Альбер Глез: Француз суретшісі және кубизмнің негізін қалаушысы

Кіріспе

Француз суретшісі (1881-1953)

Альберт Глейз (Albert Gleizes; 8 желтоқсан 1881 – 23 маусым 1953) – француз суретшісі, теоретик, философ, кубизмнің өзін жариялаған негізін қалаушысы және Париж мектебіне әсер еткен тұлға. Альберт Глейз бен Жан Метцингер 1912 жылы кубизм туралы алғашқы маңызды трактатты – «Du "Cubisme"» жазды. Глейз Section d'Or суретшілер тобының құрылтайшы мүшесі болды. Ол сондай-ақ Der Sturm ұйымының мүшесі болды, ал оның көптеген теориялық жазбалары бастапқыда Германияда жоғары бағаланды, әсіресе Баухауста оның идеяларына жан-жақты қарастырылды. Глейз Нью-Йоркте төрт маңызды жыл өткізіп, Американы қазіргі заманғы өнермен таныстыруда маңызды рөл атқарды. Ол Тәуелсіз суретшілер қоғамының мүшесі, Эрнест Ренан қауымдастығының негізін қалаушысы, сондай-ақ Креаль абаттығының негізін қалаушысы және қатысушысы болды. Глейз Париждегі Леонс Розенбергтің Galerie de l’Effort Moderne галереясында тұрақты түрде көрмелер өткізді; ол сондай-ақ Abstraction Création ұйымының негізін қалаушысы, ұйымдастырушысы және директоры болды. 1920 жылдардың ортасынан 1930 жылдардың соңына дейін оның күшінің көп бөлігі жазуға жұмсалды, мысалы, «La Peinture et ses lois» (Париж, 1923), «Vers une conscience plastique: La Forme et l’histoire» (Париж, 1932) және «Homocentrisme» (Sablons, 1937).

Ерте өмір

Альберт Леон Глейз Парижде туып өскен, ол үлкен өнеркәсіптік дизайн шеберханасын басқарған мата дизайнерінің ұлы болды. Ол сондай-ақ 1875 жылы Рим сыйлығын жеңіп алған сәтті портрет суретшісі Леон Комердің немересі болды. Жас Альберт Глейз мектепті ұнатпады және жиі сабақтан қашады, уақытын өлең жазуға және жақын маңдағы Монмартр зиратында серуендеуге жұмсайтын. Соңында, орта білімін аяқтағаннан кейін, Глейз төрт жыл француз армиясының 72-ші жаяу әскер полкінде (Аббивиль, Пикардия) қызмет етті, содан кейін суретші мамандығын меңгеруге кірісті. Глейз 1901 жыл шамасында импрессионизм дәстүрінде сурет салуды өздігінен үйренді. Оның Курбевои маңындағы алғашқы пейзаждары әсіресе Альфред Сисли немесе Камиль Писсарродан шабыттанған. Техникалық тұрғыдан Писсарромен байланысты болғанымен, Глейздің ерекше көзқарастары, сондай-ақ ерте туындыларының композициясы мен идеясы кеш импрессионизм стилінен айқын ерекшеленеді. Бұл жұмыстардың тығыздығы мен берік құрылымы дивизионизммен ұқсастығын көрсетеді, бұл туралы ертедегі сыншылар жиі айтқан. 1908 жылы Глейз Мәскеудегі "Toison d'Or" көрмесіне қатысты. Сол жылы, түске деген үлкен қызығушылық танытып, фаувизмнің әсерінен көрініс бере отырып, Глейздің жұмысы протокубистік элементтері бар синтетикалық сипатқа ие болды. Глейздің фаувтық кезеңі қысқа ғана болды, бірнеше айға созылды, тіпті оның бояуы қалыңдап, түстері жарқын болғанда да, құрылымдық ырғақтар мен қарапайымдылыққа ден қоюы басым болды. Оның геометриялық жеңілдетулері Пауль Сезаннға қарағанда Понт-Авен мектебі мен "Ле Наби" қағидаларына көбірек ұқсас болды. 1909 жылғы пейзаждары табиғат нысандарын бастапқы пішіндерге дейін азайтумен ерекшеленеді. Гийом Аполлинер өзінің Grand Palais-дегі сол салон туралы баяндамасында (18 наурыз 1910 жылы, "L'Intransigeant" газетінде) көрменің жалпы мағынасы "импрессионизмнің жеңілісін" білдіретінін "қуанышпен" атап өтті. Дэниел Роббинс 1910 жылғы маңызды жылдағы Глейздің суреттерінде "суретшінің кубизмге көлемдік көзқарасын және кең көрініс алаңын тегіс сурет жазықтығымен табысты үйлестіруін" көреміз. Панораманың күрделі ырғақтарын түсіну нәтижесінде қиылысып жатқан және бір-біріне жабысқан формалардың геометриясы пайда болды, бұл жаңа және динамикалық қозғалыс сапасын жасады. 1911 жылы Salon d'Automne (8-бөлме) көрмесінде Глейз өзінің Жак Найрал портреті мен "Аң аулау" картинасын көрсетті, сонымен қатар 41-бөлме тобынан басқа, Андре Лхоте, Марсель Дюшан, Жак Вильон, Роджер де Ла Фресне және Андре Дюноер де Сегонзак та қатысты. Сол жылдың күзінде, Аполлинердің көмегімен, ол алғаш рет Пабло Пикассомен кездесті және Жак Виллонның (Гастон Дюшан) студиясында жиналатын Пюто тобына қосылды, сонымен қатар Виллонның ағалары, Реймонд Дюшан Виллон мен Марсель Дюшан да оның құрамына кірді. Бұл суретшілердің көпшілігі Монпарнастағы Le Dôme, La Closerie des Lilas, La Rotonde, Le Select және La Coupole кафелеріне де жиі баратын. Глейз өзінің "Суға түсушілер" картинасын 1912 жылы Salon des Indépendants көрмесінде ұсынды; бұл көрме Марсель Дюшанның "Құбыладан төмен түсетін жалаңаш әйел, №2" туындысынан туған дау-жанжалмен ерекшеленді (Дюшан көрменің ашылуына дейін суретін алып қойды). Одан кейін Барселонадағы Дальмау галереясында топтық көрме, Испаниядағы кубизмнің алғашқы көрмесі, Мәскеудегі тағы бір көрме ("Вале де Карро"), Руандағы Салон де ла Сосиете Норманде және 1912 жылдың қазанында Париждегі Галерея де ла Боэтидегі Салон де ла Секция д'Ор өтті. 1912 жылғы Salon d'Automne көрмесіне кубистік үлесі Париж қалалық кеңесінде дау тудырып, депутаттар палатасында мұндай варварлық өнерге орын беру үшін мемлекеттік қаражатты пайдалану туралы пікірталасқа әкелді. Кубистерді социалистік депутат Марсель Сембат қорғады. Альберт Глейз және Жан Метцингер "Алтын секция" салонға дайындалу үшін кубизмді қорғауға арналған мақала жариялады, нәтижесінде жаңа қозғалыстың алғашқы теориялық еңбегі "Кубизм" (1912 жылы Евгений Фигуер басып шығарды, 1913 жылы ағылшын және орыс тілдеріне аударылды) жарық көрді.

Born Albert Léon Gleizes and raised in Paris, he was the son of a fabric designer who ran a large industrial design workshop. He was also the nephew of Léon Comerre, a successful portrait painter who won the 1875 Prix de Rome. The young Albert Gleizes did not like school and often skipped classes to idle away the time writing poetry and wandering through the nearby Montmartre cemetery. Finally, after completing his secondary schooling, Gleizes spent four years in the 72nd Infantry Regiment of the French army (Abbeville, Picardie) then began pursuing a career as a painter. Gleizes began to paint self taught around 1901 in the Impressionist tradition. His first landscapes from around Courbevoie appear particularly inspired by Alfred Sisley or Camille Pissarro. Although clearly related to Pissarro in technique, Gleizes' particular view points as well as the composition and conception of early works represent a clear departure from the style of late Impressionism. The density with which these works are painted and their solid framework suggest affinities with Divisionism which were often noted by early critics. In 1908 Gleizes exhibited at the Toison d'Or in Moscow. The same year, showing a great interest in color and reflecting the transient influence of Fauvism, the work of Gleizes became more synthetic with a proto Cubist component. Gleizes' Fauve like period was very brief, lasting several months, and even when his paint was thickest and color brightest, his concern for structural rhythms and simplification was dominant. His geometric simplifications at this time were more akin to Pont Aven School and Les Nabis principles than to Paul Cézanne. His landscapes of 1909 are characterized by the reducing of forms of nature to primary shapes. Guillaume Apollinaire, in his account of the same salon at the Grand Palais (in L'Intransigeant, 18 March 1910) remarked "with joy" that the general sense of the exhibition signifies "La déroute de l'impressionnisme," in reference to the works of a conspicuous group of artists (Gleizes, Delaunay, Le Fauconnier, Metzinger, André Lhote and Marie Laurencin). In Gleizes' paintings of the crucial year 1910, writes Daniel Robbins, "we see the artist's volumetric approach to Cubism and his successful union of a broad field of vision with a flat picture plane. [ ] The effort to grasp the intricate rhythms of a panorama resulted in a comprehensive geometry of intersecting and overlapping forms which created a new and more dynamic quality of movement. At the 1911 Salon d'Automne (room 8), Gleizes exhibited his Portrait de Jacques Nayral and La Chasse (The Hunt), with, in addition to the group of Salle 41, André Lhote, Marcel Duchamp, Jacques Villon, Roger de La Fresnaye and André Dunoyer de Segonzac. In the fall of that year, though the intermediary of Apollinaire, he met Pablo Picasso for the first time and joined the Puteaux Group which held meetings in the studio of Jacques Villon (Gaston Duchamp) and also included Villon's brothers, Raymond Duchamp Villon and Marcel Duchamp, amongst others. Many of these artists also frequented the cafés Le Dôme, La Closerie des Lilas, La Rotonde, Le Select, and La Coupole in Montparnasse.</blockquote>

Gleizes exhibited his Les Baigneuses (The Bathers) at the 1912 Salon des Indépendants; a show marked by Marcel Duchamp's Nude Descending a Staircase, No. 2, which itself caused a scandal even amongst the Cubists (Duchamp removed the painting before the opening of the exhibition). This was followed by a group show at the Galeries Dalmau in Barcelona, the first exhibition of Cubism in Spain, another exhibit in Moscow (Valet de Carreau), the Salon de la Société Normande in Rouen, and the Salon de la Section d'Or, October 1912 at the Galerie de la Boétie in Paris. The Cubist contribution to the 1912 Salon d'Automne created a controversy in the Municipal Council of Paris, leading to a debate in the Chambre des Députés about the use of public funds to provide the venue for such barbaric art. The Cubists were defended by the Socialist deputy, Marcel Sembat. Albert Gleizes and Jean Metzinger, in preparation for the Salon de la Section d'Or, published a major defence of Cubism, resulting in the first theoretical essay on the new movement, entitled Du "Cubisme" (published by Eugène Figuière in 1912, translated to English and Russian in 1913).

Теория

Глейз бен Метцингер «Кубизм» еңбегінде: «Егер біз [кубистік] суретшілердің кеңістігін геометриямен байланыстырғымыз келсе, оны Евклид емес математиктерге сілтеме жасауымыз керек; біз Риманның кейбір теоремаларын жан-жақты зерттеуіміз керек» деп жазды. Олай болса, кубизмнің өзі ешқандай геометриялық теорияға негізделмеген, бірақ классикалық немесе Евклид геометриясынан гөрі Евклид емес геометрияға көбірек сай келді. Бастысы – кеңістікті классикалық перспектива әдісімен емес, төртінші өлшемді қамтитын және біріктіретін түсінік арқылы ұғыну. Кубизм жаңа геометриясымен, динамикасымен және көп көзқарас нүктесімен Евклидтің моделінен ғана емес, Глейз бен Метцингердің пікірінше, нақты әлемді жақсырақ бейнелеуге жетті: ол әлем жылдам және уақыт өте келе өзгеріп отыратын. Глейз үшін кубизм – «өмірдің өзі сияқты қозғалмалы өнердің табиғи эволюциясы» болды.

Діннің ықпалы

Батыс христиандық дәстүріне және ерте орта ғасырлық шіркеуге деген құрметі болғанына қарамастан, Глейз 1941 жылға дейін Рим-католик шіркеуіне мүше болған жоқ.

Мұра

"Глейздің жеке дамуы, күштерді үйлестіруге арналған оның ерекше күресі", - деп жазады Дэниел Роббинс, "оны кейінгі өнер бағыттарының ықпалына түспей, толыққанды дербес стилімен кубизмнен шыққан санаулы суретшілердің бірі етті. Ол кейде бұрынғы тақырыптарына оралғанмен, осы кезеңдегі туындылары жаңа көзқараспен жаңартылды. Ол ешқашан бұрынғы стильдерін қайталаған жоқ, тоқтап қалған емес, керісінше, үнемі жандана түсті, құштарлығы арта түсті. [ ] Оның өмірі 1953 жылы аяқталды, бірақ оның картиналары соңғы жауаптарды табу үшін күресуге дайын екенін көрсетеді. Оның өнері терең мағынаға ие, парадоксалды түрде адамгершілікке толы, тіпті абсолютті тәртіп пен шындықты іздеуінің өзінде де". (Дэниел Роббинс, 1964)