Кіріспе

Чех ақыны және фольклоршы (1811–1870) Карел Яромир Эрбен (7 қараша 1811 – 21 қараша 1870) – 19 ғасырдың ортасында өмір сүрген чех фольклоршысы және ақыны, ең белгілісі – дәстүрлі және халықтық тақырыптарға негізделген өлеңдер жинағы «Кытице». Ол сонымен қатар 500 әннен тұратын «Písně národní v Čechách» («Богемия халық әндері») және чех фольклорының көп бөлігін қамтитын бес томдық «Prostonárodní české písně a říkadla» («Чехия халық әндері мен балалар өлеңдері») еңбектерін жазды.

Өмірбаян

Ол 1811 жылы 7 қарашада Жичин қаласының жанындағы Милетинде дүниеге келген. Ол Градец-Краловеде колледжді бітірген. Содан кейін 1831 жылы Прагаға барып, философияны, кейін заңды оқыды. 1843 жылы Франтишек Палацкиймен бірге Ұлттық мұражайда жұмыс істей бастады. 1848 жылы Прагадағы газеттің редакторы болды. Екі жыл өткен соң, 1850 жылы Ұлттық мұражайдың мұрағат хатшысы болып тағайындалды. 1870 жылы 21 қарашада туберкулезден қайтыс болды. Ол чех ұлттық қайта жаралуының мүшесі болды, сонымен қатар саяси тұрғыдан әлемнің басқа бөліктеріндегі славян халқының тұрақты өмірі үшін Ильрия қозғалысын және орыс славянофилиясын қолдады. Өз идеалдарын іске асыру үшін ол "Сто протонáродních pohádek a pověstí slovanských v nářečích původních" ("Түпнұсқа диалектілердегі жүз славян халық ертегісі мен аңызы") атты кітап жариялады, ол "Čitanka slovanská" ("Славян оқулығы") деген атпен де белгілі, және бұл кітап Гримм бауырлардың ертегілер жинағынан әсер алған. Онда, мысалы, "No. 2, Dlouhý, Široký a Bystrozraký" ("Ұзын, Кең және Жіті көзді", ағылшын тіліне Альберт Генри Вратислав аударған) сияқты шығармалар да бар. Томның барлығы В. В. Стрикленд аударды және 1930 жылы "Панславяндық фольклор" деген атпен жарияланды. Ол сондай-ақ 19 ғасырдың ортасында чех әдеби романтизмінің маңызды ақыны саналады, оның "Kytice z pověstí národních" ("Халық аңыздарының гүл шоғы", 1853) атты оннан астам әдеби баллададан тұратын жинағы бар.