Сомма шайқасындағы Лохнагар минасы: Бірінші дүниежүзілік соғыста британдықтар қазған, неміс бекінісін жоюға арналған үлкен жарылғыш құрылғы. Сомма шайқасы, тарих, мина.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сома шайқасындағы жарылғыш мина
Explosive packed mine in the Battle of the Somme
Сома департаментіндегі Ла-Буассель ауылының оңтүстігінде орналасқан Лохнагар шахтасы – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар құпия түрде орнатып, 1 шілде 1916 жылға, Сома шайқасының алғашқы күніне дайындықпен қазған жер асты жарылғыш заряды. Шахта Корольдік инженерлердің туннельдік бригадалары Швабенхое (Шваб биіктігі) деп белгілі неміс бекінісінің астынан қазылған. Соғыстан сақталған үлкен кратер Лохнагар кратері немесе Ла-Буассель кенішінің шұңқыры деп аталады. Британдықтар шахтаны, галерея қазылған орналасқан жерімен – Лохнагар көшесі деп атады. Лохнагардағы заряд, шайқас басталғанда жаяу әскердің шабуылына көмектесу үшін Сома майданының британдық бөлігіндегі неміс шебінің астынан қазылған 19 шахтаның бірі болды. Шахта 1 шілде 1916 жылы таңғы сағат 7:28-де жарылып, терең әрі кең кратер қалдырды, оны британдық әскерлер басып алып, ұстап тұрды. Шабуылдың екі жағы да неміс қару-жарағы мен артиллерия отына ұшырады, бірақ оң жақ қанатында және Ла-Буассельдің оңтүстігінде, Лохнагар кратерінен солтүстікке қарай сәттілікке жетті. Кратер ескерткіш ретінде сақталған және әр жылғы 1 шілдеде діни рәсім өткізіледі.
The Lochnagar mine south of the village of La Boisselle in the Somme département was an underground explosive charge, secretly planted by the British during the First World War, to be ready for 1 July 1916, the first day on the Somme. The mine was dug by the Tunnelling Companies of the Royal Engineers under a German field fortification known as Schwabenhöhe (Swabian Height). A large crater survived the war known as the Lochnagar crater or the Trou de mine de La Boisselle. The British named the mine after Lochnagar Street, the trench from which the gallery was driven. The charge at Lochnagar was one of 19 mines that were dug under the German lines on the British section of the Somme front, to assist the infantry advance at the start of the battle. The mine was sprung at 7:28 a. m. on 1 July 1916 and left a crater deep and wide, which was captured and held by British troops. The attack on either flank was defeated by German small arms and artillery fire, except on the extreme right flank and just south of La Boisselle, north of the Lochnagar Crater. The crater has been preserved as a memorial and a religious service is held each 1 July.
1914 жыл
1914 жылдың қыркүйегінде Сомма өзені маңында француз және неміс әскерлерінің әскери операциялары басталды. Немістердің Альберт қаласына батысқа қарай жасаған шабуылы француздар тарапынан Ла-Буассельде тоқтатылды, ал қазан айындағы шабуылды қайта жандандыру әрекеттері сәтсіз аяқталды. Екі тарап та шабуылдарын шектеулі операцияларға немесе шабуылдық рейдтерге дейін азайтты және қалған бекіністерін жер асты құрылыстарымен нығайта бастады. 18 желтоқсанда француздар неміс бекінісінің батыс жағындағы Ла-Буассель ауылының зиратын басып алып, неміс фронтының алдында ғана алдыңғы пост құрды. 24 желтоқсанға дейін француздар немістерді зираттан және Ла-Буассельдің батыс бөлігінен ығыстырды, бірақ олардың ілгерілеуі тікенді сыммен қоршалған неміс окоптарының алдында, L'îlot de La Boisselle тұсында тоқтатылды. Бұрын ферма және бірнеше ғимараттар болған L'îlot немістерде Granathof (неміс тілінде – снарядтар фермасы) деп, ал кейін британдықтарда Glory Hole деп белгілі болды. 1914 жылғы Рождество күні француз инженерлері Ла-Буассельде алғашқы шахта құрылысын бастады.
French and German military operations began on the Somme in September 1914. A German advance westwards towards Albert was stopped by the French at La Boisselle and attempts to resume offensive warfare in October failed. Both sides reduced their attacks to local operations or raids and began to fortify their remaining positions with underground works. On 18 December, the French captured the La Boisselle village cemetery at the west end of a German salient and established an advanced post only from the German front line. By 24 December, the French had forced the Germans back from the cemetery and the western area of La Boisselle but their advance was stopped a short distance forward at L'îlot de La Boisselle, in front of German trenches protected by barbed wire. Once the location of a farm and a small number of buildings, L'îlot became known as Granathof (German, shell farm) to the Germans and later as the Glory Hole to the British. On Christmas Day 1914, French engineers sank the first mine shaft at La Boisselle.
1915 жыл
Соғыс Ла-Буасселдің батыс жағындағы ешкімнің жерінде жалғасты, онда қарсыластардың қатарлары тіпті Сомма майданының қалған бөлігіндегі тыныштық кезеңдерінде де бөлек болды. 8/9 наурыз түнде неміс сапері қателікпен француз мина галереясына кіріп, оның жарылғыш заттармен толтырылғанын анықтады; еріктілер тобы 45 минут бойы жүйкеге басатын жұмыспен зарядты жою және оқ ату кабельдерін кесуге тырысты. Британдықтар Сомма майданына келген кезде француз миналарын өздеріне алды. Джордж Фоук 174-ші және 183-ші туннельдік роталарды аймаққа орналастырды; бастапқыда британдықтарда көптеген француз шахталарын иеленуге жеткілікті шахтерлер болмады; француздар бірнеше аптаға өз инженерлерін жұмыста қалдыруға келіскенде мәселе уақытша шешілді. 24 шілдеде 174-ші туннельдік ротасы Брейде штаб-пәтер құрып, Карной, Фрикур, Марикур және Ла-Буассельдегі 66 шахтаны бақылауға алды. Ла-Бойсселдің оңтүстік-батысындағы ешкімнің жері өте тар болды, бір жерде шамамен кеңдігі болды және көптеген әктас кратерлерімен толы болды. Британдықтар тамыз айында 178-ші және 179-шы туннельдік роталарын құрды, ал қазан айында 185-ші және 252-ші туннельдік роталары құрылды. 181-ші туннельдік рота да Соммада болды. Ла-Бойсельдің батыс жағына қарап тұрған және британдық фронт шебінен өтпейтін аймақтағы құпияны сақтау үшін қатаң шаралар қабылданды. Л’Илот учаскесі мина шахталарының жанындағы посттармен қорғалды. Жер асты соғысы қарсыластардың бекіністерін жою үшін шабуылдық және туннельдерді жою үшін қорғаныс жұмыстарымен жалғасты, олар өте ұзын болды. Ла-Бойссел маңында немістер фронтқа параллель 24,38 метрлік қорғаныс көлденең туннельдерді қазды. 19 қарашада 179-шы туннельдік рота командирі капитан Генри Ханс немістердің кеткенін анықтады және мина камерасын жарылғыш заттармен толтыруға бұйрық берді, бұл 20/21 қарашаның түнгі сағат 12-сіне дейін аяқталды. Сағат 1:30-да немістер зарядты жарылып, қалған британдық туннельдерді көмірқышқыл газымен толтырды. Оң және сол туннельдер құлап, кейін неміс жарылысы британдық зарядты жарылғанын анықтады. 1915 жылдың сәуірінен 1916 жылдың қаңтарына дейін Л’Илот маңында 61 мина жарылды, олардың кейбіреулері жарылғыш заттармен толтырылған.
Fighting continued in no man's land at the west end of La Boisselle, where the opposing lines were apart, even during lulls along the rest of the Somme front. On the night of 8/9 March, a German sapper inadvertently broke into a French mine gallery, which he found to have been charged with explosives; a group of volunteers took 45 nerve racking minutes to dismantle the charge and cut the firing cables. The French mine workings were taken over when the British moved into the Somme front. George Fowke moved the 174th and 183rd Tunnelling Companies into the area; at first the British did not have enough miners to take over the many French shafts; the problem was temporarily solved when the French agreed to leave their engineers at work for several weeks. On 24 July, 174th Tunnelling Company established headquarters at Bray, taking over some 66 shafts at Carnoy, Fricourt, Maricourt and La Boisselle. No man's land just south west of La Boisselle was very narrow, at one point about wide, and had become pockmarked by many chalk craters. The British formed the 178th and 179th Tunnelling Companies in August, followed by the 185th and 252nd Tunnelling Companies in October. The 181st Tunnelling Company was also present on the Somme. Elaborate precautions were taken to preserve secrecy, since no continuous front line trench ran through the area opposite the west end of La Boisselle and the British front line. The L'îlot site was defended by posts near the mine shafts. The underground war continued with offensive mining to destroy opposing strong points and defensive mining to destroy tunnels, which were long. Around La Boisselle, the Germans dug defensive transverse tunnels about 24.38 m long, parallel to the front line. On 19 November, the 179th Tunnelling Company commander, Captain Henry Hance, estimated that the Germans were away and ordered the mine chamber to be loaded with of explosives, which was completed by midnight on 20/21 November. At 1:30 a. m. the Germans blew the charge, filling the remaining British tunnels with carbon monoxide. The right and left tunnels collapsed and it was later found that the German explosion had detonated the British charge. From April 1915 to January 1916, 61 mines were sprung around L'îlot, some loaded with of explosives.
1 шілде
Ла-Буасселлдегі төрт мина 1916 жылдың 1 шілдесінде, Сомма шайқасының алғашқы күні, сағат 7:28-де жарылды. Лохнагар кенішінің жарылысын 179-шы туннель компаниясының капитаны Джеймс Янг бастады, ол басқыштарды басып, атыстың сәтті болғанын көзбен көрді. Лохнагар кенішінің екі заряды жиексіз диаметрі 67,06 метрлік, түбі тегіс кратер жасады, ал жиегімен қоса 137,16 метрге дейін жетті. Ол неміс бекіністерін, барлығы неміс әскерлерімен толы болған деген сөздерге сәйкес, жойды. Лохнагар кеніші, Y Sap кенішімен бірге, тарихта жарылған ең ірі кен орны болды. Жарылыс шуы сол кезге дейін адам жасаған ең қатты дыбыс деп есептелді, тіпті оның Лондонда естілгені туралы хабарлар да болды. Бір жылдан кейін Мессин шайқасындағы миналар осы шуды басып өтті. Лохнагар кеніші Гримсби Чамс – дос батальонының (Линкольншир полкінің 10-шы батальоны) шабуыл жасаған учаскесінде орналасқан еді. Ағылшын провинцияларынан құралған дос батальондарынан тұратын 34-ші дивизияның жаяу әскері Ла-Буассельдің екі жағындағы 28-ші резервтік дивизияның 110-шы резервтік жаяу әскер полкіне (RIR 110) қарсы шабуыл жасады, бұл полк негізінен Баден аймағынан салынған. Негізгі шабуыл сағат 7:30-да басталғанда, Гримсби Чамс кратерді басып алып, маңайды бақылайтын шығыс жиегін нығайта бастады. Олар Грун Эузейтс (жасыл [екінші] позиция) бағытына жылжуды жалғастырды, бірақ 4-ші рота, RIR 110 оларды тоқтатты, содан кейін қарсы шабуылдап, британдықтарды кратерге қайтаруға мәжбүр етті. Күндіз неміс артиллериясы Сорсаж аңғарына оқ жаудырды, ал түстен кейін жүйелі түрде аймақтарды бомбалауға кірісіп, қозғалыс байқалғанда пулеметтен атып, адамдарды ұстап алуға тырысты. Неміс артиллериясы жараланғандар мен қалып қойғандардың паналаған кратерді де бомбалауды бастады, әсіресе ауылдың оңтүстігіндегі Сорсаж аңғарынан келгендерді. Британдық артиллерия да кратерді атқылай бастады, нәтижесінде екі беткейде де снарядтар жарылып, ішіндегілерге жасыруға орын қалмады. Британдық ұшақ төмен ұшып өтті, сол кезде солдат өлген адамның көйлегімен сигнал берді, сонан кейін ұшақ кетіп, британдық оқ ату тоқтады.
The four mines at La Boisselle were detonated at 7:28 a. m. on 1 July 1916, the first day on the Somme. The explosion of the Lochnagar mine was initiated by Captain James Young of the 179th Tunnelling Company, who pressed the switches and observed that the firing had been successful. The two charges of the Lochnagar mine created a smooth sided, flat bottomed crater 67.06 m in diameter excluding the lip and 137.16 m across the full extent of the lip. It had obliterated between of the German dug outs, all said to have been full of German troops. The Lochnagar mine, along with Y Sap mine, was the largest mine ever detonated. The sound of the blast was considered the loudest man made noise in history up to that point, with reports suggesting it was heard in London. They would be surpassed a year later by the mines in the Battle of Messines. The Lochnagar mine lay on the sector assaulted by the Grimsby Chums, a Pals battalion (10th Battalion, The Lincolnshire Regiment). The infantry of the 34th Division, which was composed of Pals battalions from the English provinces, attacked the positions on either side of La Boisselle, of Reserve Infantry Regiment 110 (RIR 110) of the 28th Reserve Division, mainly recruited from Baden. When the main attack began at 7:30 a. m., the Grimsby Chums occupied the crater and began to fortify the eastern lip, which dominated the vicinity; the advance continued to the Grüne Stellung (Green [second] position), where it was stopped by the 4th Company, RIR 110, which then counter attacked and forced the British back to the crater. During the day, German artillery fired into Sausage Valley and in the afternoon began systematically to shell areas and then fire bursts of machine gun fire to catch anyone who moved. German artillery also began to bombard the crater, where wounded and stragglers sought shelter, particularly those from Sausage Valley to the south of the village. British artillery began to fire on the crater, which led to shell bursts on both slopes, leaving the men inside with nowhere to hide. A British aircraft flew low overhead and a soldier waved a dead man's shirt, at which the aeroplane flew away and the British shelling stopped.
Әуеден бақылау
Y Сап және Лохнагар миналарының жарылуын ұшқыштар көрді. Олар ұрыс алаңының үстінен ұшып, британ әскерлерінің қозғалысы туралы хабар беріп жүрді. Күндізгі уақыт бойы үнемі бірінен соң бірі ұшып өтетін патрульдер ұйымдастырылған еді. 2-лейтенант Сесил Льюис (3-эскадрилья) патрулі кезінде Ла-Буассельге тым жақын ұшудан ескертілді, себебі сол жерде екі мина жарылуға тиіс болған, бірақ ол қауіпсіз қашықтықтан бақылады. «Моран Парасол» ұшағымен ұшып, ол Типвальдің үстінен, Ла-Буассельден шамамен екі шақырымдай жерде, ертеңгі көріністі қадағалап, кейіннен өзінің «Сагитарий көтерілісі» (1977) кітабында сипаттады.
The blowing of the Y Sap and Lochnagar mines was witnessed by pilots who were flying over the battlefield to report back on British troop movements. It had been arranged that continuous overlapping patrols would fly throughout the day. 2nd Lieutenant Cecil Lewis (3 Squadron) was warned against flying too close to La Boisselle during his patrol, where two mines were due to go up but watched from a safe distance. Flying up and down the line in a Morane Parasol, he watched from above Thiepval, almost two miles from La Boisselle and later described the early morning scene in his book Sagittarius Rising (1977),
3-эскадрильяның ұшақтары III корпус аймағының үстінен ұшқанда, бақылаушылар 34-ші дивизияның оң жақ фланғында Пик Вудқа жеткенін, Фрикурттың солтүстігіндегі неміс шебіне енгенін, бірақ Ла-Буассель және Овиллерс ауылдарының түспегенін хабарлады. 3 шілдеде әуе бақылаушылары кешке ауылдағы шамдардың жанғанын байқады, ол британдық жаяу әскерінің орналасқан жерін анықтау үшін қолданылды. Жаңа кратер маңындағы әскерлермен байланыс үшін байланыс туннелі пайдаланылды, ал түстен кейін 19-шы (Батыс) дивизиясының 9-шы Чешир полкі әскерлері алға жылжи бастады және түнде далалық медициналық қызметтен дәрігер жіберілді. 2 шілде күні таңғы сағат 2:50-ге дейін 9-шы Чешир полкінің көп бөлігі кратерге және оған жақын неміс бекіністеріне жетті, сол жерден олар түн және таңертең бірнеше неміс қарсы шабуылдарын тойтарды. 2 шілде күні кешке жаралыларды эвакуациялау басталды, ал 3 шілдеде кратерден және оның айналасынан әскерлер оңтүстік-шығысқа қарай жылжып, аз қарсылыққа ұшырап, шағын аумақты басып алды.
As aircraft from 3 Squadron flew over the III Corps area, observers reported that the 34th Division had reached Peake Wood on the right flank, increasing the size of the salient which had been driven into the German lines north of Fricourt but that the villages of La Boisselle and Ovillers had not fallen. On 3 July, air observers noted flares lit in the village during the evening, which were used to plot the positions reached by British infantry. A communication tunnel was used to contact troops near the new crater and during the afternoon, troops from the 9th Cheshires of the 19th (Western) Division began to move forward and a doctor was sent from the Field Ambulance during the night. By 2:50 a. m. on 2 July, most of the 9th Cheshires had reached the crater and the German trenches adjacent, from which they repulsed several German counter attacks during the night and the morning. On the evening of 2 July, the evacuation of wounded began and on 3 July, troops from the crater and the vicinity pushed forward to the south east, occupying a small area against slight opposition.
Талдау
Олардың аса зор көлемдеріне қарамастан, Лохнагар және Y Sap кеніштері Ла-Буассельдегі неміс қорғанысын толыққанды бейтараптандыра алмады. Бұрынғы қираған ауылды 20 минут ішінде басып алу жоспарланған, бірақ Соммадағы бірінші күннің соңында III корпустың дивизиялары 11 000-нан астам жарақат алды, бірақ ешқандай нәтижеге қол жеткізілмеді. Маш аңғарында шабуылдаушылар түске дейін 5 100 әскерін жоғалтты, ал Лохнагар кенішінің кратеріне жақын орналасқан Сорсаж аңғарында 6 000-нан астам адам зардап шекті, бұл шайқас алаңындағы ең көп шоғырланған орын болды. 1 шілдеде шайқасқа қатысқан британдық дивизиялардың арасында III корпустағы 34-дивизия ең көп шығынға ұшырады.
Despite their colossal size, the Lochnagar and Y Sap mines failed sufficiently to neutralise the German defences in La Boisselle. The ruined village was meant to be captured in 20 minutes but by the end of the first day on the Somme, the III Corps divisions had suffered more than 11,000 casualties for no result. At Mash Valley, the attackers lost 5,100 men before noon and at Sausage Valley near the crater of the Lochnagar mine, there were over 6,000 casualties, the highest concentration on the battlefield. The 34th Division in III Corps had suffered the greatest number of casualties of the British divisions engaged on 1 July.
Еске алу
Уильям Орпен, ресми соғыс суретшісі, 1916 жылы Сомма шайқасының даласын аралап, суреттерге тақырыптар жинағанда, мина кратерін көрді және шрапнель сынықтарымен себілген ақ құмды дала деп сипаттады. Джон Мейсфилд те Соммаға барды, ол "Ескі майдан желісін" (1917) дайындаған кезде, кратер маңындағы аймақты ослегіштей ақ және көзді шаршататын деп суреттеді. Соғыстан кейін жақын жерде "Кафе де ла Гранде Мин" салынысты; Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген кішігірім кратерлер толтырылды, бірақ Лошнагар мина кратері сақталды. Оны толтыру әрекеттеріне қарсылық көрсетілді, ал жер ағылшын Ричард Даннингке сатылды, ол "Ескі майдан желісін" оқығаннан кейін, бұрынғы майданның бір бөлігін сатып алып, оны сақтауды мақсат етті. Даннинг 1970 жылдары 200-ден астам жер сату туралы сұрақтар қойды және кратер оған сатылды. Бұл жерде мотоциклдермен жүруге және қоқыс тастауға рұқсат берілген, бірақ Даннинг 1986 жылы кратердің жиегінде ескерткіш айқыш орнатты, ол Гейтсхед шіркеуінен қалған ағаштан жасалған. Айқыш орнатылғаннан кейін көп ұзамай шаңқаққа түсті және металл ленталармен жөнделді. Жыл сайын шамамен 200 000 адам келеді, ал 1 шілдеде минаның жарылуын және британдық, француз және неміс соғыс жертвелерін еске алу үшін жылдық еске алу рәсімі өтеді, онда кратерге мак гүлдерінің жапырақтары шашырылады. Кратердің иесі Ричард Даннинг Бірінші дүниежүзілік соғысты еске алуға қосқан үлесі үшін 2017 жылғы Жаңа жылдық құрметтеулерде MBE орденімен марапатталды.
William Orpen, an official war artist, saw the mine crater in 1916 while touring the Somme battlefield, collecting subjects for paintings and described a wilderness of chalk dotted with shrapnel. John Masefield also visited the Somme, while preparing The Old Front Line (1917), in which he also described the area around the crater as dazzlingly white and painful to look at. After the war the Café de la Grande Mine was built nearby; after the Second World War, many of the smaller craters were filled but the Lochnagar mine crater remained. Attempts to fill it in were resisted and the land was eventually purchased by an Englishman, Richard Dunning to ensure its preservation, after he read The Old Front Line and was inspired to buy a section of the former front line. Dunning made more than 200 enquiries about land sales in the 1970s and was sold the crater. The site had been used by cross country motorbikes and for fly tipping but Dunning erected a memorial cross on the rim of the crater in 1986, using reclaimed timber from a Gateshead church; the cross was struck by lightning shortly after its installation and was repaired with metal banding. The site attracts about 200,000 visitors a year and there is an annual memorial service on 1 July, to commemorate the detonation of the mine and the British, French and German war dead, when poppy petals are scattered into the crater. Richard Dunning, the owner of the crater, was awarded an MBE in the 2017 New Year Honours for services to First World War remembrance.