Иоан Стурдза: Молдавский господарь (1822-1828), положивший начало национальному развитию и реформам образования. Борьба с фанариотами, поддержка румынского языка.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иоан Санду Стурдза немесе Ионицэ Санду Стурдза (1762 – 2 ақпан 1842) – Молдавияның билеушісі (господар) (Молдавия билеушілерінің тізімі) 1822 жылдың 21 маусымынан 1828 жылдың 5 мамырына дейін билік еткен.
Ioan Sandu Sturdza or Ioniță Sandu Sturdza (1762 – 2 February 1842) was a ruler (hospodar) (List of Moldavian rulers) of Moldavia from 21 June 1822 to 5 May 1828.
Өмірбаян
Стурдза фанариоттар билігінің аяқталуымен алғашқы жергілікті билеуші болып саналады (Осман империясы грек тәуелсіздік соғысындағы келеңсіздіктерден кейін грек үстемдігінің саяси кемшіліктерін байқағаннан кейін жасаған қадам). Грек революциясынан кейін, князь Иоанн Стурдза Молдавиядағы этеристердің шатақ топтарын бағындыруға белсенді қатысты; ол грек тіліндегі бастауыш мектептерді румын тіліндегі мектептерге айналдырды және князь Михаи Стурдза 1834 жылдан кейін жалғастырған ғылыми-ұлттық дамудың негізін қалады, әсіресе Иасидегі Үш Иерарх соборының кешенінде жоғары мектептің негізін салғаннан кейін. Оның кейбір шіркеу мүліктерін тәркілеу жобасын Ресей бастапқыда тоқтатса да, Стурдза өз ұстанымын қайта қараудан бас тартты. Ыпсылантидің әскери билігі кезінде Ресей империясына қашқан боярларға қарсы тұрып, 1826 жылғы Рус-Түрік Аккерман конвенциясы (Сфатул боярлары сайлаған княздердің өкілеттігі мерзімін жеті жылға белгілеген, Осман империясы растаған, Ресей мақұлдаған) оның тағынан айырылуымен қорқытты. Стурдза көптеген бояр талаптарына, соның ішінде салықты төмендетуге және әскери қызметтен босатуға келісті. Дегенмен, ол мемлекеттік лауазымдарға тағайындауда адал еңбек принципін сақтады. Сонымен қатар, жоғары және төмен дәрежелі боярлар арасында қақтығыс күшейді, өйткені Ионика Тауту ұсынған конституцияны бұрынғы боярлардың көпшілігі (Михаил Стурдза басқаратын белсенді азшылық) қабылдамады. 1828 жылы орыс әскері 1828-1829 жылдардағы Рус-Түрік соғысы кезінде елге кіріп, князь Иоаннды тұтқынға алды. Ол Бессарабияда тұтқын күйінде қайтыс болды және кейін Яссиде жерленді.
Sturdza is considered the first indigenous ruler with the end of Phanariote rule (as a move the Ottoman Empire undertook after seeing the political disadvantages of Greek domination after the troubles in the Greek War of Independence). Immediately after the Greek revolution, Prince Ioan Sturdza took an active part in subduing the roving bands of Eterists in Moldavia; he transformed the Greek language elementary schools into Romanian language ones and laid the foundation for that scientific national development which Prince Mihai Sturdza continued after 1834, especially after his founding of an upper school in the Trei Ierarhi Cathedral complex in Iași. Although his project for the confiscation of some Church properties was initially blocked by Russia, Sturdza opted not to revise his position. Opposed by the boyars who had taken refuge in Imperial Russia during Ypsilanti's military rule, and threatened with the loss of his throne after the 1826 Russo Turkish Akkerman Convention that established a seven year term in office for Princes elected by the Sfatul boieresc (confirmed by the Ottomans, with Russia's approval), Sturdza agreed to many boyar demands, including tax cuts and exemptions from conscription. However, he ensured meritocratic criteria in access to public offices. At the same time, a conflict became apparent between high and low ranking boyars, after the proposed constitution of Ionică Tăutu was rejected by most of the former (a vocal minority under the leadership of Mihail Sturdza). In 1828, the Russians entered the country during the Russo Turkish War of 1828 29 and took Prince Ioan prisoner. He died while being kept in Bessarabia and was later buried in Iași.