Кіріспе
Балықтың бірнеше түрінің жалпы атауы – Мбуна (Mmm boo nah) – Малави көлінде кездесетін Африкалық цихлидтердің ірі тобының жалпы атауы, олар гаплохроминдер тұқымдасына жатады. "Мбуна" сөзі Малавидегі Тонга халқының тілінде "тас балығы" деген мағынаны білдіреді. Аталымынан көрініп тұрғанындай, мбунаның көп бөлігі – Малави көлінің тасты үйінділері мен жартасты жағалауларында тіршілік ететін цихлидтер, ал утака – ашық суда немесе құмды жағалауларда, немесе жұмсақ төсеніште тіршілік ететін цихлидтер. Мбуна түрлерінің кейбіреулерінде айқын жыныстық ерекшеліктер байқалады, бірақ көпшілігінде жоқ. Малави көлінің барлық цихлид түрлері, мбуна және мбуна емес, мысалы, утака, көлде оқшауланған бір немесе өте аз түрден тараған деп саналады. Су деңгейінің көтерілуі жаңа мекендерді игеруге мүмкіндік берді, ал көптеген оқшауланған тасты үстірттіктер жаңа мбуна түрлерінің қалыптасуына жағдай жасады. Олардың керемет түстері, қызықты мінез-құлқы және салыстырмалы төзімділігі, үй аквариумы үшін ерекше талаптарға қарамастан, оларды өте танымал етеді.
Mbuna (pronounced Mmm boo nah ) is the common name for a large group of African cichlids from Lake Malawi, and are members of the haplochromine family. The name mbuna means "rockfish" in the language of the Tonga people of Malawi. As the name implies, most mbuna are cichlids that live among the piles of rocks and along the rocky shores of Lake Malawi, as opposed to the utaka, cichlids that live in the open water or on sandy shores or soft substrates. Some species of mbuna are highly sexually dimorphic, although many are not. Almost all of the cichlid species of Lake Malawi, including mbuna and non mbuna such as the utaka, are believed to have descended from one or a very few species that became isolated in the lake. With rising water levels, new habitats could be colonized and the many isolated rocky outcrops allowed new mbuna species to form. Their striking colors, intriguing behavioral characteristics, and relative hardiness make them very popular despite their unique demands for the home aquarist.
Аквариумдағы мбуна
Бұл цихлидтер үй аквариумдары үшін ең әдемі түсті тұщы су балықтарының бірі болып табылады. Мбуналар өте агрессивті және аумақтық балықтар, олар аквариум күтімін жаңа бастағандарға жарамайды. Аквариумды дұрыс жабдықтау үшін көптеген тастар, жеткілікті сүзгі, үңгірлер мен жасырынуға орын керек; өсімдіктердің тамырынан шығып кетуі мүмкін болғандықтан, олардан аулақ болу қажет, бірақ аквариумда аз мөлшерде өсімдіктер жақсы өседі. Олардың бірі – Ява папоротнигі, ол мбуналардың агрессиясына ұшырауы мүмкін, бірақ жағымсыз дәмі болғандықтан жемейді.
Әлеуметтік мінез-құлық
Мбуналар күшті әлеуметтік мінез-құлық көрсетеді және анық көрінетін әлеуметтік иерархияны құрады, оның ішінде жақсы анықталған және сақталатын аумақтар бар. Басым еркек шар тәрізді аумақты ұстап, көбейту мақсатында ғана аналықтарға кіруге рұқсат береді. Аумақтық қақтығыстардың салдарынан туындайтын агрессияны таратуға тығыздық көмектеседі. Олар, Astatotilapia burtoni сияқты, аналық ауызбен шайқап көбейтіледі және жақсы жағдайларда оңай көбейеді.
Су параметрлері
Малави көліндегі барлық түрлер 77-84 °F температура диапазонында жақсы өседі. pH 7,5-8,4 аралығындағы көрсеткіш, аммиак пен аммоний азотының мөлшері дерлік болмағанда (0 ppm-ге жуық) – идеалды жағдай.