Кіріспе

1930 жылдардағы кеңестік сегіз қозғалтқышты ұшақ

Туполев АНТ-20 "Максим Горький" (Туполев АНТ-20 "Максим Горький", кейде "Максим Горький" деп латын әрпімен жазылады) – 1930 жылдары әлемдегі ең ірі ұшақ болған кеңестік сегіз қозғалтқышты ұшақ. Оның қанаттарының ені қазіргі Боинг 747 ұшағының қанаттарының енімен шамалас болды және 1941 жылы Douglas XB-19 ауыр бомбалаушы ұшағының прототипі алғаш ұшқанға дейін одан асып түспеді.

Шолу

ANT-20 ұшағын Андрей Туполев 1918 жылғы неміс инженері Хьюго Юнкерстің толығымен металдан жасалған ұшақтарды жобалау әдістерін пайдаланып жасаған. Ол 1933 жылдың 4 шілдесінен 1934 жылдың 3 сәуіріне дейін салынды және Кеңес Одағында жасалған осындай екі ұшақтың бірі болды. Ұшаққа Максим Горькийдің есімі берілді және ол оның әдеби және қоғамдық қызметінің 40 жылдығына арналған. ANT-20 – Junkers авиациялық фирмасының көптеген негізгі компоненттерінде, әсіресе ұшақ корпусының толқынды металл қаптамасында қолданған ең ірі ұшақ болды. "Максим Горький" ұшағы – Кеңес Одағының мақсаттары мен жетістіктерін насихаттау үшін Совет Одағы бойынша ұшқан "Максим Горький" үгіт-насихат эскадрильясының (Максим Горький Агитескадрильясы) флагманы болды. Осы мақсатта ол "Аспаннан дауыс" (Голос с неба) деп аталатын қуатты радиостанциясымен, баспа машиналарын, кітапхананы, радио хабарларын тарату құралдарын, фотолабораторияны және ұшу кезінде фильмдер көрсетуге арналған дыбысты кинопроектормен жабдықталды. Әуе тасымалы саласында алғаш рет ұшақ еденге еніп, қабаттасатын баспалдақпен жабдықталды. Ұшақ тұңғыш рет тікелей және айнымалы токтан бірдей пайдаланды. Қажет болған жағдайда ұшақты бөлшектеп, теміржолмен тасымалдауға болады. Ұшақ бірнеше жүк көтеру бойынша әлемдік рекордтарды орнатты және 1934 жылы Василий Купцов салған картинаның нығаны болды, ол қазір Санкт-Петербургтегі Ресей мұражайының қорында сақталуда.

1935 Максим Горький апаты

1935 жылы 18 мамырда "Максим Горький" (ұшқыштар И. В. Михеев және И. С. Журов) және тағы үш ұшақ (Туполев АНТ-14, Р-5 және И-5) Мәскеу үстінен демонстрациялық ұшуға көтерілді. Қалған үш ұшақтың осылай жақыннан ұшуының басты мақсаты – өлшемдеріндегі айырмашылықты анық көрсету болды. Николай Благин басқарған I-5 бипланы "Максим Горький" айналасында екі рет тіңірген. Үшінші тіңіргенде олар соқтығысты. "Максим Горький" қазіргі Сокол метро станциясының батысындағы тұрғын үйлерге құлады. Апат салдарынан 45 адам қаза тапты, оның ішінде жауынгер ұшқышы, "Максим Горький" экипажының екі мүшесі және 33 жолаушы, сондай-ақ жерде болған тоғыз адам бар еді.