Кіріспе

Фиваның мифологиялық ханшайымы, Эдиптің қызы және жартылай қарындасы. Грек мифологиясында Исмена ( /ɪ//s/'/m//iː//n//iː/; Ἰσμήνη) – Фива ханшайымы. Ол Фива патшасы Эдиптің қызы және жартылай қарындасы, Иокастаның қызы және немере қызы, Антигона, Этеокл және Полиникстің әпкесі. Ол Софоклдің бірнеше трагедиялық пьесаларында кездеседі: «Эдип патша» пьесасының соңында, «Эдип Колонда» және «Антигона» пьесаларында. Ол сондай-ақ Эсхилдің «Тебаға қарсы жеті» атты пьесасының соңында да пайда болады.

Эдип патшасы

Исмен есімі аталмайды, бірақ Эдип патшаның соңында оның әкесі/баласы оны және оның әпкесін тастап бара жатқан "ұят" пен "қайғы" туралы ағылаған кезде көрінеді. Эдип Креоннан оларды қадағалауын өтінеді, бірақ қайғысынан оларды өзімен бірге алып кетуге ұмтылады. Креон оған қыздарын қаладан алып кетуге бөгет қояды.

Эдип Колонның жанында

Исмена Эдипте Колонның жанында әкесіне Фивадағы жағдай мен ұлдарының араздасуы туралы айту үшін пайда болады. Ол Этеоклдың Полиникстен тақты тартып алып, оны қаладан қуғанын түсіндіреді. Осының салдарынан Полиник өзінің әскерін жинап, қаланы қайтарып алуға немесе "оны құрметпен өлуге" ниеттенді. Дельфи оракулының айтуынша, Эдиптің қайда жерленгені ағайындылар арасындағы соғыстың барысын анықтайды. Исмена әкесіне Креонның оны Фива шекарасына жерлеуді жоспарлап отырғанын, осылайша олар қалаған нәтижеге жететінін айтады. Эдип мұны естігенде ұлдарын қарғып, Колонды тастаудан бас тартады. Хор (осы пьесада Колон ақсақалдары) оған Евменидтердің қасиетті жерінде болғандықтан, "тазару рәсімдерін орындауы" керектігін ескертеді. Көзі көрмейтін және қартайған Эдип бұл міндетті өзі орындай алмайды, сондықтан оның орнына қыздарының бірінен көмек сұрайды. Исмена келісімін білдіріп, оны орындауға кетеді. Кейін, Эдипті Фиваға қайтаруға мәжбүрлеу үшін, Креон оған Исменаны ұстағанын және Антигонаны да алып кеткенін айтады. Бірақ Тесей мен афиналықтар оларды жеңіп, қыздарды босату үшін кетеді. Пьесаның соңында Исмена әпкесімен бірге қайтадан пайда болады, олар әкелерінің өліміне қайғырып, оның қасына бара алмайтындарына ашуланып отырады. Тесей оларға Эдиптің жерленгенін, бірақ жері құпия екенін және ол оларға осы туралы айтуға тыйым салғанын хабарлайды. Антигона Фиваға қайтуға шешім қабылдаса, Исмена онымен бірге жолға шығады.

Антигон

Пьесаның алғашқы сахнасында Антигона Исменге ағасы Полиникесті жерлеу жоспарларын айтады және оған қосылуға шақырады. Исмен Полиникестің мәйітінің тағдырына ағынып, қала заңдарына бағынбаудан бас тартады. Егер ол осы жолға бел буса, құпия сақтауға кеңес береді және өзі де солай етеді. Бірақ Антигона оған үндемеуді, керісінше, қаланың баршасына айтуды бұйырады. Исмен әпкесін тоқтамайды, бірақ оның ақымақтығын анық білдіреді. Антигона ұсталғаннан кейін, ұлы Хамонға құдалықтарына қарамастан, Креон оны тірідей жерлеуге бұйырады. Сонда Исмен Антигонаға көмектескенін және қылмыстың ішінде болмаса да, оның тағдырын бөлісуге дайын екенін жариялайды. Антигона оның өзін қорғамаған ісі үшін шейіт болуына жол бермейді, оған тірі қалуын айтады. Антигона былай дейді: "Исменнің таңдауы біреулерге дұрыс көрінген шығар, тіпті онымен келіскендер де болды", бірақ Исмен олардың екеуінің де "бірдей қате" екенін мәлімдейді.

Басқа көріністер

Біздің заманымыздан бұрын 7 ғасырдағы ақын Мимнерм Исменені Жеті батырдың бірі Тидей өлтіргенін хабарлайды. Оның айтуынша, Исмене мен оның жақыны Теоклимен қала қоршауы кезінде қала сыртында кездескен. Тидейге олардың қайда екенін Афина естіртіп, Теоклимен қашып кеткенде Исменені ұстап алған. Исмене одан жаны ашыруды сұрап тілегенімен, Тидей оның жалбауларына назар аудармай, оны өлтірген. Бұл туралы басқа ешқандай ежелгі жазбаларда айтылмаған, бірақ осы оқиға 6 ғасырдағы Коринфтік қара фонды амфорада бейнеленген, ол қазір Лувр мұражайында сақтаулы.

Танымал мәдениетте

Исмен - Натали Хейнстің 2017 жылы жарық көрген "Жокастаның балалары" романының маңызды баяндаушысы.