Кіріспе
ВИЧ инфекциясын жыныстық қатынас арқылы іздеу
Бөгде қуып жүру (немесе бөгде қуып жүру) – жыныстық қатынас арқылы адам иммуножеткішсіздік вирусын (ВИЧ) жұқтыруды қасақана іздеудің өте сирек кездесетін практикасы. ВИЧ-ты эротикалық тұрғыдан қабылдайтын адамдар – бөгде қуушылар, бұл қорғанышсыз жыныстық қатынасқа түсетін еркектердің бір тобы. Статистикалық деректерге сәйкес, еркектердің өзін бөгде қуушы деп мойындауы сирек, және олардың көптегені ВИЧ инфекциясына әкелуі мүмкін жыныстық қатынасқа түспейді. Бөгде қуушылардың мінез-құлқы мен қиялдарын түсіндіруге қатысты бірнеше теория бар, олар ВИЧ-позитивті болу идеясынан жыныстық қызығушылықты сезінуден бастап, басқа ВИЧ-позитивті адамдармен ортақ қауымдастық сезімін табуға және суицидтік ойларға дейін жетеді. 2003 жылы Rolling Stone журналында "Бөгде қуушылар: ВИЧ-позитив болуді армандаған еркектер" атты мақала жарияланғаннан кейін бұл концепция көпшілік назарына ілікті. Бұл мақала статистикалық әдістері жиі дауға түскен. Бұл практика СПИД дағдарысы басталғаннан бері болған болуы мүмкін. Содан бері бұл мәселе БАҚ және мәдениетте кездесіп, назар орталығында болды. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, ВИЧ жұқтырудан қорғайтын тиімді PrEP және HAART емдеулерінің кеңінен қолжетімділігіне қарамастан, бөгде қуушылардың мінез-құлқы әлі де кездеседі.
Шығу тегі
ВИЧ инфекциясын іздеу – «ағза аулау» деп аталатын осы құбылыстың нақты қайнар көзі көбінесе белгісіз, оның пайда болуы ҚАИД дағдарысының бастапқы кезеңіне немесе 1990-шы жылдарға жақын уақытқа жатқызылады. Бірақ, кемінде 1997 жылы Newsweek журналында осы тақырыпта мақала жарияланды, ал 2003 жылы Rolling Stone журналы да осы мәселеге оралды. Грегори Фрименнің «Бүгілгендер: ВИЧ-ке ұғуды армандайтын еркектер» атты мақаласы Rolling Stone журналында жарық көрген алғашқы материалдардың бірі болды, ол бұл практикаға кеңінен назар аударды және алаңдаушылық тудырды. Мақалада АҚШ-та тіркелген жаңа ВИЧ инфекцияларының шамамен 25 пайызының (45 мыңның 10 мыңы) ағза аулаумен байланысты екені айтылды. Фрименнің статистикалық мәліметтері қате болды, себебі ол қорғанышсыз жыныстық қатынасқа түскен барлық еркектерді, олардың ниеттері мен ВИЧ инфекциясын іздеу әрекеттеріне қарамастан, ағза аулаушылар деп есептеді. Фримен сілтеме жасайтын ресми тұлғалар оның мәлімдемелерін өтірік деп мәлімдеді, ал оның деректеріне көптеген сын айтылды. Жыныстық зерттеулер саласындағы ғалым Октавио Р. Гонсалес пікірінше, Фрименнің мақаласы «ағза аулау» терминін кең жұртшылыққа жеткізуге ең көп үлес қосты, ал Фрименнің мақаласынан кейін бұл практикаға деген қызығушылық пен түсінік артты.
Мотивация және белсенділік
Bugchasers – еркектермен жыныстық қатынас жасайтын еркектер (ЭЖЖ), ВИЧ инфекциясын эротикалық тұрғыдан қабылдайтындар, әсіресе ВИЧ жұқтыру туралы онлайн жыныстық фантазияларға түсіп немесе вирусты жұқтыруға ұмтылатындар. Бұл практика туралы көп мәлімет болмағандықтан, bugchasing үлгісі мен мінез-құлқының себептері көбінесе анықталмайды. Дегенмен, кемінде төрт себеп ұсынылған. Біріншіден, кейбір еркектер ВИЧ инфекциясынан қорқып, бұрынғы жыныстық мінез-құлқына өзгеріс енгізеді, мысалы, толығымен жыныстық қатынастан бас тартады, бір серікке адалады немесе презервативтер сияқты профилактикалық шаралар қолданады. Осылайша, bugchasers өз әрекеттерін жыныстық және жеке басының күшін арттыру жолы ретінде қарастыруы мүмкін; ВИЧ-теріс күйден ВИЧ-позитивті күйге өту топта еркектік қасиеттерді дамыту ретінде түсініледі, бұл оларға қосымша мәртебе береді. Екіншіден, кейбір еркектер ВИЧ-позитивті күйді эротикалық немесе жыныстық қызығушылық тудыратын нәрсе деп санайды. Бұл олар үшін ләззат көзі немесе ең үлкен табу болуы мүмкін. Үшіншіден, bugchasers ВИЧ-позитивті күйді (немесе оны іздеуді) ортақ идентичность пен бірлестік сезімін беру ретінде түсінуі мүмкін. Төртіншіден, bugchasing әлеуметтік нормаларға (мысалы, гетеронормативтілікке байланысты) қарсы саяси құрал және гей өмірі туралы қалыпты пікірлерге қарсылық ретінде сипатталған. Бесінші мүмкін себеп – суицид, бірақ бұл bugchasing мінез-құлқының толыққанды немесе нақты түсіндірмесі болып табылады. Bugchasing – сирек кездесетін жыныстық табу. Өзін bugchaser деп танитын көптеген адамдар ВИЧ-позитивті адамдармен қасақана жыныстық қатынас іздемейді. Өзін bugchaser деп танитын көптеген еркектер ВИЧ-позитивті болуға ешқашан тырыспайды. Интернетте, Twitter және (бұрынғы) Tumblr сияқты сайттарды пайдаланатын көптеген bugchasers бар. Жұқтыруға дейін профилактика (PrEP) кеңінен қолданылып, қорғалмаған жыныстық қатынаста ВИЧ инфекциясын болдырмауға мүмкіндік берсе де, bugchasing жойылған жоқ. Кейбір еркектер PrEP қабылдаумен қатар bugchasing мінез-құлқымен айналысады, ал кейбіреулері PrEP қабылдап тұрғанда bugchasing тәжірибесін жасайды, ал басқалары оны еркектік қасиеттерін төмендетуші деп санайды және оны пайдаланудан бас тартады.
Топтық динамика
Бос арқамен және құс аулау екеуі де қауіпті жыныстық қатынасқа негізделген болса да, олар ерекше әрекеттер. Құс аулау – бос арқамен қатынас жасайтындардың бір саласы, ал құс аулаушылар мен бос арқамен қатынас жасайтындардың арасындағы ерекшелік – ниет: көптеген бос арқамен қатынас жасайтындардың мақсаты HIV жұқтыру (немесе басқаларды жұқтыру) емес, ал құс аулаушылардың мінез-құлқы HIV жұқтыруға бағытталған. Этнолог Джейми Гарсия Иглесиас пен зерттеуші Тим Диннің пікірінше, құс аулаушылар өздерін басқа МЖӘ қауымдастықтарынан ерекшелендіретін бірнеше метафораларды қолданады: ұрықтандыру, жүктілік және әкелік. Дин мен психологиялық зерттеуші Хью Клейннің сөзіне қарағанда, HIV құс аулауға тән жыныстық қатынас арқылы тарап, көбейе алады, сондықтан оның мәдени өлшемдері – институттар, нормалар, тәжірибелер және туыстық қарым-қатынастардың түрлері, барлығы бірге алғанда, HIV статусына байланысты қалыптасқан қоғамдық құрылымды құрайды, және бұл вирустық инфекция арқылы, туу және әкелік арқылы мәдениетті тарату сияқты тарауы мүмкін. Сол сияқты, құс аулау орындары еркектік туралы белгілі бір түсініктерді күшейтеді. Жыныстық зерттеуші Элли Рейнольдс жазғандай, басқаларды уақытында HIV жұқтыруға тырысатын HIV-позитивті ерлер – «сый берушілер» – енуші жыныстық рөл арқылы гипермаскулиндік ретінде бейнеленеді, ал құс аулаушылар еркектікке ие емес деп есептеледі: олар енгізілуші (енгізуші емес), олардың тік ішегі әйелдерге қатысты «қынап» және «манкут» сияқты сөздермен сипатталады, олар әлеуметтік тәртіпте әйелдік рөлді атқарады. Гарсия Иглесиас атап өткендей, олардың «статистикалық тұрғыдан сирек кездесетіні» және «биологиялық тұрғыдан күмәнділігі» (кең таралған және сәтті емдеудің нәтижесінде) ескерілгенде, сый берушілер әлі де бар екендігі белгісіз.
БАҚ және мәдениет
Американдық режиссер Луиза Хогарт "Роллинг Стоун" журналындағы мақала жарық көрген жылы "The Gift" атты деректі фильмін шығарды. Ол ВИЧ инфекциясының позитивті аспектілерін баса назар аударып, "құрт-құртты іздеушілердің" (bugchasers) әңгімелерін көрсетті. Үш жыл өткен соң, ВИЧ-қа шалданған Рики Дайер BBC3 арнасында "Мен ВИЧ-пен ауыруды ұнатамын" ("I love being HIV+") деген деректі фильмін жариялады, бұл көптеген "құрт-құртты іздеу" әрекеттерінің тек қиял екенін ұсынды. 2009 жылы гей драматургі Эрик Паттерсон қазіргі Голливудтағы "құрт-құртты іздеу" және ВИЧ-қа шалу туралы "He Asked For It" трагикомедиясын қойды. "Bugchasing" сонымен қатар "Queer as Folk" телешоуының да бір бөлігі болды. 2012 жылы канадалық Стивен Бунға бұрын ВИЧ жұқтырғаннан кейін төрт ер адаммен қорғаныссыз жыныстық қатынас жасағаны үшін адам өлтіруге талпыну және жыныстық зорлық-зомбылық жасау бойынша үштен айып тағылып, сотталды. Өзін "поз вампир" деп атаған (poz сөзі ВИЧ жұқтыруды білдіреді), ол "құрт-құртты іздеу" мәдениетіне толыққанды енген еді. Адам өлтіруге талпыну туралы айыптаулары Онтарио апелляциялық сотына шағымданғаннан кейін күшін жойды, бірақ жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар күшінде қалды. Апелляциялық сот оның жыныстық серіктерін өлтіру ниеті дәлелденбегенін мәлімдеді және үкіметке жаңа сот процесін ұсыну мүмкіндігін берді. Сондай-ақ, адамдарға қасақана ВИЧ жұқтыру фактілері бойынша басқа да істер тіркелді.