жабылуына себеп болар еді. Тұрақты жылдамдық шегі жарияланбастан бұрын, төрт көлік қақтығысы болды, нәтижесінде бір жүргізуші көлігінде қалып қойды, көпір кешкі сағаттарда үш сағатқа жабылды, және тағы да бірнеше шақырымдық кептеліс тудырып, жүргізушілерді Брюс тас жолы арқылы ұзақ батыс бағытына жүруге мәжбүр етті.

Саяси мән-жайлар

Еңбек партиясының Рей Холлисі 1989 жылғы Госс үкіметінің сайлауында Редклифтің мандатын жеңіп алды және 1995 жылы шамалы 0,5% артықшылықты есептемегенде, 2001 жылы Редклиф мандаты Еңбек партиясының 13,7% көпшілігімен бекітілді. Көпірдің өткізу қабілетіне қатысты үнемі туындайтын алаңдаушылықтар мен оны қайта құру немесе жаңару туралы талаптар үкімет тарапынан тұрақты түрде қабылданбады – 2003 жылдың 11 шілдесінде Көлік және Басты жолдар министрі «Екінші көпірді салу туралы өтініш қабылданбады» деген тақырыптағы баспасөз хабарламасын жариялады. Алайда үш айдан кейін Квинслендтің сол кездегі премьер-министрі, құрметті Питер Бити, жаңа Редклиф көпірінің құрылысы қашанға жоспарлануы мүмкін екенін зерттеу туралы мәлімдеме жасады. Бұл ұстанымның өзгеруіне себеп Редклиф қалалық кеңесінің күшті үгіт-насихаты және олар тапсырған көпірді қайта құру жөніндегі зерттеу болды, олар мемлекеттік үкіметтің бұл мәселеге деген қызығушылығының жоқтығынан көңілі тоңды. Одан кейін екі айдан астам уақыт өткен соң, 2004 жылдың 7 ақпанына күтілмегендей ертерек мерзімінде штаттық сайлау жарияланды. Сайлау науқаны барысында либералдық кандидат Терри Роджерс Редклифке жаңа көпір салу мәселесін көтерді, нәтижесінде Холлис 10,5% дауыс жоғалтты. Оппозиция Холлистің отставкаға кететініне күдіктенді және оған қарсы науқанын күшейтті. Холлис шілдеде денсаулығына байланысты отставкаға кетті, бұл қосымша сайлауды тудырды, және екі партия да жаңа көпір салуға уәде берді; үкімет зерттеу және халықпен кеңесу кезеңін бастағанын мәлімдеді. Либералдық кандидат, тағы да Терри Роджерс, 20 тамыздағы қосымша сайлауда жеңіске жетті, ал Еңбек партиясы 2006 жылы бұл мандатты қайта жеңіп алды.

Автомобиль жолдарының қайталануы

Хоутон тас жолының екі еселенуі Тед Смут еске алу көпірі деп аталған жаңа көпірді құрады. Ол 2010 жылдың 11 шілдесінде ресми түрде аяқталды және 2010 жылдың 15 шілдесінде оңтүстік бағытындағы қозғалыс үшін ашылды. Тед Смут еске алу көпірі ашылғаннан кейін Хоутон тас жолы битуммен жабылып, жаңа өзгермелі жылдамдық шектеу белгілері орнатылды. Төмендетілген жылдамдық шектеу 2011 жылдың 19 тамызында алынып тасталды, бұл бастапқы мәнге оралды. Бұл оның қайта жаңартылуын аяқтады және жаңа битум жабынымен, ол ашылғаннан кейін 31 жыл өткен соң жақсартылған жүру сапасын қамтамасыз етті.