Кіріспе

Маршмелло (/uk/m:r:s/m:ae/l/ou/, /us/m:r:s/m:e/l/ou/, /m:ae/l/) – қант, су және желатиннен жасалған, қатты бірақ жұмсақ консистенцияға дейін көпіртілген кондитерлік өнім. Ол пеку кезінде толтыру ретінде немесе түрлі пішінге келтіріліп, жүгері крахмалымен қапталады. Бұл қанттан жасалған тәттілердің бастауы – шұңғыл шөп (Althaea officinalis)тен дайындалған дәрілік тәттілер.

Тарих

"Маршмелло" сөзі Европаның, Солтүстік Африканың және Азияның кейбір аймақтарында өсетін алтей (Althaea officinalis) шөптесін өсімдігінен шыққан. Өсімдіктің сабағы мен жапырақтары жуаш, ал ақ гүлі бес қанатынан тұрады. Маршмелло қашан ойлап табылғаны нақты белгісіз, бірақ тарихы ежелгі египеттіктерге дейін жетеді, олар өсімдіктің тамырын жөтелді және ауырған тамақты емдеу үшін, сондай-ақ жараларды сауықтыру үшін қолданған деседі. Алғашқы маршмеллолар тамырдың пульпасын балмен қайнатып, қою консистенцияға жеткізіп дайындалған. Қоспа қоюланғаннан кейін сүзіліп, суытылып, содан кейін қажетті мақсатта қолданылған. Оны тәтті немесе дәрі ретінде қолданғанмен, маршмеллоның өндірісі шағын көлемде жүргізілген. 19 ғасырдың басында маршмелло Францияға жетіп, онда кондитерлер египеттіктер қолданған хош иісті ингредиенттермен өсімдіктің дәстүрлі емдік қасиеттерін күшейтті. Шағын кондитерлік дүкендердің иелері алтей тамырынан шырышты алып, оны құмшекерге айналдырып, құмшекерге қосып дайындаған. Бұл тәтті, "Pâte de Guimauve" деп аталатын, құмшекер, су және жұмырт ақуызы қосылған кептірілген алтей тамырынан жасалған, жұмсақ, көпіршікті десерт болды. Ол таяқша түрінде сатылды. Маршмеллоны кептіру және дайындау процесі бір-екі күнге созылды, содан кейін дайын өнім алынды. 19 ғасырдың соңында кондитерлер жаңа технология іздеп, крахмалдан жасалған формалар жүйесін тапты. Бұл жүйеде өзгертілген жүгері крахмалының табақтарына қалыптар тығыз басылып, ішінде қуыстар жасалды. Содан кейін бұл қуыстар маршмелло қоспасымен толтырылып, суытылып немесе қатырылды. Осы кезде кондитерлер маршмелло тамырын желатинмен алмастыра бастады, бұл маршмеллоның тұрақты формасын жасады. Сондай-ақ, маршмелло ингредиенттерін түтіктер арқылы өткізу процесі пайда болды. Түтіктерден ұзын таспа тәрізді маршмелло қоспасы шығып, салқындату үшін қойылды. Содан кейін оны тең бөліктерге бөліп, қаптамаға салды.

Белсенділер

Маршмеллоуларда ақуыздар дисперсті ауаның қалыптасуына және тұрақтандырылуына жауапты негізгі беттік белсенді заттар болып табылады. Өз құрылысының арқасында, беттік белсенді молекулалар (су негізіндегі) сұйықтықтың бір бөлігінің беттік ауданында жиналады. Әрбір ақуыз молекуласының бір бөлігі полярлы зарядталған гидрофильді, ал екінші бөлігі гидрофобты және полярлы емес. Полярлы емес бөлімше суға тартымдылығы аз немесе мүлдем жоқ, сондықтан бұл бөлімше судан мүмкіндігінше алысқа бағытталады. Дегенмен, полярлы бөлімше суға тартылады және ауаға тартымдылығы аз немесе мүлдем жоқ. Сондықтан молекула судағы полярлы бөлімшесімен, ал ауадағы полярлы емес бөлімшесімен бағытталған. Маршмеллоуларда аэратор ретінде көбінесе қолданылатын екі негізгі ақуыз – альбумин (жұмыртқа ақуызы) және желатин.

Албумен (ұйық)

Альбумен – жұмыртқа ағызында кездесетін ақуыздардың қоспасы және көпір жасау қабілеті үшін қолданылады. Өндірістік ортада, жаңа жұмыртқа ағызының орнына құрғатылған альбумен қолданылады. Құрғатылған альбуменді пайдаланудың ыңғайлылығынан басқа артықшылықтары – азық-түлік қауіпсіздігінің жоғарылауы және маршмеллодағы су мөлшерінің азаюы. Жаңа жұмыртқа ағызында сальмонелламен зарару қаупі жоғары, және оның құрамының 90 пайызы судан тұрады. Бұл өнімнің сақталу мерзімі мен нығайтылуы үшін тиімсіз. Шеберлер жасаған маршмеллоу үшін әдетте жаңа жұмыртқа ағызы қолданылады. Альбумен қазіргі заманғы маршмеллоу құрамына енгізілгенде дерлік қолданылмайды, оның орнына желатинмен бірге қолданылады.

Желатин

Желатин – маршмэллоу өндірісінде ең көп қолданылатын аэратор. Ол жануарлардың терісінен, байланыстырғыш тіндерінен және сүйектерінен алынатын коллагеннен тұрады, ол құрылымдық ақуыз. Желатин альбумен сияқты көбіктерді тұрақтандыру қабілетімен қатар, сумен қосылғанда термиялық түрде қайтымды гель құрайды. Бұл желатиннің температураға сезімталдығының арқасында еруіне және кейіннен қайтадан қатануына мүмкіндік береді. Желатин гельінің еру температурасы шамамен , яғни қалыпты дене температурасынан (шамамен ) төмен болады. Осы себепті маршмэллоуды жегенде "аузыңда еріп кететін" сезім пайда болады – ол тілге тиісімен еріп бастайды. Текстура және ауызға тигендегі сезім жағынан желатин полимерлік тізбектердің үш өлшемді (3D) желісін құрап, маршмэллоуға серпімділік береді. Желатин жылы суда ерігеннен кейін ("қайнау кезеңі" деп аталады), дисперсия пайда болады, нәтижесінде оның спираль тәрізді тізбектері байланысады. Желатин ақуызының желісіндегі байланыстар маршмэллоу қоспасындағы ауаны ұстап, су молекулаларын желіде бекітеді. Соның нәтижесінде маршмэллоудың әйгілі кеуекті құрылымы пайда болады. Сондықтан маршмэллоу рецептінен желатин алынып тасталса, маршмэллоу креміне айналады, себебі су мен ауа көпіршіктерін ұстап тұратын желатин желісі болмайды. Жүгері сіробы мен қанттың арақатынасы сахарозаның кристалдануын баяулату арқылы текстураға әсер етеді. Маршмэллоудың тегіс текстурасы ретсіз немесе аморфты қант молекулаларына байланысты. Ал қант мөлшерін 60–65% дейін арттырса, түйіршікті маршмэллоу шығады.

Қант қышқылы және қант қызылшасы

Қант қамысы мен қант қызылшасы – қанттың екі негізгі көзі, олар сахароза молекулаларынан тұрады. Сахароза – глюкоза және фруктоза молекуласынан құралған дисахарид. Бұл қант зефирге тәттілік пен көлем береді, сонымен бірге суығанда көбіктің берік консистенцияға ие болуына көмектеседі. Сахароза және жалпы қанттар көбік түзетін қабілетті нашарлатады, бірақ көбіктің тұрақтылығын арттырады. Сондықтан сахароза желатин сияқты белокпен бірге қолданылады. Белок адсорбцияланып, жазылып, тұрақты желі құра алады, ал қант тұтқырлықты арттырады. Ұздіксіз фазаның сұйықтық ағуы да азайтылуы керек. Тығыз сұйықтықтар жұқа сұйықтықтарға қарағанда баяу ағады, сондықтан ғарыштық фазаның тұтқырлығын арттыру ағуды төмендетеді. Тұрақты көбік жасау үшін жоғары тұтқырлық маңызды. Сондықтан сахароза зефирдің негізгі құрамы болып табылады. Бірақ сахароза кристалдануға бейім болғандықтан, көбінесе жеке қолданылмайды.

Жүгері сіропы

Жүгеріден алынатын жүгері сіропында глюкоза, мальтоза және басқа да олигосахаридтер болады. Жүгері сіробын жүгері крахмалының ішінара гидролизі арқылы алуға болады. Жүгері сіропы маршмелло дайындауда маңызды рөл атқарады, себебі ол басқа қанттардың (мысалы, сахарозаның) кристалдануын тоқтатады. Глюкоза сиробының декстроза эквивалентіне (DE) байланысты ол өнімге қоюлық қасиет беруі, тәттілігін азайтуы және дәмдің ашылуын өзгертуі мүмкін. DE – бұл қант өніміндегі глюкозаға шаққандағы тотығу қанттарының мөлшерін өлшеу. Төменгі DE-ге ие глюкоза сироптары өнімге серпімді текстура береді, ал жоғары DE-ге ие сироптар өнімді нәзік етеді.

Дәмдеуіштер

Егер стандартты маршмэллоудан өзгеше нұсқа жасалмаса, ваниль әрқашан дәмдеуіш ретінде қолданылады. Ванильді экстракт түрінде қосуға болады, немесе пісіру кезінде қант сиробына ваниль бұршақтарын салу арқылы. Бұл маршмэллоудың ішінде дәмді тегіс таратудың ең жақсы тәсілі. Екіншіден, түрлі пішіндер жасау үшін оны крахмалға негізделген қалыпқа құйып, магнатқа салуға болады. Солтүстік Америка, Жаңа Зеландия және Австралияда маршмэллоуларды костерде немесе басқа ашық оттың үстінде қуыру немесе пісіру әдеті бар. Маршмэллоуды таяқ немесе шұқаның ұшына қадап, отқа сақтап ұстайды. Осылайша сырты қантталған, ал астындағы қабаты сұйық, балқыған күйде болады. Қанттың қыздырылуынан пайда болатын негізгі дәмдік заттар мен түсті полимерлер кармелизация процесінде түзіледі. С'морс – Америка Құрама Штаттарында костерде дайындалатын дәстүрлі тағам, оны жасау үшін қуырылған маршмэллоуды шоколадтың тілігіне қойып, екі грахам крекерінің арасына салады. Содан кейін оларды біріктіріп, шоколадты еріте бастайды.

Тамақ

АҚШ заңнамасында маршмеллоудың тағамдық құндылығы минималды деп белгіленген.

Тамақ пісіру

Дәстүрлі маршмэллоу рецептісінде маршмэллоу тамырының ұнтағы қолданылады, бірақ көптеген коммерциялық маршмэллоулардың өндірісінде желатин пайдаланылады. Вегетариандар мен вегандық өмір салтын ұстанатындар желатинді пайдаланбайды, бірақ агар сияқты жануар тегінен алынбаған гельдейтін заттармен ауыстырылған нұсқалары бар. Сонымен қатар, маршмэллоулар, егер олардың желатині кошерлік немесе халал жануарлардан алынбаса немесе вегандық болмаса, көбінесе кошерлік немесе халал деп есептелмейді. Маршмэллоу кремі және басқа да жұмсақ маршмэллоу өнімдері көбінесе аз немесе мүлдем желатин қамтымайды, ол негізінен таныс маршмэллоу тәттісінің пішінін сақтауға көмектеседі. Олар көбінесе жұмыртқаның ағын пайдаланады. Бұл өнімнің желатинсіз, жұмыртқа құрамындағы нұсқаларын ово-вегетариандар да жей алады. Вегетариандық және вегандық маршмэллоулар мен маршмэллоу пухасының бірнеше брендтері бар.