Кіріспе

Сирияның патшасы б.з.д. 96 – 87 жылдары. Деметрий III Теос Филопатор Сотер Филометор Еуэргетес Каллиник (Δημήτριος θεός Φιλοπάτωρ σωτήρ Φιλομήτωρ Εὐεργέτης Καλλίνικος, Eucaerus лақабымен белгілі; б.з.д. 124 – 109 жылдар аралығында, б.з.д. 87 жылдан кейін) – эллиндік Селевкид монархы, б.з.д. 96 – 87 жылдар аралығында Сирия патшасы болды. Ол VIII Антиохтың және, мүмкін, оның египеттік әйелі Трифананың ұлы. Деметрий III-тің жас өмірі әкесі мен оның інісі Антиох IX арасындағы азаматтық соғыс кезеңінде өтті, ол б.з.д. 96 жылы Антиох VIII-нің қазасымен аяқталды. Әкесінің қайтысынан кейін Деметрий III Дамаскіні өз бақылауына алды, ал оның інісі Селевки VI Сирия астанасы Антиохияны басып алған Антиох IX-қа қарсы соғысқа дайындалды. Азаматтық соғыс созылды, Селевки VI өзінің інісін жойды, ал оның мұрагері Антиох X қарсы шабуыл жасап, Селевки VI-ні өлімге ұшыратты. Содан кейін Деметрий III-тің ағалары, егіздер Антиох XI мен Филипп I, Селевки VI-ден кек алуға тырысты; бұл Антиох XI-нің қазасымен және Деметрий III-тің Филипп I тарапынан Антиох X-қа қарсы соғысқа араласуымен аяқталды, бұл соғыс б.з.д. 88 жылға дейін жалғасқан болуы мүмкін. Б.з.д. 89 жылы Деметрий III Иудеяға басып кірді және оның патшасы Александр Яннейдің әскерін талқандады; оның жеңіске жақын болған сәті Антиох X-тің қазасымен тоқтатылды. Деметрий III Филипп I билікке ие болуына және Деметрий III-ке қатысты өзінің позициясын нығайтуына мүмкіндік бермес бұрын Антиохияға асықты. Б.з.д. 87 жылға қарай Деметрий III Сирияның көп бөлігін өзінің билігіне алды. Ол жергілікті семиттік құдайлардың маңыздылығын арттыру арқылы халықтың ықыласын жеңуге тырысты және Дамаскіге Димитрия деген династиялық атау берген болуы мүмкін. Б.з.д. 87 жылдың соңында Деметрий III Берея қаласында Филипп I-ге шабуыл жасады, онда Филипп I-нің одақтастары парфтардан көмек сұрады. Біріккен әскерлер Деметрий III-ті жеңіліске ұшыратып, оны лагерінде қоршауға алды; ол капитуляциялауға мәжбүр болды және қалған өмірін Парфияда жер аударып өткізді. Филипп I Антиохияны, ал Деметрий III-тің тағы бір інісі Антиох XII Дамаскіні басып алды.

Түп-басқасы, отбасы және ерте өмір

Сирияда орналасқан Селевкидтер империясы б.з.б. екінші ғасырында династиялық қақтығыстар мен Мысырдың араласуы салдарынан ыдырады. Ұзаққа созылған азамат соғысы патшалық отбасының мүшелері тақ үшін күрескенде мемлекеттің фрагментациясына әкелді. Бұл шамамен б.з.б. 123 жылға дейін жалғасты, содан кейін Антиох VIII он жылға созылған белгілі бір тұрақтылықты қамтамасыз етті. Біраз бейбітшілікті сақтау үшін Мысыр мен Сирия династиялық некелер жасауға тырысты, бұл Мысырға Сирияны тұрақсыз етуге көмектесті, бір талапкерді екіншісінен жоғары қою арқылы. Б.з.б. 124 жылы Мысыр ханшайымы Трифена Антиох VIII-ге үйленді. Олардың бес ұлы болды: Селевк VI, егіздер Антиох XI және Филипп I, Деметрий III және Антиох XII. Б.з.б. 113 жылы Антиох VIII-нің жартылай бауыры Антиох IX өзін патша деп жариялады; олар он жарым жыл бойы үздіріспей соғысты. Антиох IX Трифенаны б.з.б. 109 жылы өлтірді. Антиох VIII б.з.б. 96 жылы қаза табады; бұл дата бірінші ғасырдың тарихшысы Иосиф Флавийдің мәлімдемесінен шығарылды, ол Антиох VIII, б.з.б. 125 жылы таққа отырған, жиырма тоғыз жыл билік еткенін жазды, және үшінші ғасырдың тарихшысы Порфирийдің растауымен, Селевкидтік жылнама (СЕ) бойынша 216 жыл (б.з.б. 97/96 ж.) Антиох VIII-нің қайтыс болған күні деп көрсетілген. Інісінің өлімінен кейін Антиох IX Сирияның астанасы Антиохияны басып алды, ал Киликияға қоныс аударған Селевк VI оның ағасына қарсы соғысқа дайындалды. Қазіргі әдебиетте Селевк VI ең үлкен ұл деп есептеледі, ал Деметрий III Антиох XI және Филипп I-ден кіші деп саналады. Алайда, Деметрий III-нің ерте өмірі туралы дерлік ештеңе белгілі емес, ол ең үлкен ұл болған болуы мүмкін. Иосиф Флавийдің сөзіне сүйенсек, таққа отырмас бұрын Деметрий III Книд қаласында тұрған.

Билік

Антиох IX ағасының қайтысынан кейін Дамаскіні жаулап алмады; ол, әлдебір, Селевки VI-ның қаупіне ден қойып, Дамаскіні басып алуға қажетті күш-қуатын жұмсауға шамасы келмеді. Бұл Димитрий III-тің таққа отыруына көмектесті; ол б.з.д. 96 жылы Дамаскіні алды. Димитрийдің атынан соғылған ең алғашқы монеталар 216 SE (б.з.д. 97/96 ж.) Дамаскіде дайындалды; 216 SE (б.з.д. 97/96 ж.) кезеңінен тек бір Дамаск соққысы ғана белгілі, бұл Димитрийдің билеуі сол жылдың аяғында басталғанын көрсетеді, оған көптеген соққылар жасауға уақыт жетпеді. Димитрий III-тің өмірі мен қызметі туралы ескі әдебиеттердің арасында Иосиф Флавийдің және Нахум кітабына секталық түсіндірме жазған "Пешер Нахум" еңбегі ғана бар. Тарихшы Кей Элинг Иосифтің баяндамасы жинақы екенін, сондықтан Димитрий III-тің билікті басып алуына байланысты оқиғалардың нақты барысын қайта құру қажет екенін атап өтті. Осылайша, нумизматикалық деректерді түсіндіру Димитрий III-тің билеу кезеңінің қиын хронологиялық реконструкциясы үшін өте маңызды.

Атауы және патшалық титулы

Димитрий (көне грекше Δημήτριος) — грек аты, мағынасы «Деметраға тиесілі», гректердің құдайларының бірі, өнімділік құдайы. Селевкид патшалары көбінесе Селевк және Антиох деп аталды; «Димитрий» Македонияның Антигонид әулеті патшалық атау ретінде қолданған, ал оны Антигонид тегінен тараған Селевкидтер қолдануы, олардың соңғысының мұрагерлері екенін көрсетеді. Эллинистік патшалар қазіргі заманғы тәжірибедей патшалық нөмірлерін қолданбады; оның орнына, олар өздерін ұқсас есімді монархтардан ажырату үшін эпитеттерді пайдаланды. Димитрий III-нің ең көп қолданылатын эпитеттері — Теос (құдай), Филопатор (әкеге деген сүйіспеншілік) және Сотер (құтқарушы); аталған эпитеттер оның барлық Дамаск және Антиохия монеталарында бірге кездеседі. Киликияда екі эпитет бірге қолданылды: Филометор (анаға деген сүйіспеншілік) және Эуэргет (игілік жасаушы). Селевкия Пиерия монеталарында үш эпитет бірге келеді: Киликия монеталарындағылар, Каллиник (даңқты жеңімпаз) эпитетімен біріктірілген. Теос Филопатор Сотер Димитрий III-нің Теос атымен аталған әкесінен тарағандығын көрсетуге арналған; Сотер Димитрий III-нің арғы атасы Димитрий I-нің эпитеті болды, ал Филопатор оның қайтыс болған әкесі Антиох VIII-ге деген құрметін білдірді. Филометор арқылы Димитрий III анасы Трифана арқылы Птолемейлік Мысыр тегін көрсетуге тырысқан болуы мүмкін. Эвкаир — қазіргі тарихшылардың көпшілігі Димитрий III-ті атау үшін қолданатын танымал лақап есім, бірақ ол Иосиф Флавийдің «Жүдей соғысы» және «Жүдейлердің ескілігі» еңбектерінде берілген лақап атының қате түсірілімі. Иосифтің еңбектерінің ең көне грек қолжазбаларында үш жерде Акайрос лақап аты кездеседі. Эвкаир кейінірек пайда болды және қолжазбалардың латын нұсқаларында расталған. Бұл, әдетте, көшіруші Акайрос қате деп ойлап, оны түзетуге тырысқаннан Эвкаир пайда болды. Эвкаир «уақытылы» дегенді білдіреді, ал Акайрос «уақытынан бұрынғы» деген мағынаны білдіреді. Иосиф Флавий Акайрос лақап атының шығу тегін түсіндірмеген. Мұндай танымал лақап есімдер монеталарда кездеспейді, тек ежелгі әдебиеттерде ғана сақталған; Димитрий III өзінің монеталарында Эвкаир немесе Акайрос лақап аттарын қолданған жоқ. Иосиф Флавий — осы лақап атының жалғыз көзі; тарихшылар Дэвид Левенсон мен Томас Мартиннің пікірінше, Димитрийді атау үшін Эвкаирді қолданбау керек; оның орнына Акайрос немесе оның ресми эпитеттерінің бірін пайдалану керек.

Мұрагерлік тәртібі

Иосиф Флавийдің айтуынша, Трифенаның бауыры Птолемей IX Мысыр патшасы Антиох XI Эпифанның қайтысынан кейін Дамаск қаласында Димитрий III-ні орнатқан; бұл мәлімдеме дұрыс бола алмайды, өйткені Иосиф Флавий көрсеткен мерзім Дамасктағы нумизматикалық деректерге қайшы келеді. Уақыт бойынша жіберілген қатеге қарамастан, Птолемей IX пен Димитрий III арасындағы ынтымақтастық теориясын негіздеуге болатын бірнеше аргумент бар; Элингке сәйкес, «Анасының сүйіспеншілігі» деген «Филометр» аталымын қабылдауы Димитрий III-нің ағасы Птолемей IX-пен байланысын көрсету үшін жасалған. Димитрий III-нің билікке келуінің екі негізгі түсіндірмесі бар: Димитрий III Дамаскіде билігін бастады: нумизмат Оливер Гувер Димитрий III-нің билікке келуін «скипетрлер соғысы» контекстінде қарастырды, бұл Птолемей IX пен оның анасы Клеопатра III арасындағы әскери қақтығыс еді, олар Иудеяның Александр Яннеймен одақтас болған. Бұл соғыс Сирияда болды және б.з.д. 101 жылы аяқталды; Птолемей IX жеңіліске ұшырап, Кипрге шегінді. Алайда, Гувер Иосиф Флавийдің Птолемей IX-тың шегінуін Антиох VIII-нің б.з.д. 97/96 ж. қайтысымен синхрондастырғанын атап өтті; көптеген ғалымдар мұндай синхрондауды дәл емес деп санайды, бірақ Гувер Иосиф Флавий екі оқиғаны әдейі байланыстырды деп болжайды. Гувердің пікірінше, Иосиф Флавийдің Птолемей IX-тың Димитрий III-ні Дамаскіде орнатуы туралы баяндамасы Египет монархының Клеопатра III-ке қарсы соғысын аяқтағаннан кейін Сирияны тастап кетпегенін, немесе ол әкесі қайтыс болғаннан кейін Димитрий III-ке көмектесу үшін екінші рет басып кіргенін көрсетеді. Птолемей IX, мүмкін, өзінің немере інісін аймақта агент ретінде пайдалануды жоспарлаған болар; егер Димитрий III 216 SE (б.з.д. 97/96 ж.) Дамаскіде ағасы орнатқан болса, онда Иосиф Флавийдің Птолемей IX-тың келуі мен Антиох VIII-нің қайтысы арасындағы синхрондауы дұрыс. Димитрий III Дамаскіні алдынан Антиохияны басып алды: Элинг оқиғалардың басқаша реконструкциясын ұсынды; ол Димитрий III-нің ең ерте мерзімделген монеталарына сүйене отырып, Антиох VIII-нің қайтыс болуын б.з.д. 96 жылға емес, 215 SE (б.з.д. 98/97 ж.) жылға жатқызды. Элингтің аргументі нумизмат Артур Хоутонның пікірімен сәйкес келеді, ол Селевки VI-ның, Антиох VIII-нің тікелей мұрагерінің, Антиохияны б.з.д. 95 жылы басып алғанға дейін шығарған монеталарының көлемі кешкі Селевки кезеңіндегі басқа монета орындарынан асып түсетінін атап өтті. Бұл Хоутонды Антиох VIII-нің қайтысы үшін 96 жылдың орнына 98 немесе 97 жылды ұсынуға итермеледі, өйткені Селевки VI-ға өз монеталарын шығару үшін бір жыл жеткіліксіз болды. Гувер жаңа мерзімдемені қабылдамады, өйткені әскери науқандар кезінде патшаның бір жылда өндірісін екі есеге арттыруы сирек емес екенін атап өтті, бұл Селевки VI-ға қатысты, ол өзінің ағасы Антиох IX-қа қарсы соғысқа дайындалып жатқан. Академиялық консенсус Антиох VIII-нің қайтысы үшін 96 жылды ұсынады. Элингтің Димитрий III-нің алғашқы билігінің құрылымы бойынша, Димитрий III әкесі қайтыс болғаннан кейін Птолемей IX-тың көмегімен өзін патша деп жариялады, ол Элингтің пікірінше, немере інісін ақша, әскер және кемелермен қолдаған. Димитрий III Селеукия Пиерияға қоныс аударды, оның тұрғындары Птолемейге адал болғандықтарымен белгілі болды, және патша тағына отырды. Димитрий III Антиохияны басып алып, Антиохияға келгенге дейін бірнеше апта қалада болды. Содан кейін Димитрий III Дамаскіге аттанды және оны б.з.д. 97 жылы өзінің астанасы етіп бекітті. Элингтің аргументі «Филометр Эуэргетес» аталымдары бар монеталарға негізделген, оларды кейбір нумизматтар Антиохияға жатқызған, бірақ олар Киликиялықтарға тиесілі болуы мүмкін. Димитрийдің билігін жоғалтқан кезде өндірісі тоқтатылған Дамаск монеталарының барлығы 216 SE (б.з.д. 97/96 ж.) -дан 225 SE (б.з.д. 88/87 ж.) -ға дейін мерзімделген, ал Антиохиядан келген «Филометр Эуэргетес» аталымдары бар монеталарда мерзім көрсетілмеген, сондықтан Элингтің пікірінше, Антиохиялық монеталар Дамаск монеталарынан бұрын шығарылған деп болжау логикалық. Элинг патша титулінің Дамаскіде «Филометр Эуэргетес Каллиник»-тен «Теос Филопатор Сотер»-ге өзгеруін Димитрий III пен Птолемей IX арасындағы үзіліс белгісі ретінде түсіндірді; Сирия патшасы анасының Птолемейлік тегін атап көрсеткен «Филометр» аталымын тастап, оның орнына әкесінің мұрасын шақырып, «Филопатор» аталымын қабылдады. Екінші жағынан, көптеген нумизматтар Димитрий III-нің Антиохиялық монеталарын 225 SE (б.з.д. 88/87 ж.) жылға жатқызады.

Саясат

Димитрий III Антиох IX және оның мұрагерлеріне қарсы күресті көптеген бауырларына қалдырып, көңілі толыққан көрінеді; ол солтүстіктегі қаос жағдайын пайдаланып, Дамаскідегі билігін нығайтты. Заңдылығын әкесінен алған ол, өзінің монеталарында Антиох VIII-ге ұқсас, үлкен, иілген мұрынмен бейнеленді. «Деметрий» аталған қаладан табылған, сыртында Дамаск Тихесінің суреті бар монеталар, Димитрий III Дамаскты қайта құрып, оған Диметрий деген династиялық атау берген болуы мүмкін деген жорамалға негіз болады. Дамаск монеталарында қала «қасиетті» деп көрсетілген; бұл Димитрий III-тің оған берген артықшылығы болуы керек, сондай-ақ ол астанасына пана беру құқығын да сыйлаған болуы мүмкін. Селевкид патшалары көбінесе грек құдайларын монеталарында бейнелеген, бірақ Димитрий III шағын аумақты басқарды, онда жергілікті діни сенімдер маңыздырақ атанды, себебі Селевкидтер енді әртүрлі халықтарды билемеді. Селевкид патшалары грек емес халқының қолдауын алу үшін тырысқандықтан, жергілікті культтер патшалық қамқорлыққа ие болды. Дамасктағы патшалық күміс монеталардың сыртында жоғары семит құдайы Атаргатис бейнеленген, ал қалалық монеталарда дәстүрлі грек құдайларының портреттері сақталды. Димитрий III кейбір монеталарында құдайлықтың белгісі саналатын сәулелі тәжді қолданды; бұл оның Атаргатиспен рәсімдік некеге тұрғанын көрсетеді. Патшаның ең жоғары құдайға үйленуі, оның өзін Сирияның ең жоғары құдайы және Атаргатистің серігі Хададтың бейнесі деп санағанын білдіреді. Бұл дәстүрді Антиох IV (б.з.д. 164 жылы қайтыс болды) белгісіз уақытта бастады, ол сәулелі тәжді қолданған алғашқы патша болды және Сириядағы Атаргатистің бейнесі Дианамен рәсімдік некеге тұру үшін Атаргатистің ең маңызды киелі орны – Иераполис Бамбикесті таңдады. Селевкид патшаларына тәндей, Димитрий III мүмкіндігінше көп аумақты бағындыруға тырысып, Сириядағы өзінің иеліктерін кеңейтуді көздеді. Гадара қаласын б.з.д. 100 жылы Александр Янней бағындырды, бірақ қала өзін босатып, Яһудай патшасы Набатейлерден жеңілгеннен кейін Селевкидтерге қайта оралды, бұл оқиға б.з.д. 93 жылы болған. Гадара Димитрий III үшін оңтүстіктегі әскери операциялардың маңызды орталығы болғандықтан, үлкен стратегиялық маңызға ие болды; оны бақылау Яһудаға қарсы соғысқа өте қажетті болды.

Антиох X-ке қарсы күрес

95 жылы Селевк VI Антиохияға кірді, Антиох IX-ды жеңіп, өлтірді, ал оның ұлы Антиох X Арадусқа қашып, өзін патша деп жариялады. 94 жылы Антиох X Селевк VI-ді астанадан қуды; ол Киликияның Мопсуэстия қаласына қашып кетті, онда жергілікті көтеріліс кезінде қаза тапты. Антиох XI және Филипп I Селевк VI-ның өлімінен кек алды, ал Антиох XI 93 жылы Антиох X-ті астанадан қуды. Антиох X сол жылы қаланы қайтарып алып, Антиох XI-ді өлтірді. 93 жылы көктемде Димитрий III өзінің бауыры Филипп I-ге көмек көрсету үшін аттанды; Димитрий III Антиох XI-дің соңғы шайқасында қолдау көрсету үшін одан бұрын солтүстікке аттанған болуы мүмкін. Иосиф Флавийдің сөзіне сүйенсек, Димитрий III және Филипп I Антиох X-қа қарсы қатал соғыс жүргізді; Иосиф Флавийдің тілі Антиох X-тың өз туыстарына қарсы үлкен жорықтар жоспарлаудың орнына қорғаныс ұстанымын қабылдағанын көрсетеді. 220 SE (93/92 ж.б.д.) жылы Дамаскіде Димитрий III үшін монеталар шығарылмады; бұл оның қала бақылауын жоғалтқанын білдіруі мүмкін. Яһудайлар немесе Набатейлер Димитрий III-нің бауырына көмектесу үшін кеткенін пайдаланып, қаланы басып алған болуы мүмкін; Димитрий III 221 SE (92/91 ж.б.д.) жылы Дамаскіні қайта басып алды. Антиох X-тың қайтыс болған күні белгісіз; дәстүрлі зерттеулер, ешқандай дәлелсіз, 92 жылды көрсетеді, содан кейін Димитрий Антиохияны басып алып, 87 жылға дейін бес жыл бойы биледі. Бұл дәстүрлі жазбаларды негіздеу қиын; жылдық штамптардың орташа пайдалану деңгейін бағалауға негізделген әдістеме (Эсти формуласы) қолданып, Хувер Антиох X-тың билігінің соңы үшін 224 SE (89/88 ж.б.д.) жылды ұсынды. Димитрий III өзінің Антиохия монеталары үшін бір-үш штампты ғана қолданған деп есептеледі, бұл Антиохияда бес жыл билік етуді ақтауға жеткіліксіз; әдеби дереккөздерде Димитрий III-нің Антиохияны басып алған күні ретінде 92 жыл көрсетілмейді, және оның Антиохия монеталарында дата жоқ.

Яһудалық жорық

Александр Янней Набатейлерден жеңілгеннен кейін, Яһудея патшасы мен парызшылар деп аталатын діни топ арасында азаматтық соғыс басталды. Иосиф Флавийдің айтуынша, Александр Яннейдің қарсыластары Димитрий III-ді Яһудеяны басып алуға көндірген, себебі азаматтық соғыс салдарынан оны жеңіп алу оңай болған. Иосиф Флавий Димитрий III-нің әскер саны туралы екі мәлімет келтіреді. «Яһуди соғысы» еңбегінде Димитрий III 3000 атты әскер мен 14000 жаяу әскерге басшылық еткен. Бұл соңғы сан логикалық тұрғыдан дұрыс; «Яһуди ескерткіштерінде» келтірілген сан көшірушінің қатесі болуы мүмкін. Иосифтің жазбаларында бұл жорықтың нақты күні көрсетілмеген. Дәстүр бойынша, Димитрий III-нің Яһудеяға жасаған жорығы 88 жылға сәйкес келеді, бірақ нумизматикалық деректер 222 СЕ (б.з.д. 91/90 ж.) және 223 СЕ (б.з.д. 90/89 ж.) Дамаскіде монета өндірісінің күрт өскенін көрсетеді. Бұл өсім Димитрийдің жорығына қажетті қаражатты жинағанын көрсетеді, сондықтан б.з.д. 89 жылды шабуылдың күні деп санау ықтимал. 89 жылғы Сириядағы саяси жағдай Димитрий III-ке Яһудеяға шабуыл жасауға мүмкіндік берді; Антиох X Антиохияда болғанда, Дамаск Димитрий III-нің бақылауында болды және оның бауыры Филипп I-мен соғысқа түскендігінің белгісі жоқ. Иосиф Флавий Димитрий III-нің ниеттерін нақты айтпайды. Сирия патшасының көмегі яһуди көтерілісшілерінің саяси жеңілдіктеріне байланысты болған болуы мүмкін. Димитрий III-нің ниеттерін «Пешер Нахум» көрсетеді: [Бұл Грекия патшасы Деметрийге қатысты, ол жайлы нәрселерді іздеушілердің кеңесімен Иерусалимге кіруге тырысты; ғалымдардың пікірінше, «Грекия патшасы Деметрий» – Димитрий III]. Димитрий III-ні Яһудеяға шабуыл жасауға итермелеген себеп, парызшылардың шақыруымен байланысты болмауы мүмкін. Егер Александр Янней 93 жылғы Димитрийдің Дамаскіде болмауынан пайдаланып, қаланың бақылауын алған болса, онда шабуыл Яһудеяға қарсы жазалау ретінде жасалған болуы мүмкін. Димитрий Яһудеяның адам ресурсынан Сирия тағы үшін күресте пайдаланғысы келген болуы да мүмкін. Соңында, Сирия патшалары, Димитрий III-нің әкесі де, Яһудеяның тәуелсіздігін толық қабылдамады және оны қайта басып алу жоспарларын жасады; Димитрий III-нің жорығын осы контексте қарастыруға болады. Димитрий III Антиох VII (б.з.д. 129 ж. қайтыс болған) кезінен бері Яһудеяға аяқ басқан алғашқы Селевкид патшасы болды. Иосиф Флавийдің сөзіне қарағанда, Сирия патшасы әскерімен Сихемге (Наблус маңы) келді және оны лагерь құру орны ретінде таңдады. Александр Янней жаумен кездесуге шықты; Димитрий III Александр Яннейдің гректер сияқты болған жалдамалы әскерлерін өз жағына көндіруге тырысты, бірақ әскерлер оның шақыруына жауап бермеді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін екі патша шайқасқа түсті. Димитрий III көптеген әскерлерін жоғалтты, бірақ Александр Яннейдің жалдамалыларын жеңіп, жеңіске жетті. Яһудея патшасы жақын маңдағы тауларға қашты. Иосиф Флавийдің айтуынша, Димитрий III-нің қатарындағы 6000 яһуди көтерілісшілері мұны көргенде, патшаларына аянып, Димитрийді тастап, Александр Яннейге қосылды. Осыдан кейін Димитрий III Сирияға қайтып оралды. Иосиф Флавийдің жазбаларынан көрінетіндей, Димитрий III Яһудеядағы жорығын еврей одақтастарының тастап кеткеніне байланысты тоқтатты, бірақ мұны қабылдау қиын. Иосиф Флавий сириялық әскердегі яһудилердің санын арттырған болуы мүмкін, ал Димитрий III Яһудеядан кеткеннен кейін де Сирияда соғыс жүргізуге жеткілікті әскері болды. Сириядағы жағдай Димитрий III-ті Яһудеяны басып алуын тоқтатуға мәжбүр еткен болуы мүмкін. Бәлкім, 88 жылғы Антиох X парфтармен соғыста қаза тапты, бұл Димитрий III-ті солтүстікке асығып, Филипп I-ге дейін билік бос орнын толтыруға мәжбүр етті. Димитрий III бауыры өзіне қарсы шығып, Дамаскіні өзіне қаратуы мүмкін деп қорқып, Антиох X-тің өлімі болмаса, Димитрий III Яһудеяны жаулап алған болар еді.

Биліктің биіктігі және жеңілісі

Иосиф Флавийдің айтуынша, Димитрий III Яһудея жорығын аяқтағаннан кейін, Филипп I-ге қарсы жорыққа шықты. 225 SE (88/87 б.з.д.) жылға сәйкес келетін осы қақтығыс кезінде Антиохиялық сарбаздар алғаш рет Димитрий III әскерінің құрамында есімдері тіркелді, бұл оның осы жылы Сирия астанасын бақылауға алғанын көрсетеді. Антиохияда Димитрий III атынан қола монеталар соғылмаған, себебі қала 221 SE (92/91 б.з.д.) жылы өз азаматтық қола монеталарын шығара бастады; Димитрий III Сирия астанасында күміс монеталар соқты, өйткені күміс монета соғу патшалық құқығы болып сақталды. Патшалықтың көп бөлігі Димитрий III билігіне бағынды; оның монеталары Антиохияда, Дамаскте, Селеукия Пиерияда және Тарста соғылды. Иосиф Флавийдің мәліметінше, Димитрий III Береяда 10 000 жаяу және 1000 атты әскерімен бауырына шабуыл жасады. Филипп I-нің одақтасы, қаланың тираны Стратон, араб филархы (тайпа басшысы) Азизден және парфян әкімі Митридат Синакестен көмек сұрады; одақтастардың садақпен шабуылы Димитрий III-ді лагеріне тығылуға мәжбүр етті, онда ол қоршауға алынып, әскері шөлден зардап шеккеннен кейін ақырында басылды.

Салдары

Димитрий III жеңілген жыл шамамен б.з.д. 87 жылды құрайды; Димитрий III-нің Дамаскіден соңғы монетасының шығу мерзімі 225 SE (б.з.д. 88/87 жыл). Иосиф Флавийдің мәлімдемесіне сәйкес, Димитрий III тұтқындалып, Парфияға жіберілді, онда Парфия патшасы оны "үлкен құрметпен" қарады, оған дейін ол аурудан қайтыс болды. Иосиф Флавий Парфия патшасының аты Митрадат, яғни Митридат III болған деп жазды. Димитрий III-нің баласы болмаған болуы мүмкін; Дамаскіде оның орнын Антиох XII басты, оның алғашқы монетасы 226 SE (б.з.д. 87/86 жыл) соғылды, бұл тікелей мұрагерлік екенін көрсетеді. Филипп I Антиохия азаматы болған кез келген тұтқынды босатты, бұл оның Антиохияға кіруіне көмектескен болуы керек, ол Димитрий III тұтқындалғаннан кейін көп ұзамай орын алды.