Кіріспе

Польша Сыртқы істер министрлігі

Сыртқы істер министрлігі (Ministerstwo Spraw Zagranicznych, MSZ) – Польшаның халықаралық қатынастарын сақтау және Еуропалық Одақ және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық және аймақтық үстемдік саяси ұйымдарға қатысуын үйлестіруге жауапты поляк үкіметінің ведомствосы. Министрліктің басшысы Министрлер кабинетінің құрамында болады.

Министрліктің міндеттері мен міндеттері

Сыртқы істер министрлігі ең алдымен Польша Республикасы мен басқа мемлекеттер арасындағы достық қатынастарды сақтауға жауапты. Осы мақсатта, ол поляк халқының өкілі ретінде әрекет етуі тиіс. Осыған байланысты, Польшаның әлемдегі барлық дипломатиялық миссиялары Сыртқы істер министрлігіне бағынады. Елшілер, Польша Президентінен сенім грамоталарын алғанмен, министрліктің қызметкерлері болып табылады және олардың тағайындалуына сыртқы істер министрі Президентке ұсынады. Министрлік Польшаның ең маңызды институттарының бірі саналады, ал сыртқы істер министрі Польша саясатындағы ең беделді тұлғалардың қатарында. Бұл лауазым көбінесе тәжірибелі, кәсіби саясаткерлерге беріледі және оған жоғары деңгейдегі саясаткерлік шеберлік пен зиялылық қажет деп есептеледі.

Тарих

Сыртқы істер министрлігі алғаш рет Леон Василевскийді хатшысы етіп, Бірінші дүниежүзілік соғыста Польша оккупациялық неміс күштерінен тәуелсіздік алғанда (де-факто ғана) Регенттік кеңесінің өкілеттігімен құрылды. Алайда, министрлік Регенттік кеңесінің құлағаннан кейін, Версаль келісімінің қабылдануынан және Юзеф Пилсудскийдің билікке келуінен кейін ғана толыққанды қызметін бастады. 1939 жылға дейін министрлік Варшаваның орталық бөлігінде, Пилсудский алаңындағы Брюль сарайында орналасқан еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде министрлік, Польша үкіметінің қалған бөлігімен бірге, алдымен Францияға, содан кейін Лондонға эвакуацияланды, онда ол эмиграциядағы Польша үкіметінің бір бөлігі болды. Осы кезеңде граф Эдвард Рачинский, кейіннен эмиграциядағы үкімет президенті болған тұлға, жауапты министр болды. 1945 жылдан кейін, көптеген елдер Варшавадағы жаңа коммунистік үкіметті мойындағанда, эмиграциядағы үкіметтің есебінен, жаңа Польша Халық Республикасының билігі министрлікті қайта құрып, Эдвард Особка Моравскиді алғашқы министр етіп тағайындады. 1989 жылдан бері және үшінші Республиканың құрылуынан бастап министрлік және оның қызметкерлері Варшаваның орталығындағы Алее Сзухадағы ғимараттар кешенінде орналасқан, бұл ғимараттар премьер-министр кеңсесінен көп алшақ емес. 2023 жылғы «Польшаның виза үшін ақша сатуға қатысты дауы» – Сыртқы істер министрлігі мен Польша консулдық қызметінің қызметкерлері виза беру кезінде жемқорлыққа қатысты деген айыппен туған саяси жанжал. Бұл визаны алғандардың көп бөлігі Солтүстік Америкаға немесе Шенген аймағының басқа елдеріне кеткен.

Ресми даму көмегі

Польшаның ресми даму көмегінің (ODA) ең үлкен үлесі көпжақты жүйеге, әсіресе Еуропалық Одақ (ЕО) институттарына негізгі үлестер түрінде ұсынылады. ЭЫДҰ деректері бойынша, Польшаның жалпы ODA (3,4 миллиард АҚШ доллары, алдын ала мәліметтер) 2022 жылы өсті, бұл жалпы ұлттық табыстың (ЖҰТ) 0,51%-ын құрады. Бұл өсім донор елдердің босқындарға байланысты шығындарының және халықаралық ұйымдарға жасалған үлестердің артуымен байланысты.