Владимир Семичастный: КГБ төрағасының өмірбаяны мен қызметі
Vladimir Semichastny
Владимир Семичастный: КГБ төрағасы, совет саясаткері. Өмірі, мансабы, Көктемшіл жастар одағындағы жолы, және 2-ші дүниежүзілік соғысқа қатысуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Владимир Ефимович Семичастный (Влади́мир Ефи́мович Семича́стный; Володимир Юхимович Семичастний; 15 қаңтар 1924 – 12 қаңтар 2001) – 1961 жылдың қарашасынан 1967 жылдың мамырына дейін КГБ төрағасы қызметін атқарған совет саясаткері. Александр Шелепиннің қолдауында болған ол Коммунистік жастар одағы (Комсомол) қатарында өсіп-өркендеді.
Vladimir Yefimovich Semichastny (Влади́мир Ефи́мович Семича́стный; Володимир Юхимович Семичастний; 15 January 1924 – 12 January 2001) was a Soviet politician, who served as Chairman of the KGB from November 1961 to May 1967. A protégé of Alexander Shelepin, he rose through the ranks of the Communist Youth League (Komsomol).
Ерте өмір
Семихастный 1924 жылғы қаңтарда Грихоривка ауылында, Гришино (қазіргі Покровск) маңында, Екатеринослав губерниясында (қазіргі Донецк облысы) Совет Украинасында, Түла облысынан шыққан жұмысшы отбасында дүниеге келді. 1941 жылы орта мектепті бітірген соң Кемерово химия-технология институтында химия мамандығын оқуға түсті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оқуын үзіліске ұшыратты. Оның отбасы Украинадағы аймақты нацистер басып алғандықтан Астраханға эвакуацияланды, ал Семихастный Қызыл Армияға шақырылды. 1943 жылы Қызыл Армия Донбасты азат еткеннен кейін Семихастный үйіне қайтты. Кейін Киев мемлекеттік университетінде тарих мамандығы бойынша диплом алды.
Semichastny was born in January 1924 in the village of Hryhorivka, near Grishino (today Pokrovsk), in the Yekaterinoslav Governorate (today Donetsk Oblast) of Soviet Ukraine, to a working class Russian family originally from Tula Province. After finishing high school in 1941, he began studying Chemistry at the Institute of Chemical Technology in Kemerovo, but his studies were interrupted by World War II; his family back in Ukraine were evacuated to Astrakhan, due to the Nazi conquest of the region, and Semichastny himself was drafted to the Red Army. After the liberation of the Donbas by the Red Army in 1943, Semichastny returned home. Later, he received a degree in history from Kiev State University.
Коммунистік жастар лигасында
Соғыс аяқталғаннан кейін Семичастный Коммунистік жастар лигасының (Комсомол) толық уақытты қызметкері болды, үгіт-насихат және әкімшілік салаларында жұмыс істеді. 1947-1950 жылдары Украина Комсомолының бірінші хатшысы қызметін атқарды. 1958 жылы Комсомолдың құрылғанына 40 жыл толуына арналған митингте, мыңдаған адамдар алдында сөйлеген сөзінде, ол жақында "Доктор Живаго" романы үшін Нобель сыйлығын алған Борис Пастернакқа қарсы шабуыл жасады. Бұл роман КСРО-да басылмай, шетелде жарияланған болатын. Ол Пастернакты "өз төсегіне нәжіс тастаған шошқаға" теңеп, оны елден қууға шақырды. Осы қаулы Пастернакты сыйлықтан бас тартуға мәжбүр етті.
After the end of the war, Semichastny became a full time employee of the Communist Youth League (Komsomol), working in the fields of propaganda and administration. From 1947 to 1950 he was First Secretary of the Ukrainian Komsomol. 1958, speaking to an audience of thousands at a rally to celebrate the 40th anniversary of the founding of Komsomol, he launched a tirade against Boris Pasternak, who had just been awarded the Nobel Prize for his novel, Doctor Zhivago, which had been published abroad after being suppressed in the USSR. Comparing him with "a pig that shits in its own sty", he called for Pasternak to be deported. It was this threat that made Pasternak decide to renounce the prize.
Әзірбайжанда
1959 жылы Семичастный Кеңес басшылығы тарапынан саяси тұрғыдан өте маңызды және мұнайға бай Әзірбайжан Кеңес Социалистік Республикасына, Әзірбайжан Коммунистік партиясының екінші хатшысы болып жіберілді. Ол бұл қызметте екі жыл, 1961 жылға дейін республика жетекшісі Вали Ахундовтың басшылығымен жұмыс істеді.
In 1959, Semichastny was sent by the Soviet leadership to the politically sensitive and oil rich Soviet Socialist Republic of Azerbaijan, as Second Secretary of the ruling Communist Party of Azerbaijan, a position he held for two years, until 1961, serving under the Republic's leader Vali Akhundov.
КГБ төрағасы
1961 жылы қарашада Никита Хрущев Семичастныйды КГБ төрағасы етіп тағайындады, ол 1958 жылдан бері КГБ төрағасы болған досы және ұстазы Шелепиннің орнын басты. 37 жасында тағайындалған ол – Суық соғыстың ең жас кеңес қауіпсіздік және барлау қызметінің басшысы еді. КГБ төрағасы ретінде ол, көбінесе, алдыңғы басшысының саясатын жалғастырды: әлемдік ұлттық азаттық қозғалыстарын қолдау, ұлтшылдық пен сепаратизмді, сондай-ақ Кеңес Одағындағы диссиденттік қозғалысты басу, КГБ қатарына жас университет түлектерін тарту. Ол кеңестік сателлит мемлекеттердің қауіпсіздік және барлау қызметтерін дамытуға, Вьетнам соғысындағы коммунистік күштерге көмек көрсетуге де көп көңіл бөлді. Семичастный Хрущевтің оны КГБ төрағасы етіп тағайындағаны туралы естігенде таң қалды, өйткені өзінің барлау және қарсы барлау саласында тәжірибесі жоқ екенін айтты. Бірақ Хрущев оған КГБ-ға ең алдымен шебер саясаткердің қажет екенін түсіндірді. Хрущевтің оған деген құрметі мен сыйлы қатынасына қарамастан, Семичастный ешқашан Кеңес басшысының жақын шеңберіне кірген жоқ. Шындығында, Семичастный Хрущевтің биліктен алынуы туралы «Политбюроның бұйрығымен» хабарлады. Хрущев Қара теңіздегі демалысынан Мәскеуге оралғанда, Семичастный оны әуежайда КГБ күзетшілерімен күтіп алып, оның қуылғанын хабарлады және қарсылық көрсетпеуді талап етті. Хрущев қарсылық көрсетпеді, және консерваторлардың төңкерілісі сәтті аяқталды. Хрущев Семичастныйдан опасыздық сезінді, өйткені ол оны сол сәттен дейін досы және одақтасы деп есептеген, партия ішіндегі жауларына қосылғанын күтпеген еді. 1967 жылдың наурыз айында Сталиннің қызы Светлана Аллилуева АҚШ-қа қашып кетті – бұл Кеңес Одағы үшін үлкен ұят болды, бірақ қандай да бір қауіпсіздік мәселесін тудырмады. Дегенмен, Семичастный оны құрықтауға және елге қайтаруға КГБ-ға бұйрық берді. Бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталып, бірнеше КГБ агенттерінің тұтқындалуына әкелді. Бұл қателік Шелепиннің жауларына Семичастныйды қызметтен босатуға мүмкіндік берді. Шелепин оны бірнеше апта бойы қорғауға тырысты, бірақ мамыр айында операциядан кейін сегіз күн ауруханада жатты. Оның жоқтығында 1967 жылдың 18 мамырында Политбюро он минуттық кеңес өткізіп, Семичастныйдың орнына одан он жыл үлкен Юрий Андроповты тағайындауға шешім қабылдады. Көп ұзамай Шелепин де ықпалды лауазымдарынан алынды.
Semichastny was appointed chairman of the KGB by Nikita Khrushchev in November 1961, again succeeding his friend and mentor Shelepin, who had been KGB Chairman since 1958. Appointed at the age of 37, he was the youngest Soviet security and intelligence chief of the Cold War. As KGB chief, he generally continued his predecessor's policies: support for national liberation movements worldwide, suppression of nationalism, separatism and the dissident movement within the Soviet Union, and recruitment of young university graduates to the KGB. He also put much emphasis on developing the security and intelligence services of the Soviet satellite states, and on assisting the communist forces in the Vietnam War. Semichastny was surprised when Khrushchev informed him of his appointment as KGB Chairman, commenting that he did not have any experience in intelligence and counterintelligence; Khrushchev, however, told him that the KGB needed, above all, a deft political hand. Despite Khrushchev's fondness and esteem, Semichastny never became part of the Soviet leader's inner circle. Semichastny was in fact the one who informed Khrushchev of his removal from power, "by order of the Politburo"; as Khrushchev was returning to Moscow from a holiday at the Black Sea, Semichastny waited for him at the airport flanked by KGB security guards, informed him of his ouster and told him not to resist. Khrushchev did not resist, and the hardliners' coup went off smoothly; Khrushchev felt betrayed by Semichastny, as he considered him a friend and ally until that very moment, not suspecting that he had joined his enemies within the Party. In March 1967, Stalin's daughter, Svetlana Alliluyeva, defected to the USA an embarrassment for the Soviet Union, but not a security threat of any kind, yet Semichastny ordered the KGB to kidnap her and bring her back. The attempt failed, and led to the exposure of several KGB agents, who were arrested. The blunder gave Shelepin's enemies a pretext to sack Semichastny. Shelepin was able to protect him for a few weeks. but in May, he was hospitalised for eight days after an operation, and in his absence, on 18 May 1967, the Politburo held a ten minute discussion in which they decided to appoint Yuri Andropov, who was ten years older than Semichastny, as his replacement. Shelepin was removed from positions of influence soon afterwards.
Кейінгі мансап
1967 жылдан 1981 жылға дейін Семичастный Украина Кеңес Социалистік Республикасының Премьер-Министрінің орынбасары болды, бірақ республиканың саяси істеріне елеулі ықпал етпеді, себебі оны Брежневтің жақтастары қатаң бақылауда ұстады. 1981 жылы ол осы лауазымынан алынып, жеке өмірге шықты. Семичастный 2001 жылдың 12 қаңтарында Мәскеуде 76 жасында инсульттан кейін қайтыс болды.
From 1967 until 1981 Semichastny was a Deputy Prime Minister of the Ukrainian Soviet Socialist Republic, although he did not have any significant influence in the political affairs of the Republic, which was tightly controlled by Brezhnevites. In 1981 he was removed from that position as well, and retired to private life. Semichastny died in Moscow at the age of 76, on January 12, 2001, after suffering a stroke.