Кіріспе

Жүрек аритмиясын емдеуге арналған дәрі-дәрмек

Прокаинамид (ПКА) – жүрек аритмиясын емдеу үшін қолданылатын антиаритмикалық препарат. Ол кардиомиоциттердің натрий арналарын блоктаушы болып табылады, сондықтан Vaughan Williams жіктеу жүйесінде Ia класына жатады. INa тогын бұғаттаудан басқа, ол IKr түзетуші K+ тогын да тежейді. Прокаинамид кардиомиоциттердегі батрахотоксин (BTX) белсендірген натрий арналарында кернеуге тәуелді ашық канал блоктауын тудыратыны мәлім.

Медициналық

Прокаинамид қарыншалық аритмияларды емдеу үшін қолданылады: қарыншалық эктопия және тахикардия, сондай-ақ supraventricular аритмияларды: жүрекшелік фибрилляция, реинтеррант және автоматты supraventricular тахикардияны емдеуге қолданылады. Мысалы, оны жаңадан пайда болған жүрекшелік фибрилляцияны қалыпқа келтіру үшін қолдануға болады, және бастапқыда бұл мақсатқа оңтайлы емес деп есептелгенімен, қазіргі кезде осыны растайтын әдебиеттер көбейіп келеді. Ол ауыз арқылы, бұлшықет ішіне немесе тамырға жіберіледі.

Басқалар

Ол сондай-ақ хроматографиялық шайыр ретінде қолданылады, себебі ол ақуызды белгілі бір деңгейде байланыстырады.

Жанама әсерлер

Прокаинамидті енгізуден кейін көптеген қосымша әсерлер пайда болады. Бұл жағымсыз әсерлер қарыншалық аритмия, брадикардия, гипотензия және шок. Тәуліктік дозалар арттырылса, бұл жағымсыз әсерлер одан да жиірек кездеседі. Прокаинамид сонымен қатар дәрілік қызбаға және басқа да аллергиялық реакцияларға алып келуі мүмкін. Дәрілік заттардың салдарынан эрифематоздық жегілу де пайда болуы мүмкін, ол артралгия, миалгия және плевритке де әкеледі. Бұл қосымша әсерлердің көпшілігі прокаинамидтің ацетилденуінен туындауы мүмкін.

Уыттылық

Терапевтикалық және токсикалық әсерлердің плазмадағы концентрациясы арасындағы шекара өте тар болғандықтан, токсикалық әсердің қаупі жоғары. Прокаинамид гидроксиламині лимфоциттердің Т және В жасушаларының митогендеріне жауабын бәсеңдету арқылы күшті цитотоксикалық әсер етеді. Гидроксиламин сонымен қатар метгемоглобиннің түзілуіне себеп болады, бұл белок одан әрі оттегі алмасу процесін тежейді. Антиаритмиялық препарат прокаинамидтің жүрек ырғағын реттегіштерге (кардиостимуляторларға) кедергі келтіретіні де анықталды. Прокаинамидтің уытты деңгейі қарыншалық өткізгіштіктің төмендеуіне және қарыншалық рефрактерлік кезеңнің ұзаруына алып келеді. Бұл жасанды мембраналық потенциалды бұзып, жүрекшеүстілік тахикардияға (supraventricular tachycardia) және кардиостимулятордың жеткіліксіздігіне, содан кейін өлімге әкелуі мүмкін. Осылайша, ол әрекет потенциалының QT аралығын ұзартады және torsade de pointes қаупін арттырады. Ацетилдену жылдамдығы генетикалық тұрғыдан анықталады. Ацетилдену процесінің нәтижесінде пайда болатын екі фенотип бар: баяу және жылдам ацетилденушілер. Прокаинамид цитохром P450 арқылы реактивті оксид метаболитіне де окистендірілуі мүмкін. Бірақ прокаинамидтің азот тобының ацетилденуі окистендіру жолы үшін қол жетімді химиялық заттың мөлшерін азайтады. Прокаинамидтің басқа метаболиттеріне дезетил N-ацетилпрокаинамид, дезетилпрокаинамид және п-аминобензой қышқылы жатады, олар зәрмен шығарылады. N-ацетил-4-аминобензой қышқылы, N-ацетил-3-гидроксипрокаинамид, N-ацетилпрокаинамид N-оксиді және N-ацетил-4-аминогиппур қышқылы да прокаинамидтің метаболиттері болып табылады. Прокаинамид құрылымдық жағынан прокаинге ұқсас, бірақ эфир тобының орнына прокаинамид амид тобын қамтиды. Осы алмастыру прокаинамидтің прокаинге қарағанда жартылай ыдырау уақытын ұзартады. Прокаинамид аминобензамидтер класына жатады. Бұл – ароматты карбон қышқылының туындылары, олар бензамид фрагменті бар амидтен және амид азотына бекітілген триэтиламиннен тұрады. Кейбір жағдайларда пара-амино тобы қосымша құралдарды бекіту үшін нысана болып табылуы мүмкін, мысалы, ref. 18-де көрсетілгендей.

Тарих

Прокаинамид АҚШ-тың FDA агенттігімен 1950 жылғы 2 маусымда "Pronestyl" тауарлық атауымен бекітілді. Оны 1951 жылы Bristol Myers Squibb компаниясы өндіріске енгізді. Екінші дүниежүзілік соғыста Индонезияны жоғалту нәтижесінде кхинидиннің алкалоидтарының көзі азайды. Бұл жаңа антиаритмиялық препаратты зерттеуге себеп болды. Соның нәтижесінде прокаин ашылды, ол кхинидин сияқты жүрекке әсер етеді. 1936 жылы Маутц прокаинды миокардқа тікелей қолданғанда, қарыншалардың электрлік стимуляцияға төзімділігі артатынын анықтады. Сонымен қатар, прокаин дікілдеу мен тыныс депрессиясын тудырды. Бұл жағымсыз әсерлер прокаинге балама табуға ынталандырды. Әртүрлі туысқандар мен метаболиттер зерттелді, нәтижесінде Марк және тағы басқалар прокаинамидті ашты. Прокаинамидтің қарыншалық аритмияларды емдеуде тиімді екені анықталды, бірақ оның уыттылық профилі кхинидинмен ұқсас, және ол жүйелік қызыл жегіш ауруға ұқсас синдромды тудыруы мүмкін.