Кіріспе

Құс түрі. Киттлицтің көкпар құсы (Anarhynchus pecuarius) – Charadriidae тұқымдасына жататын, жағалау мен ішкі тұзды батпақтарда, құмды немесе лайлы өзен жағалауларында, немесе жасыл шөптесін өсімдіктері бар карбонатты далаларда көбейетін шағын жағалау құсы (35-40 г). Ол Африканың Сахарадан оңтүстік аймақтарында, Нил дельтасында және Мадагаскарда табиғи түрде кездеседі. Көп әйелділікке бейім деп есептеледі және түсі бірдей қауырсынымен сипатталады.

Сипаттама

Киттлицтің көкпар - салмағы 35-40 грамм болатын шағын жағалау құсы. Еркектер мен әйелдердің физикалық сипаттамалары ұқсас, олардың қара мүңкісі, қара қабаттармен шеңберленген қара қоңыр көздері және қара аяқтары бар, бірақ кейде аяқтары жасыл немесе сұр түсті болуы мүмкін. Көбейтін маусымда еркек айқын ерекшеліктерді көрсетеді, оның ішінде ақ маңдай, қара жолақтан кейін маңдайдың алдыңғы бөлігінде тар ақ жолақ, ал маңдайдың қалған бөлігі қауырсындарының ұштары құмды түсті қоңыр болып көрінеді. Мүңкіден басталып көзге дейін созылатын және мойынның бүйіріне дейін жалғасатын, жоғарғы қапталға жағаша құрайтын ақ жолақпен бөлінген қара жолақ бар. Мантиясы қара сұр қоңыр, ал қалған жоғарғы бөліктері құмды қызыл шеттері бар күйреген қоңыр түсті. Беті, жағы және жоғарғы жұтқыншағы ақ, ал төменгі бөліктері сарғыш реңге ие, құрсағы ақшыл. Киттлицтің көкпарының ортаңғы құйрық қауырсындары қара түсті, құйрықтың шеттеріне қарай біртіндеп ағарады, ал сыртқы бір немесе екі жұбы толығымен ақ. Ерекше айта кетерлігі, Киттлицтің көкпары жыныстық диморфизм көрсетпейді, яғни еркектер мен әйелдердің мөлшері шамамен бірдей. Әйелдің қауырсыны еркектің қауырсынына ұқсас, бірақ маңдайшасындағы қара жолақ тар. Көбейтілмейтін кезеңдегі қауырсыны көбейтілген кезеңдегі қауырсынынан айтарлықтай ерекшеленбейді. Бұл кезеңде көздің жолағы қоңыр түске ие болады, ал маңдайша жоқ, ал төменгі бөліктері айтарлықтай ағарады. Жалпы, ересек Киттлицтің көкпарының қанат ұзындығы 100–110 мм, мүңкінің ұзындығы 15–23 мм, ал табан сүйегінің ұзындығы 26–33 мм. Жастар Киттлицтің көкпары ересектерге ұқсас, бірақ оларда қара беттік белгілер жоқ, жоғарғы бөліктері қоңыр, артқы мойынның жағасы сары қоңыр, ал төменгі бөліктері ақ.

Қауіптер

Киттлицтің шұбар балығы негізінен ылғалды жерлердің нашарлауынан туындаған тіршілік ортасының жоғалуынан қоршауда. Мысалы, Оңтүстік Африкадағы маңызды ылғалды жерлердің бірі – Намибиядағы Уолвис шығанағы, жолдар салу, туристердің араласуы және қала маңындағы елді мекендер мен порттарды дамыту үшін ылғалды жерлерді мелиорациялау салдарынан нашарлап, жойылды. Ганада ылғалды жерлер жағалау эрозиясынан және суды бұру және ылғалды жерлерді мелиорациялауды қамтитын құрылыстардан қауіп көріп отыр.